Chia sẻ về vấn đề này cùng Ths. Lê Thị Thu Hà, Tổ trưởng tổ chuyên môn Dinh dưỡng - ATTP Trường ĐH Y tế Công Cộng.
Vi chất dinh dưỡng tham gia vào hầu hết các quá trình sinh học của cơ thể bao gồm quá trình tổng hợp và phân chia tế bào, hình thành và duy trì cấu trúc mô; điều hòa hoạt động hô hấp, giúp cơ thể sản xuất enzyme, hormon và các chất cần thiết cho tăng trưởng và phát triển bình thường.
Đặc biệt, với trẻ nhỏ, vi chất đóng vai trò rất quan trọng giúp trẻ phát triển toàn diện về thể chất và trí tuệ, thiếu vi chất làm tăng nguy cơ tử vong do bệnh nhiễm trùng và góp phần suy giảm phát triển thể chất và trí tuệ
Vi chất dinh dưỡng bao gồm các vitamin tan trong nước (B, C); Vitamin tan trong dầu (A, D, E, K) và các chất khoáng như kẽm, sắt, I-ốt… Ở mỗi độ tuổi, trẻ sẽ có nhu cầu vi chất dinh dưỡng từng loại khác nhau. Khi cơ thể không được cung cấp đủ hàm lượng cần thiết, trẻ sẽ bị thiếu vi chất dinh dưỡng.
Ths. Lê Thị Thu Hà, Tổ trưởng tổ chuyên môn Dinh dưỡng - ATTP Trường ĐH Y tế Công Cộng.
Hỏi: Con tôi được 3 tháng tuổi cho bú mẹ hoàn toàn nhưng cân chưa đạt nên nghi ngờ thiếu vi chất dinh dưỡng. Vậy xin hỏi bác sĩ tầm quan trọng của vi chất dinh dưỡng đối với trẻ?
Minha@gmail.com
Ths. Lê Thị Thu Hà: Vi chất dinh dưỡng có vai trò rất quan trọng đối với sự phát triển thể chất và trí tuệ của trẻ em, đặc biệt là chiều cao. Trẻ em được cung cấp đủ vi chất dinh dưỡng thì mới khỏe mạnh, phát triển chiều cao và trí tuệ tốt.
Các vitamin và khoáng chất tham gia trực tiếp vào quá trình hình thành, duy trì hoạt động của những bộ phận trong cơ thể. Đồng thời, giúp tăng cường miễn dịch, nâng cao sức đề kháng để ngăn chặn những tác nhân gây bệnh, giảm nguy cơ mắc các bệnh nhiễm khuẩn.
Vi chất dinh dưỡng còn góp phần chống oxy hóa, làm chậm quá trình lão hóa tự nhiên của cơ thể và phục hồi các tế bào, mô bị tổn thương; tạo các hormone, tham gia quá trình chuyển hóa, bài tiết…
Tất cả các yếu tố này sẽ tác động trực tiếp đến sức khỏe và ảnh hưởng lâu dài tới sự tăng trưởng của trẻ. Trẻ được cung cấp đủ vi chất dinh dưỡng sẽ có được tiền đề tốt nhất để bảo vệ sức khỏe và phát triển tầm vóc cũng như trí thông minh sau này.
Truyền thông dinh dưỡng cho các bà mẹ nuôi con nhỏ.
Hỏi: Bé nhà tôi học lớp 3 gầy thiếu cân nặng nhưng chiều cao thì đủ, mắt nhìn kém vào tầm chiều tối. Vậy xin bác sĩ cho biết con tôi có bị thiếu vitamin A không? ảnh hưởng của vitamin A đối với trẻ?
nguyenminhanh03@gmail.com
Ths. Lê Thị Thu Hà: Thiếu vi chất dinh dưỡng ảnh hưởng bất lợi đến sự phát triển cả về thể chất và trí tuệ của trẻ. Ảnh hưởng đến sức khỏe và năng xuất học tập, nặng có thể tử vong. Thông thường, khi trẻ đã có biểu hiện suy dinh dưỡng, biếng ăn, hay quấy khóc, thấp còi, mọc răng chậm, da xanh xao… thì cha mẹ mới đưa con đi khám. Lúc này, việc cải thiện gặp nhiều khó khăn và những ảnh hưởng lâu dài không thể khắc phục được.
