Tái trưng bày Ngai vua Triều Nguyễn sau phục chế tại điện Thái Hòa

4 giờ trướcBài gốc

Bảo vật quốc gia “Ngai vua Triều Nguyễn” được tái trưng bày tại điện Thái Hòa sáng 4/6

Theo Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế, quá trình phục chế được thực hiện trên cơ sở Kế hoạch số 335/KH-UBND ngày 11/8/2025 của UBND thành phố Huế (được ban hành sau khi tiếp thu ý kiến của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch). UBND thành phố Huế đã ban hành Quyết định số 3032/QĐ-UBND ngày 22/9/2025 về việc thành lập Hội đồng chuyên môn giám sát quá trình phục chế; sau đó kiện toàn tại Quyết định số 976/QĐ-UBND ngày 26/3/2026.

Hội đồng chuyên môn gồm các nhà quản lý, nhà nghiên cứu, chuyên gia bảo tồn và nghệ nhân trong lĩnh vực sơn son thếp vàng đã được thành lập để giám sát toàn bộ quá trình thực hiện.

Công tác phục chế được thực hiện từ ngày 22/4/2026 đến ngày 4/5/2026 tại Bảo tàng Cổ vật Cung đình Huế, do Công ty Cổ phần Tu bổ Di tích Huế đảm nhiệm. Kinh phí thực hiện từ nguồn xã hội hóa.

Việc phục chế tuân thủ các nguyên tắc: bảo tồn tối đa yếu tố gốc; ưu tiên sử dụng vật liệu tương thích với chất liệu nguyên bản; áp dụng kỹ thuật can thiệp tối thiểu, không xâm lấn khi không cần thiết; không làm mới hiện vật; tận dụng tối đa các mảnh vỡ gốc; bảo đảm tính ổn định, an toàn và khả năng nhận diện giá trị nguyên bản của bảo vật.

Các biện pháp chuyên môn đã được thực hiện gồm: làm sạch khô; xử lý nấm mốc, mối mọt theo quy trình; gắn kết hoàn chỉnh 14 mảnh vỡ của tay ngai bên trái; sử dụng gỗ đồng chất và bột gỗ mịn trộn sơn sống để xử lý các vết nứt, khuyết thiếu; phục hồi phần mộng nối giữa tay ngai; ổn định các phần bong tróc bằng keo chuyên dụng; phục hồi các vị trí bị mất theo kỹ thuật truyền thống; sử dụng sơn ta và vàng thật theo đúng kỹ thuật truyền thống; phủ lớp bảo vệ mỏng, trong suốt, không làm thay đổi giá trị thẩm mỹ ban đầu của hiện vật.

Bảo vật quốc gia “Ngai vua Triều Nguyễn” là hiện vật đặc biệt quan trọng trong hệ thống di sản cung đình Huế, được Thủ tướng Chính phủ công nhận Bảo vật quốc gia tại Quyết định số 2382/QĐ-TTg ngày 25/12/2015. Hiện vật do Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế quản lý, bảo quản và phát huy giá trị.

Ngày 24/5/2025, Bảo vật quốc gia “Ngai vua triều Nguyễn” bị đối tượng Hồ Văn Phương Tâm phá hoại, làm gãy tay ngai phía bên trái, khiến 14 mảnh vỡ bị tách rời. Ngay sau sự việc, hiện vật được đưa về bảo quản tại kho cổ vật của Bảo tàng Cổ vật Cung đình Huế. Các mảnh vỡ được Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an thành phố Huế thu giữ phục vụ công tác điều tra; sau đó bàn giao lại cho Bảo tàng Cổ vật Cung đình Huế để triển khai công tác phục chế theo quy định.

Toàn bộ quá trình phục chế được quay phim, chụp ảnh, lập hồ sơ tư liệu và lưu trữ theo quy định, phục vụ công tác quản lý, nghiên cứu, bảo quản lâu dài và minh bạch hóa quy trình chuyên môn.

