Sức ép từ những con số kỷ lục

17 giờ trướcBài gốc

Cửa hẹp” lớp 10 vì thế đã vượt ra ngoài khuôn khổ một kỳ thi, trở thành phép thử đối với năng lực tổ chức mạng lưới giáo dục phổ thông của Thủ đô.

Áp lực vào lớp 10 công lập khiến nhiều học sinh Hà Nội phải bước vào mùa ôn thi căng thẳng ngay từ sớm. Ảnh minh họa

Ở mùa tuyển sinh năm học 2026- 2027, sức ép ấy hiện rõ qua những con số: Khoảng 147.000 học sinh lớp 9 bước vào kỳ thi, trong khi 124 trường THPT công lập và công lập chất lượng cao chỉ tuyển 81.448 em, tương đương khoảng 55,4%.

Tỷ lệ này cho thấy khoảng cách giữa nhu cầu học trường công và khả năng đáp ứng vẫn rất lớn. Bài toán đặt ra không dừng ở việc phân bổ chỉ tiêu từng năm, mà là yêu cầu nhìn lại căn cơ công tác phân luồng sau THCS, quy hoạch trường lớp và khả năng bảo đảm cơ hội học tập phù hợp cho học sinh Hà Nội.

Tỷ lệ trúng tuyển ở mức quá bán

Không phải đến giờ này cuộc đua vào lớp 10 công lập ở Hà Nội mới căng, nhưng mùa tuyển sinh 2026-2027 cho thấy sức ép đã bị đẩy lên một tầng bậc mới. Từ những con số chỉ tiêu đã công bố, có thể thấy gần một nửa học sinh tốt nghiệp THCS sẽ phải tìm hướng đi ngoài hệ thống công lập. Cánh cửa trường công vẫn mở, nhưng ngày càng hẹp khi nhu cầu học tập tiếp tục tăng, còn năng lực tiếp nhận của mạng lưới trường lớp chưa theo kịp.

Có con năm nay dự thi vào lớp 10 THPT, chị Thu Phương (phường Hà Đông, Hà Nội) cho biết, nhiều tháng nay chị phải bám sát thông tin tuyển sinh trên các hội nhóm phụ huynh. Con trai chị có lực học khá, nhưng theo chị, mặt bằng tuyển sinh ở khu vực Hà Đông những năm gần đây đã khác trước. Nhiều trường từng được xem là “vừa sức” nay cũng đã vọt lên nhóm có mức cạnh tranh khá cao.

Với nguyện vọng 1 vào THPT Lê Lợi, nguyện vọng 2 vào THPT Quang Trung - Hà Đông, chị Thu Phương không đặt nhiều kỳ vọng con sẽ trúng tuyển. Vì vậy, ở nguyện vọng 3, gia đình buộc phải chọn THPT Thanh Oai A để tăng khả năng đỗ, dù đồng nghĩa với việc con sẽ phải đi học xa mỗi ngày.

Trên nhiều diễn đàn, từ vài tháng nay, phụ huynh có con học lớp 9 liên tục trao đổi về kỳ thi vào lớp 10. Ôn ở đâu, học thầy cô nào, có nên luyện “trúng tủ”, chọn nguyện vọng ra sao để tăng cơ hội đỗ; nếu không vào được trường công thì phương án dự phòng là trường công ở khu vực ngoại thành, trường ngoài công lập hay trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên. Bài toán ôn thi, chọn trường được phụ huynh và học sinh tính đi tính lại suốt nhiều tháng, nhưng “nghiệm” cuối cùng vẫn khá mông lung.

Nhìn lại gần một thập kỷ trước, sức ép tuyển sinh lớp 10 công lập ở Hà Nội càng hiện rõ. Có giai đoạn, khoảng gần 70% học sinh tốt nghiệp THCS có cơ hội vào trường công, nhưng đến mùa tuyển sinh năm học 2026-2027, tỷ lệ này chỉ còn khoảng 55,4%. Sự co hẹp ấy cho thấy áp lực không còn là hiện tượng nhất thời của một vài mùa thi, mà đã trở thành điểm nghẽn kéo dài, khi số chỗ học công lập không theo kịp nhu cầu thực tế.

Điểm nghẽn lớn nhất nằm ở năng lực tiếp nhận của hệ thống công lập. Khi cung thấp hơn cầu trong nhiều năm, kỳ thi vào lớp 10 ở Hà Nội không còn là bước đánh giá năng lực học tập, mà dần trở thành cuộc cạnh tranh để giành suất học trong nguồn lực công ngày càng khan hiếm.

Với nhiều gia đình, nhất là nhóm lao động và trung lưu, trường công còn mang ý nghĩa như một “bệ đỡ” an sinh. Học phí thấp hơn, chi phí đi kèm nhẹ hơn, môi trường ổn định hơn, lộ trình học tiếp cũng tạo cảm giác an toàn hơn. Vì thế, khi chỉ tiêu công lập không đủ, nỗi lo của phụ huynh không đơn thuần là con trượt một nguyện vọng, mà là nguy cơ mất đi lựa chọn phù hợp nhất với khả năng tài chính của gia đình. Đây cũng là lý do sức ép lớp 10 ở Hà Nội luôn nóng hơn rất nhiều so với khuôn khổ một kỳ thi.

