Sức hút đặc biệt
Từ lâu, thắng cảnh suối Mỡ là nguồn cảm hứng cho nhiều nghệ sĩ. Trong ca khúc nổi tiếng "Gửi về sông Lục núi Huyền", nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân đã viết: “Nghe em hát chiều nay bên dòng suối Mỡ/ Xôn xao lòng tôi thắm xanh núi đồi/ Quanh co, quanh co con đường lên dốc/ Đền Trung, đền Thượng hương khói vi vu/ Róc rách suối reo hoa lá thầm thì”...
Hát văn - nét văn hóa đặc sắc tại Khu du lịch tâm linh - sinh thái Suối Mỡ.
Nằm ở sườn Tây dãy Yên Tử, Khu du lịch tâm linh - sinh thái Suối Mỡ được bao bọc bởi hệ sinh thái rừng phong phú, khí hậu trong lành, mát mẻ quanh năm cùng dòng suối uốn lượn, thác nước tự nhiên trong vắt tạo nên bức tranh sơn thủy hữu tình. Không gian thoáng đãng, cảnh quan nguyên sơ là điều kiện lý tưởng để hình thành các khu nghỉ dưỡng sinh thái, trải nghiệm và khám phá thiên nhiên.
Bà Nguyễn Thị Hằng, Phó Giám đốc Ban Quản lý khu di tích danh thắng và rừng bảo vệ cảnh quan Suối Mỡ (gọi tắt là Ban Quản lý) cho biết: “Đơn vị đang tập trung khai thác lợi thế về điều kiện tự nhiên, từng bước phát triển du lịch sinh thái, khám phá thiên nhiên, nghỉ dưỡng cuối tuần, dã ngoại … Chúng tôi chú trọng nâng cao chất lượng dịch vụ, đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của du khách”.
Điểm đặc biệt ở thắng cảnh này là dấu ấn văn hóa tâm linh. Truyền thuyết kể rằng, vua Hùng Vương thứ 16 có con gái là công chúa Quế Mỵ Nương hiền thục, nết na, nhân hậu. Trong chuyến du ngoạn đến thung lũng Huyền Đinh - Yên Tử, thấy đất đai khô nẻ, dân tình nghèo đói, công chúa rất xót xa. Nàng ấn năm ngón tay xuống từng phiến đá và lạ thay, dòng nước mát ào ạt tuôn chảy về tưới cho đồng ruộng.
Từ đó, đất đai trở nên màu mỡ, đời sống người dân ngày càng no đủ. Ghi nhớ công ơn của công chúa Quế Mỵ Nương, dân làng đặt tên con suối ấy là suối Mỡ (còn gọi là suối Mẫu) và lập đền thờ Thánh Mẫu Thượng Ngàn. Dọc bờ suối, người dân xây dựng ba ngôi đền kế tiếp nhau là đền Hạ, đền Trung và đền Thượng tạo thành quần thể tín ngưỡng linh thiêng, thu hút đông đảo Nhân dân và du khách về chiêm bái.
Cũng từ suối Mỡ, Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn đã cùng các tướng lĩnh thân tín lập đại bản doanh chặn đứng mũi tiến quân của quân xâm lược. Ghi nhớ chiến công hiển hách này, người dân đã lập đền Trần. Với những giá trị đặc sắc, đền Suối Mỡ được xếp hạng Di tích lịch sử cấp quốc gia, Khu du lịch tâm linh - sinh thái Suối Mỡ được công nhận là khu du lịch cấp tỉnh.
Vào dịp đầu xuân, hàng vạn du khách về đây chiêm bái, vãn cảnh, nghe hát văn, hầu đồng tại các đền. Đây là nét sinh hoạt văn hóa đặc trưng của lễ hội suối Mỡ gắn với tín ngưỡng thờ Thánh Mẫu Thượng Ngàn.
