Tài chính xanh mở lối cho phát triển rừng

2 giờ trướcBài gốc

Thêm nguồn vốn cho bảo vệ, phát triển rừng

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp, yêu cầu phát triển kinh tế xanh và thực hiện cam kết phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050 đặt ra những đòi hỏi mới đối với công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng. Từ một chương trình thí điểm mang tính quốc tế, Thỏa thuận chi trả giảm phát thải khí nhà kính vùng Bắc Trung Bộ (ERPA) đang mở ra hướng đi mới cho lâm nghiệp bền vững, đồng thời khơi thông dòng tài chính xanh cho các địa phương có diện tích rừng lớn như Nghệ An.

ERPA là chương trình thí điểm đầu tiên của Việt Nam đối với dịch vụ hấp thụ và lưu trữ các-bon từ rừng. Không chỉ mang lại nguồn tài chính trực tiếp, ERPA còn góp phần định hình cách tiếp cận mới trong quản trị rừng dựa trên kết quả giảm phát thải. Tại Nghệ An - một trong những địa phương có diện tích rừng lớn hàng đầu cả nước, cơ hội từ ERPA càng trở nên rõ nét. Với gần 1 triệu ha đất lâm nghiệp, trong đó hơn 790 nghìn ha là rừng tự nhiên, Nghệ An sở hữu tiềm năng lớn để tạo ra tín chỉ các-bon thông qua bảo vệ và nâng cao chất lượng rừng.

Dòng vốn từ chương trình ERPA đang tiếp sức cho bảo vệ, nâng cao chất lượng rừng.

Ngay sau khi Nghị định số 107/2022/NĐ-CP của Chính phủ về thí điểm chuyển nhượng kết quả giảm phát thải khí nhà kính vùng Bắc Trung Bộ có hiệu lực, Nghệ An đã chủ động ban hành kế hoạch triển khai ERPA trên địa bàn. Hệ thống văn bản hướng dẫn được hoàn thiện; kế hoạch tài chính tổng thể nguồn thu từ giảm phát thải rừng được xây dựng; danh sách đối tượng hưởng lợi, mức khoán bảo vệ rừng, thời gian và số lần chi trả được xác định rõ ràng. Trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị được phân công cụ thể, bảo đảm sự phối hợp đồng bộ với Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh…

Đến nay, tổng nguồn thu từ ERPA trên địa bàn Nghệ An đạt 356,43 tỷ đồng, trong đó 355,58 tỷ đồng được điều phối từ Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng Trung ương. Theo ông Nguyễn Danh Hùng, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Nghệ An, đây là nguồn lực quan trọng, tạo động lực để các chủ rừng và cộng đồng tích cực tham gia bảo vệ, nâng cao chất lượng rừng. Qua đó, đóng góp thiết thực vào mục tiêu giảm phát thải và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Có thể nói, trong bối cảnh ngân sách nhà nước dành cho bảo vệ rừng còn hạn hẹp, dòng vốn từ ERPA và dịch vụ môi trường rừng đã giúp giảm áp lực chi ngân sách, đồng thời tạo ra cơ chế tài chính bền vững hơn cho công tác lâm nghiệp.

Sự gắn kết hài hòa giữa bảo vệ rừng, phát triển sinh kế và bảo tồn bản sắc văn hóa góp phần tạo nền tảng cho mô hình kinh tế xanh.

Gắn bảo vệ rừng với sinh kế và phát triển kinh tế xanh

Việc chi trả tiền ERPA tại Nghệ An được thực hiện theo đúng quy định, bảo đảm công khai, minh bạch. Các chủ rừng là tổ chức và UBND cấp xã nhận tiền qua tài khoản ngân hàng; đối với hộ gia đình, cá nhân và cộng đồng dân cư, việc chi trả được thực hiện linh hoạt qua tài khoản hoặc dịch vụ bưu chính công ích, phù hợp với điều kiện miền núi, vùng sâu, vùng xa.

Riêng năm 2025, tỉnh đã giải ngân hơn 144 tỷ đồng, đạt 81% kế hoạch năm; trong đó 138 tỷ đồng được chi trả trực tiếp cho các đối tượng thụ hưởng. Hệ thống phần mềm quản lý tài chính ERPA được đưa vào vận hành, góp phần hiện đại hóa công tác quản lý lâm nghiệp, tăng cường kiểm soát và minh bạch nguồn chi.

Đến nay, tại Nghệ An từ Vườn quốc gia Pù Mát đến các xã biên giới vùng cao, chương trình ERPA đang tạo ra chuyển biến rõ rệt. Nguồn kinh phí này không chỉ cải thiện thu nhập cho cộng đồng nhận khoán bảo vệ rừng mà còn góp phần đầu tư các công trình thiết yếu như nước sạch, điện chiếu sáng, đường giao thông thôn bản, nhà văn hóa cộng đồng. Những thiết chế ấy không đơn thuần là hạ tầng, mà còn là không gian gìn giữ văn hóa, nơi đồng bào duy trì lễ hội truyền thống, truyền dạy tiếng nói, phong tục và tri thức bản địa gắn với rừng.

Cần tiếp tục tháo gỡ những vướng mắc trong quá trình triển khai ERPA...

Khi đời sống vật chất được cải thiện, áp lực khai thác rừng trái phép giảm đi đáng kể. Người dân có điều kiện củng cố hương ước, quy ước bản làng, nâng cao ý thức trách nhiệm trong bảo vệ rừng. Sự gắn kết hài hòa giữa bảo vệ rừng, phát triển sinh kế và bảo tồn bản sắc văn hóa đang tạo nền tảng cho mô hình kinh tế xanh dựa vào cộng đồng tại miền Tây xứ Nghệ.

Tuy vậy, quá trình triển khai ERPA vẫn còn những vướng mắc. Công tác lập danh sách và chi trả cho các cộng đồng chủ rừng gặp khó do cơ sở dữ liệu chưa đồng bộ. Mức hỗ trợ sinh kế 50 triệu đồng mỗi cộng đồng mỗi năm còn thấp so với nhu cầu thực tế ở vùng sâu, vùng xa. Một số biện pháp lâm sinh còn hạn chế, thủ tục triển khai phức tạp, thời gian thực hiện ngắn. Bởi vậy, theo đại diện UBND tỉnh Nghệ An, từ thực tiễn triển khai, tỉnh kiến nghị Chính phủ và Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho phép kéo dài thời gian thí điểm, sớm xây dựng giai đoạn 2 của chương trình. Bên cạnh đó, cần điều chỉnh, mở rộng đối tượng và nội dung chi, nâng mức hỗ trợ sinh kế phù hợp hơn với điều kiện thực tế; đặc biệt cho phép thử nghiệm cơ chế liên kết nguồn tài chính ERPA với các mô hình kinh tế lâm nghiệp, sản phẩm OCOP và du lịch sinh thái…

Ở tầm rộng hơn, ERPA không chỉ là một thỏa thuận tài chính quốc tế mà còn là bước đi chiến lược trong việc hình thành thị trường các-bon trong nước. Khi cơ chế này được hoàn thiện, rừng sẽ không chỉ được nhìn nhận như nguồn tài nguyên tự nhiên, mà còn là “tài sản xanh”, một “sổ tiết kiệm giữa rừng xanh”, có thể tạo ra giá trị kinh tế thông qua tín chỉ các-bon.

Nghi Lộc

Nguồn TBNH : https://thoibaonganhang.vn/tai-chinh-xanh-mo-loi-cho-phat-trien-rung-178511.html