Cuộc cạnh tranh ngày càng gay gắt

Một thập kỷ qua, với nhiều học sinh, tuyển sinh lớp 10 ở Hà Nội không chỉ là cuộc kiểm tra cuối cấp, mà là cuộc đua đặt gần như toàn bộ hy vọng vào suất học công lập.

Quyết tâm đỗ nguyện vọng 1 vào Trường THPT Quang Trung, hơn một năm nay, Nguyễn Quang Minh, học sinh lớp 9 ở phường Hà Đông, Hà Nội, gần như kín lịch học thêm cả trực tuyến lẫn trực tiếp. Em luyện đi luyện lại kiến thức, làm đủ dạng đề... Nhìn con học hành vất vả, mẹ em không khỏi xót ruột. Nhưng nếu không đỗ trường công, lựa chọn một trường ngoài công lập phù hợp với điều kiện gia đình cũng không hề dễ. Nỗi lo của gia đình em cũng là tâm trạng chung của nhiều phụ huynh, học sinh đang bước vào mùa thi năm nay.

Nếu năm học trước, Hà Nội giao 79.740 chỉ tiêu lớp 10 công lập cho 122 trường, thì năm học này tăng lên 81.448 chỉ tiêu tại 124 trường. Tuy nhiên, toàn thành phố hiện có gần 147.000 học sinh tốt nghiệp THCS, tăng khoảng 20.000 em, vì thế, chỉ tiêu có tăng nhưng vẫn không theo kịp số lượng thí sinh, khiến cuộc cạnh tranh tiếp tục căng thẳng.

Sức ép còn dồn nặng hơn ở những trường nhiều năm liền có tỷ lệ đăng ký cao. Nếu tính bình quân toàn thành phố, khoảng 55,4% học sinh có cơ hội vào trường công lập, thì tại một số trường top đầu, mức cạnh tranh có thể lên tới 3 thí sinh giành một chỉ tiêu. Điều này khiến việc chọn nguyện vọng trở thành bài toán đầy cân nhắc, bởi chỉ một lựa chọn thiếu chính xác cũng có thể khiến học sinh đánh mất cơ hội vào trường mong muốn.

Hai cái tên được nhắc nhiều trong những mùa tuyển sinh gần đây là THPT Yên Hòa và THPT Lê Quý Đôn - Hà Đông năm nay tiếp tục nằm trong nhóm trường hút hồ sơ. THPT Yên Hòa có gần 2.570 thí sinh đăng ký, THPT Lê Quý Đôn có 2.295 hồ sơ, trong khi mỗi trường chỉ được giao 765 chỉ tiêu. Như vậy, THPT Lê Quý Đôn có tỷ lệ khoảng 3 thí sinh cạnh tranh 1 chỉ tiêu, còn THPT Yên Hòa xấp xỉ 3,4 thí sinh/1 chỉ tiêu. Những con số này cho thấy sức nóng ở nhóm trường tốp đầu đã tăng rõ rệt so với mức 2 thí sinh/1 chỉ tiêu của nhiều năm trước.

Ngoài hai cái tên vừa nhắc và nhóm trường nhiều năm nằm trong top cạnh tranh cao như Kim Liên, Việt Đức, Phan Đình Phùng, Nhân Chính, Nguyễn Gia Thiều..., sức nóng tuyển sinh năm nay còn lan sang cả những trường vốn có điểm chuẩn thấp. Đáng chú ý, Trường THPT Tùng Thiện, nơi 3 năm gần đây điểm chuẩn đều dưới 7 điểm/môn, bất ngờ đứng thứ 12 về số lượng nguyện vọng đăng ký. Hiện tượng này không còn cá biệt, bởi nhiều thí sinh chọn các trường từng có điểm đầu vào “dễ thở” để tăng cơ hội trúng tuyển, nhưng khi hồ sơ dồn về quá lớn, tỷ lệ chọi lại bị đẩy lên. Vì thế, lựa chọn tưởng như an toàn cũng trở nên khó lường.

Một thập kỷ qua, dù chỉ tiêu đã được nâng dần lên, nhưng tỷ lệ trúng tuyển của học sinh vào lớp 10 THPT công lập tại Hà Nội ngày càng thấp xuống, và năm nay chỉ ở ngưỡng quá bán. Điều đó cho thấy cuộc đua không chỉ ngày càng gay gắt, mà còn đặt ra yêu cầu phải có lời giải căn cơ hơn cho bài toán trường lớp, phân luồng và cơ hội học tập của học sinh Thủ đô.

(Còn tiếp)

HOÀNG HƯƠNG - ĐỖ HUYỀN

Nguồn Văn hóa : http://baovanhoa.vn/doi-song/suc-ep-tu-nhung-con-so-ky-luc-223181.html