Ông Ngô Văn Minh, Giám đốc Bảo tàng Cổ vật Cung đình Huế thông tin, công tác phục chế do Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế triển khai theo đúng quy định của pháp luật, dưới sự giám sát của hội đồng chuyên môn do UBND thành phố thành lập. Nhóm nghệ nhân và chuyên gia đã tận dụng toàn bộ 14 mảnh vỡ của ngai để phục chế, không bổ sung hay chế tác thêm các chi tiết mới. Việc phục dựng được thực hiện theo nguyên tắc bảo tồn tối đa yếu tố gốc, bảo đảm tính nguyên trạng của hiện vật.

“Chúng tôi cố gắng tận dụng tối đa các mảnh vỡ còn lại của ngai để phục chế. Tất cả các công đoạn đều được thực hiện theo quy trình rất chặt chẽ”, ông Minh nhấn mạnh.

Màu sắc sơn son thếp vàng cũng được xử lý để đảm bảo tương đồng với những phần nguyên gốc còn lại của hiện vật. Ảnh TTDT

Quy trình phục chế gồm nhiều bước như đo đạc, vẽ kỹ thuật, định vị hiện trạng và dựng mô hình 3D để xác định chính xác vị trí các mảnh vỡ trước khi lắp ghép. Các mảnh lớn được phục dựng trước, sau đó đến các mảnh nhỏ. Màu sắc sơn son thếp vàng cũng được xử lý để bảo đảm tương đồng với những phần nguyên gốc còn lại của hiện vật.

Theo kết quả nghiên cứu, ngai vua Triều Nguyễn từng trải qua nhiều lần tu sửa trước đây. Trong đợt phục chế lần này, hội đồng chuyên môn đã loại bỏ một số chi tiết không thuộc yếu tố gốc như đinh kim loại và dây thép được sử dụng trong các lần sửa chữa trước, thay thế bằng hệ thống mộng gỗ truyền thống nhằm liên kết các chi tiết của ngai.

Sau phục chế, Bảo vật quốc gia “Ngai vua Triều Nguyễn” đã được ổn định về kết cấu, phục hồi phần tay ngai, bảo đảm đúng hình dáng, kích thước, màu sắc nguyên bản theo hồ sơ công nhận Bảo vật quốc gia năm 2015. Quá trình phục chế không sáng tạo thêm hoa văn, họa tiết mới, không làm sai lệch yếu tố gốc; đồng thời đã xử lý các tác nhân gây hư hại như mối mọt, nấm mốc và tăng cường độ bền vững cho kết cấu tay ngai.

Bảo vật quốc gia “Ngai vua Triều Nguyễn” tại điện Thái Hòa

Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế khẳng định, việc phục chế Bảo vật quốc gia “Ngai vua Triều Nguyễn” được thực hiện nghiêm túc, thận trọng, đúng quy định pháp luật và chuẩn mực chuyên môn về bảo tồn di sản, nhằm kịp thời khắc phục hậu quả sự cố, bảo vệ an toàn hiện vật gốc, đồng thời tiếp tục gìn giữ và phát huy giá trị đặc biệt của di sản cung đình Huế trong đời sống đương đại.

Trước khi đưa Bảo vật quốc gia Ngai vua triều Nguyễn trở lại trưng bày tại điện Thái Hòa, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế đã triển khai nhiều giải pháp tăng cường an ninh như bổ sung hệ thống camera giám sát, thiết bị cảnh báo chống đột nhập, chống phá hoại và lắp đặt kính cường lực bảo vệ khu vực trưng bày.

Mới đây, đơn vị tiếp tục lắp đặt thêm hệ thống khóa bảo vệ nhằm kiểm soát chặt chẽ việc tiếp cận hiện vật. Chìa khóa được giao cho cán bộ phụ trách của Bảo tàng Cổ vật Cung đình Huế và Phòng Quản lý, Bảo vệ để đảm bảo an toàn tuyệt đối cho bảo vật.

Tin, ảnh: Liên Minh

Nguồn Thừa Thiên Huế : https://huengaynay.vn/van-hoa-nghe-thuat/thong-tin-van-hoa/tai-trung-bay-ngai-vua-trieu-nguyen-sau-phuc-che-tai-dien-thai-hoa-166328.html