Sức mạnh tình báo của Pháp trợ giúp Ukraine như thế nào?

5 giờ trướcBài gốc

Có tới 2/3 thông tin tình báo mà Ukraine nhận được hiện nay đến từ Pháp, trong khi một năm trước, Ukraine chủ yếu dựa vào Mỹ - điều này đã được Tổng thống Pháp Emmanuel Macron phát biểu vào ngày 15/1/2026 trước các quân nhân.

Đối với Pháp, đây không chỉ là một con số thống kê cho thấy sự đóng góp của nước này vào việc hỗ trợ Ukraine, đây còn là bằng chứng cho thấy nguyên tắc “tự chủ phòng thủ chiến lược”, được theo đuổi từ thời Tổng thống Charles de Gaulle, đang phát huy hiệu quả.

Vệ tinh trinh sát quang học CSO của Pháp. Ảnh: CNES.

Với tuyên bố này, Tổng thống Macron đã báo hiệu rằng Mỹ không còn là trụ cột duy nhất của an ninh châu Âu, ít nhất là trong lĩnh vực tình báo. Nhưng liệu khả năng thực tế của Pháp có thực sự ngang tầm với những kết luận như vậy?

Cam kết của Pháp trong việc đảm bảo Ukraine không bị tước đoạt thông tin tình báo tín hiệu và vệ tinh đã được Bộ trưởng Quốc phòng Pháp Sébastien Lecornu làm rõ ngay từ tháng 3/2025: “Pháp là một cường quốc tự chủ. Chúng tôi sẽ không bỏ mặc Ukraine trong tình trạng mù thông tin trên chiến trường. Bất cứ nơi nào dòng chảy [tình báo] của Mỹ dừng lại, dòng chảy của Pháp sẽ ngay lập tức tiếp quản. Các vệ tinh và tài sản tình báo của chúng tôi hiện đang phục vụ an ninh của châu Âu và do đó cũng phục vụ an ninh của Ukraine”.

Trên thực tế, Pháp sở hữu năng lực rất tiến tiến trong thu thập thông tin tình báo có giá trị. Những khả năng này đã được xây dựng một cách có hệ thống trong nhiều thập kỷ. Cuộc xung đột vũ trang ở Ukraine đã trở thành một thử nghiệm thực tế, chứng minh rằng chúng có thể mang lại lợi thế chiến lược trước một đối thủ tầm cỡ như Nga.

Chòm vệ tinh quân sự CSO (Composante Spatiale Optique)

Năm 2025, Pháp đã hoàn thành việc triển khai hệ thống ba vệ tinh quân sự CSO. Đáng chú ý, một máy bay An-124 của Ukraine đã vận chuyển vệ tinh thứ ba, CSO-3, đến địa điểm phóng. Hai vệ tinh đầu tiên, được phóng vào năm 2018 và 2020, đã được đưa vào quỹ đạo bằng tên lửa Soyuz-ST-A của Nga.

Các vệ tinh do Airbus Defence and Space chế tạo, trong khi hệ thống quang học - bao gồm loại thấu kính và loại cảm biến - đều do Thales Alenia Space cung cấp.

Cả ba vệ tinh đều có thiết kế giống hệt nhau. Hệ thống quang học của chúng dựa trên cấu hình kính viễn vọng Korsch. Gương được làm từ gốm thủy tinh Zerodur siêu bền, có hệ số giãn nở nhiệt gần bằng không. Các vệ tinh CSO cũng có kênh chụp ảnh hồng ngoại. Kính viễn vọng của chúng có thể chụp nhiều hình ảnh của cùng một mục tiêu từ các góc độ khác nhau cùng một lúc, cho phép tạo ra các mô hình địa hình kỹ thuật số 3D chi tiết.

Trong 3 vệ tinh CSO, mỗi chiếc đóng một vai trò riêng biệt trong quá trình thu thập thông tin tình báo.

CSO-1 hoạt động ở độ cao 800km và có nhiệm vụ trinh sát diện rộng. Nó chụp ảnh các vùng rộng lớn với độ phân giải lên đến 35cm, đủ để phát hiện các phương tiện bọc thép hoặc máy bay tại các cơ sở lớn.

Vệ tinh CSO-2 bay ở độ cao thấp hơn, khoảng 480km, cho phép nó chụp ảnh với độ phân giải lên đến 18cm/pixel. Vai trò chính của nó là nhận dạng. Ở cấp độ chi tiết này, các nhà phân tích có thể phân biệt giữa xe tăng T-72 và T-90 dựa trên bố cục giáp phản ứng trên tháp pháo, và hình ảnh chất lượng cao cũng giúp phát hiện các mục tiêu giả. CSO-2 hoạt động trong một tầng quỹ đạo nơi vẫn còn dấu vết của khí quyển Trái đất. Vệ tinh tiếp xúc với không khí loãng, bao gồm cả oxy nguyên tử, tạo ra một môi trường hoạt động khắc nghiệt. Để bù lại lực cản quỹ đạo, nó phải thường xuyên sử dụng động cơ đẩy. Do đó, tuổi thọ hoạt động của CSO-2 bị giới hạn trong khoảng 10 năm, cho đến năm 2030.

