Công ty Đóng tàu Hạ Long đóng dòng tàu dịch vụ điện gió ngoài khơi CSOV, đòi hỏi tiêu chuẩn rất cao trong cả quá trình thi công và khai thác. (Ảnh: Việt Hùng/Vietnam+)
Trong khi vừa duy trì sản xuất kinh doanh vừa thực hiện nhiệm vụ xử lý doanh nghiệp, tái cơ cấu theo Nghị quyết của Chính phủ, các doanh nghiệp đóng tàu vẫn đang mong ngóng “hình hài” hậu tái cơ cấu có được nhà đầu tư tiềm năng, chiến lược và giữ được nhà máy để duy trì phát triển kinh tế biển, gắn với quốc phòng-an ninh.
Phương án nào là khả thi?
Là một trong các đơn vị của Tổng công ty Công nghiệp tàu thủy (SBIC) đang thực hiện xử lý doanh nghiệp theo Nghị quyết 220 của Chính phủ, theo ông Vũ Hữu Chiến, Tổng Giám đốc Công ty Trách nhiệm hữu hạn Một thành viên Đóng tàu Phà Rừng, hiện doanh nghiệp đã rà soát, đối chiếu, xác minh chủ nợ, người mắc nợ thực hiện, Phà Rừng triển khai sớm, đã thực hiện xong niêm yết danh chủ nợ, người mắc nợ, kiểm kê đánh giá tài sản.
Khẳng định công ty hiện vẫn đang duy trì hoạt động sản xuất với nhiều hợp đồng đóng tàu xuất khẩu và sửa chữa tàu biển, ông Chiến nêu quan điểm việc xử lý doanh nghiệp, tái cơ cấu cần đảm bảo không làm gián đoạn hoạt động sản xuất của nhà máy, phương án xử lý cần tạo điều kiện để duy trì việc làm cho người lao động và bảo đảm ổn định xã hội tại địa phương.
Mặt khác, các hợp đồng đóng tàu của Phà Rừng đều là hợp đồng xuất khẩu, nếu quá trình xử lý doanh nghiệp, tái cơ cấu không được triển khai phù hợp có thể dẫn đến làm gián đoạn sản xuất, chậm tiến độ đóng tàu, nguy cơ bị hủy hợp đồng và phát sinh các khoản phạt hợp đồng, điều này không chỉ ảnh hưởng đến công ty mà còn ảnh hưởng đến uy tín của ngành đóng tàu Việt Nam trong quan hệ với các đối tác quốc tế.
“Việc xử lý tài sản phải nhằm mục tiêu tối đa hóa giá trị thu hồi cho Nhà nước và các chủ nợ. Đối với các tài sản đang tham gia sản xuất, cần ưu tiên phương án xử lý theo gói tài sản đồng bộ, tránh việc tháo dỡ, chia nhỏ hoặc bán rời rạc dẫn đến giảm giá trị tài sản và phá vỡ cấu trúc dây chuyền sản xuất của nhà máy,” ông Chiến kiến nghị.
Các doanh nghiệp đóng tàu SBIC muốn duy trì ổn định hoạt động nhà máy nhằm đảm bảo năng lực của ngành đóng tàu quốc gia, việc làm và an sinh xã hội. (Ảnh: Việt Hùng/Vietnam+)
Đang thi công tới 19 đơn hàng tàu đóng mới, ông Nguyễn Văn Mạnh, Tổng Giám đốc Công ty Trách nhiệm hữu Một thành viên Đóng tàu Hạ Long cho biết trường hợp buộc phải di dời nhà máy thì toàn bộ cơ sở hạ tầng, công trình ngầm: cầu tàu, triền đà, nhà xưởng, hệ thống thiết bị nâng chuyên dụng... gắn liền với đất sẽ chỉ được tính toán đền bù, hỗ trợ theo giá trị rất thấp (giá phế liệu) do không thể phát huy được công năng, công dụng của tài sản sau di dời, đồng thời phải mất thêm các chi phí phá bỏ hoặc di chuyển.
“Việc này sẽ gây thất thoát, lãng phí lớn tài của Nhà nước so với phương án bán đấu giá tài sản đồng bộ của toàn công ty," ông Mạnh phân tích.
Do đó, ông Mạnh cho rằng việc duy trì ổn định hoạt động của Công ty Đóng tàu Hạ Long, không chỉ là vấn đề sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, mà còn liên quan trực tiếp đến năng lực của ngành đóng tàu quốc gia, bảo đảm việc làm, an sinh xã hội, ổn định đời sống người lao động và trật tự xã hội cũng như phát triển kinh tế-xã hội trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh.