Anh Nguyễn Văn Tuấn (du khách đến từ Hà Nội) chia sẻ: “Tôi ấn tượng trước không gian thoáng đãng của Khu du lịch, không khí trong lành, vừa có yếu tố tâm linh để chiêm bái, vừa có cảnh quan thiên nhiên để trải nghiệm. Những cung đường mòn dưới tán rừng, tiếng nước chảy róc rách, không gian thanh tĩnh nơi đền cổ mang lại cảm giác an yên, thư thái”.
“Cú hích” cho du lịch
Những năm qua, từ nhiều nguồn vốn đầu tư, các cấp chính quyền, ngành chức năng của tỉnh đã nâng cấp hạ tầng khu vực suối Mỡ, xây dựng đường giao thông, hệ thống điện, hồ chứa nước, bãi đỗ xe, nhà nghỉ... Tại đây có dịch vụ hướng dẫn viên; 5 cơ sở lưu trú đáp ứng cho khoảng 200 khách/ngày, nhiều cơ sở dịch vụ ăn uống phục vụ đồng thời vài chục đến hàng trăm khách. Hệ thống biển chỉ dẫn, bảng thông tin được lắp đặt, an ninh, trật tự bảo đảm.
Du khách tham quan thắng cảnh suối Mỡ.
Năm nay là năm đầu tiên Mùa du lịch suối Mỡ được tổ chức từ tháng Tư, mở ra hướng tiếp cận mới trong phát triển du lịch tại địa phương. Chuỗi hoạt động diễn ra phong phú, gắn với Festival “Về miền di sản Bắc Ninh - 2026”, các chương trình nghệ thuật, không gian trải nghiệm, giới thiệu ẩm thực và sản phẩm đặc trưng địa phương. Công tác tuyên truyền được đẩy mạnh với nhiều hình thức, nhất là ứng dụng công nghệ số, mạng xã hội và các nền tảng trực tuyến. Qua đó thu hút số lượng lớn du khách đến tham quan, chiêm bái, vui chơi.
Riêng 2 kỳ nghỉ lễ giỗ Tổ Hùng Vương và 30/4, 1/5, Khu du lịch đón hơn 30 nghìn lượt du khách, tăng nhiều lần so với những năm trước. Theo ông Đỗ Tuấn Khoa, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, việc tổ chức Mùa du lịch suối Mỡ không chỉ góp phần quảng bá hình ảnh quê hương mà còn là bước cụ thể hóa mục tiêu đưa du lịch trở thành ngành kinh tế quan trọng của tỉnh. Đây là dịp để tôn vinh các giá trị văn hóa truyền thống, tạo động lực thúc đẩy phát triển du lịch, thu hút đầu tư, góp phần phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.
Thời điểm này, chính quyền địa phương đang tích cực chuẩn bị cho Lễ hội suối Mỡ diễn ra từ ngày 30 tháng Ba đến mùng 2 tháng Tư âm lịch với quy mô lớn nhất từ trước đến nay. Lễ hội sẽ tái hiện nghi lễ truyền thống như rước, dâng hương, tế lễ… kết hợp các hoạt động văn hóa, thể thao, hát quan họ trên thuyền, trò chơi dân gian.
Theo đồng chí Nguyễn Văn Thắng, Chủ tịch UBND xã Nghĩa Phương, việc tổ chức lễ hội nhằm tuyên truyền, giáo dục truyền thống lịch sử, văn hóa; khơi dậy niềm tự hào dân tộc, tinh thần “uống nước nhớ nguồn” trong Nhân dân; góp phần bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của địa phương. Qua đây giới thiệu, quảng bá hình ảnh quê hương, con người, các giá trị di sản văn hóa đặc sắc của xã đến Nhân dân và du khách trong và ngoài tỉnh; thúc đẩy phát triển Khu du lịch tâm linh - sinh thái Suối Mỡ, thu hút đầu tư, góp phần phát triển kinh tế - xã hội.
Địa phương và Ban quản lý đang tập trung chuẩn bị cơ sở vật chất, trang trí cảnh quan, đẩy mạnh tuyên truyền và xây dựng phương án bảo đảm an ninh để lễ hội diễn ra an toàn, văn minh, đặc sắc, tạo ấn tượng tốt đẹp với du khách.
Bài, ảnh: Vi Lệ Thanh