CSO-3 có các đặc điểm kỹ thuật tương tự như CSO-1, nhưng nhiệm vụ khác. Vai trò của nó là tăng tần suất chụp ảnh lại cùng một khu vực. CSO-3 hoạt động trên cùng quỹ đạo với CSO-1 nhưng ở pha quỹ đạo khác, cho phép bao phủ thường xuyên hơn đối với các vị trí quan trọng. Đối với Ukraine, điều này có nghĩa là đảm bảo quyền tiếp cập hàng ngày đối với hình ảnh của bất kỳ khu vực nào trong các vùng lãnh thổ bị chiếm đóng hoặc bên trong chính nước Nga. Trước khi phóng CSO-3, “khoảng trống mù” giữa các lần vệ tinh bay qua có thể kéo dài vài ngày. Giờ đây, bằng cách sử dụng khả năng điều chỉnh camera của vệ tinh, các cơ quan tình báo nhận được ít nhất một và thường là vài hình ảnh mỗi ngày, cho phép theo dõi diễn biến sự kiện gần như theo thời gian thực.

Pháp là chủ sở hữu và nhà điều hành duy nhất của chòm vệ tinh CSO. Tuy nhiên, nước này chia sẻ quyền truy cập hình ảnh với một số quốc gia. Đức và Italy nhận được hình ảnh quang học thông qua các thỏa thuận, trao đổi chúng lấy hình ảnh từ các vệ tinh SAR (Radar khẩu độ tổng hợp) của họ. Thụy Điển có được quyền truy cập để đổi lấy việc cung cấp trạm thu mặt đất Kiruna nằm ở phía bắc Vòng Bắc cực. Bỉ tham gia dự án với tư cách là nhà đồng đầu tư.

Tất cả hình ảnh CSO đều được tự động xếp vào mức bảo mật cao nhất.

Giải pháp thương mại: Pleíades/Pleíades Neo

Từ năm 2011 đến năm 2021, Airbus Defence and Space đã triển khai bốn vệ tinh quang học thương mại dành cho quan sát Trái đất.

Trong giai đoạn 2011-2012, các vệ tinh Pleíades-1A và Pleíades-1B được phóng lên quỹ đạo ở độ cao 694km. Các vệ tinh này có độ phân giải lên đến 50cm/pixel và thu thập hình ảnh với chiều rộng dải quét lên đến 20km. Cả hai vệ tinh được đặt cách nhau 180 độ trên quỹ đạo.

Năm 2021, các vệ tinh thế hệ thứ hai Pleíades Neo 3 và Pleíades Neo 4 bắt đầu hoạt động ở độ cao 620km. Ukraine đã đóng góp vào việc triển khai thực tế của chòm vệ tinh này. Các vệ tinh này được phóng bằng tên lửa Vega, với tầng thứ tư được trang bị động cơ RD-843 của Ukraine, được sản xuất tại nhà máy “Pivdenmash” ở Dnipro. Tầng này đảm bảo “chặng cuối” và sự tách biệt chính xác giữa các vệ tinh trên quỹ đạo.

Không may là, sứ mệnh Vega-C (VV22) mang theo các vệ tinh Pleíades Neo 5 và Pleíades Neo 6 vào tháng 12/2022 đã thất bại ngay sau khi phóng. Nguyên nhân là do lỗi ở tầng thứ hai của Zefiro-40 do Italy sản xuất.

Các vệ tinh Pleíades Neo có độ phân giải lên đến 30cm/pixel, và một hình ảnh duy nhất bao phủ một dải rộng khoảng 14km.

Việc liên lạc với các vệ tinh được thực hiện thông qua hệ thống SpaceDataHighway - một liên kết dữ liệu laser để chuyển tiếp các vệ tinh được đặt trên quỹ đạo địa tĩnh ở độ cao khoảng 36.000km. Từ đó, tín hiệu được truyền xuống Trái đất. Điều này cho phép lập trình các nhiệm vụ chụp ảnh chưa đầy một giờ trước khi vệ tinh bay qua khu vực mục tiêu, và các hình ảnh thu được có thể đến mặt đất trong vòng vài phút. Bằng cách này, thông tin tình báo có thể được thu thập gần như theo thời gian thực.

Mặc dù chòm vệ tinh này là một dự án thương mại, Bộ Quốc phòng Pháp lại là bên sử dụng ưu tiên của nó.

Có thể giả định rằng sự hỗ trợ của Pháp trong lĩnh vực tình báo không gian kết hợp giữa việc cung cấp hình ảnh mật từ chòm sao CSO với hình ảnh “thương mại” từ vệ tinh Pleíades. Về độ phân giải, hình ảnh từ Pleíades Neo có chất lượng tương đương với dữ liệu từ CSO-1 và CSO-3, trong khi quy trình truyền tải lại đơn giản hơn đáng kể.

Trí Nhân/VOV.VN

Nguồn VOV : https://vov.vn/the-gioi/ho-so/suc-manh-tinh-bao-cua-phap-tro-giup-ukraine-nhu-the-nao-post1262917.vov