Mong muốn được chọn nhà đầu tư tiếp nhận nhà máy
Chỉ ra nguy cơ trong trường hợp Bạch Đằng phải di dời nhà máy, tài sản thì cũ nát, chỉ còn nhân công, ông Nguyễn Bá Sơn, Phó Tổng Giám đốc Công ty Trách nhiệm hữu hạn Một thành viên Đóng tàu Bạch Đằng thừa nhận đây là bất lợi của Bạch Đằng so với 8 đơn vị tái cơ cấu, phá sản của SBIC.
“Trong trường hợp đơn vị được giữ lại sau khi xử lý doanh nghiệp, tái cơ cấu, với nhà máy đóng tàu, Bạch Đằng chỉ cần có mặt bằng, triền đà và trong tay có lực lượng trang thiết bị sẽ song hành và duy trì được đóng tàu. Nếu có đòn bẩy thì sẽ hoàn toàn đóng mới sản phẩm tàu,” ông Sơn quả quyết.
Nhìn nhận bài toán đau đầu và khó với các doanh nghiệp đóng tàu hiện nay là vị trí quy hoạch vẫn chưa có thay đổi nhưng vẫn phụ thuộc vào quy hoạch của tỉnh, địa phương, ông Nguyễn Văn Mạnh, Tổng Giám đốc Công ty Đóng tàu Hạ Long tỏ ra băn khoăn, nếu bán hợp khối chuyển nhượng tài sản trên đất nhưng không gắn liền với quyền sử dụng đất thì không mang ý nghĩa, nếu thực hiện bán hợp khối thì quyền quyết định thuộc về địa phương.
Vì thế, Công ty Đóng tàu Hạ Long kiến nghị cơ quan có thẩm quyền khảo sát đánh giá mức độ ảnh hưởng, thiệt hại đến sự phát triển và hoạt động sản xuất kinh doanh, làm cơ sở lựa chọn quy hoạch tổng thể và phân khu chức năng phù hợp hiệu quả, tính toán lộ trình triển khai khả thi từng phân khu, đảm bảo không gây lãng phí và thất thoát tài sản Nhà nước đã đầu tư.
“Hạ Long đề nghị tiếp tục duy trì hoạt động tại vị trí hiện nay, phù hợp với các quy hoạch đã được duyệt và định hướng phát triển ngành công nghiệp đóng tàu Việt Nam,” ông Mạnh nói.
Các doanh nghiệp đóng tàu SBIC muốn triển khai phương án xử lý doanh nghiệp, tái cơ cấu theo hướng hỗ trợ tìm kiếm nhà đầu tư tiếp nhận nhà máy (Ảnh: Việt Hùng/Vietnam+)
Để phương án xử lý doanh nghiệp, tái cơ cấu được triển khai hiệu quả, Công ty Đóng tàu Phà Rừng kiến nghị tòa án nhân dân xem xét tạo điều kiện để triển khai phương án bán tài sản theo gói và thực hiện bán tài sản trong quá trình giải quyết phá sản theo quy định của pháp luật.
Công ty Đóng tàu Phà Rừng kiến nghị SBIC phối hợp với các cơ quan liên quan để hỗ trợ triển khai phương án xử lý doanh nghiệp, tái cơ cấu, hỗ trợ tìm kiếm nhà đầu tư tiếp nhận nhà máy; Bộ Xây dựng xem xét báo cáo Chính phủ phương án xử lý phá sản bán gói tài sản sản xuất; Ủy ban Nhân dân thành phố Hải Phòng hỗ trợ các thủ tục liên quan đến đất đai, môi trường đầu tư, các điều kiện cần thiết để nhà đầu tư tiếp nhận nhà máy tiếp tục hoạt động.
Lãnh đạo các đơn vị đóng tàu thành viên của SBIC cũng kiến nghị hậu tái cơ cấu, Nhà nước chọn nhà đầu tư có năng lực tài chính và kinh nghiệm trong lĩnh vực cơ khí-đóng tàu; tôn trọng và tiếp tục phát huy thế mạnh về nhân lực; có chiến lược kinh doanh rõ ràng, phù hợp với điều kiện mặt bằng hiện hữu; chấp nhận lộ trình đầu tư, cải thiện hạ tầng để sản xuất hiệu quả hơn; cam kết đồng hành lâu dài, không mang tính ngắn hạn hoặc mua-bán lại./.
Nghị quyết số 79-NQ/TW ngày 06/01/2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế Nhà nước đã đề ra một số giải pháp gồm: hoàn thiện hệ thống pháp luật đồng bộ, minh bạch, kịp thời tháo gỡ các điểm nghẽn, nút thắt về thể chế; tạo lập môi trường thuận lợi, công bằng, minh bạch cho các khu vực kinh tế trong khai thác và sử dụng nguồn lực quốc gia, khuyến khích hợp tác công tư trong quản lý, khai thác, sử dụng tài nguyên, kết cấu hạ tầng, cung cấp dịch vụ sự nghiệp công.
(Vietnam+)