Tùy theo từng loại vi chất dinh dưỡng bị thiếu mà ảnh hưởng của nó tới sức khỏe trẻ em cũng khác nhau. Cụ thể:
– Vitamin A: vitamin A là thành phần bảo vệ các biểu mô giác mạc, niêm mạc và da. Trẻ bị thiếu vitamin thường chậm lớn, dễ mắc các bệnh nhiễm khuẩn như tiêu chảy, viêm đường hô hấp, sởi… Đáng lo ngại hơn là trẻ thiếu vitamin A nặng gây nên các tổn thương ở mắt: bị quáng gà, khô mắt, nếu không điều trị kịp thời có thể mù vĩnh viễn.
Hỏi: Bé nhà tôi 3 tháng tuổi, nghe nói lứa tuổi này dễ thiếu vitamin D. Vậy xin bác sĩ cho biết ảnh hưởng của vitamin D, canxi và vitamin B đối với trẻ ?
minhanh03@gmail.com
Ths. Lê Thị Thu Hà: Vitamin D và Canxi: canxi chiếm tới 99% trong việc cấu tạo xương và răng, là thành phần cần thiết cho các giai đoạn phát triển chiều cao và thể chất của trẻ. Trẻ thiếu vitamin D và canxi dễ bị còi xương, mọc răng chậm, ngủ không ngon giấc…
– Vitamin B: Các vitamin nhóm B đóng vai trò quan trọng giúp chuyển hóa năng lượng, hỗ trợ hệ thần kinh khỏe mạnh. Trẻ thiếu vitamin B dễ bị phù, rối loạn tiêu hóa, biếng ăn, ít khi vui vẻ…
Hỏi: Bé nhà tôi hay bị rối loạn tiêu hóa nên nghe nói dễ thiếu kẽm và sắt. Xin hỏi bác sĩ kẽm và sắt quan trọng như thế nào đối với bé.
094xxxx
Ths. Lê Thị Thu Hà: Sắt: Sắt là thành phần quan trọng của huyết sắc tố, tham gia cấu tạo hồng cầu và vận chuyển oxy. Thiếu sắt gây nên thiếu máu ở trẻ. Trẻ xanh xao, niêm mạc môi, lưỡi, mắt nhợt nhạt, chậm phát triển chiều cao và cân nặng. Trẻ kém hoạt bát, thiếu tập trung, kết quả học tập thấp và hay buồn ngủ. Thiếu vi chất sắt nặng, trẻ dễ mắc các bệnh nhiễm khuẩn như nhiễm khuẩn đường hô hấp, tiêu hóa…
– Kẽm: Kẽm có vai trò quan trọng đối với việc tăng cường hệ miễn dịch, chuyển hóa năng lượng. Thiếu hụt kẽm khiến trẻ thiếu hụt các enzyme tiêu hóa, chán ăn, ăn không ngon, khó tiêu. Trẻ suy giảm hệ miễn dịch, dễ mắc các bệnh nhiễm khuẩn hô hấp, suy dinh dưỡng, chậm phát triển tâm thần vận động, chậm phát triển chiều cao và chậm dậy thì.
Hỏi: Con tôi được 5 tuổi lười ăn rau, hoa quả vậy xin hỏi trẻ bị thiếu vitamin C thì bị sao có triệu chứng gì, trẻ thiếu I-ốt có ảnh hưởng gì không?
(heega@gmail.com)
Ths. Lê Thị Thu Hà:
– I- ốt: I-ốt là vi chất dinh dưỡng cần thiết trong việc tổng hợp hormon tuyến giáp, duy trì thân nhiệt, tham gia các quá trình biệt hóa của não và hệ thần kinh của trẻ trong thời kỳ bào thai. Thiếu I-ốt trẻ chậm phát triển cả về thể lực và trí tuệ, giảm trí thông minh, giảm trí nhớ, chỉ số IQ giảm 10-15 điểm. Trẻ học kém và thậm chí là đần độn.
– Vitamin C: Khi bị thiếu vitamin C trẻ sẽ chậm liền vết thương, xuất hiện một số triệu chứng như hay chảy máu răng, sưng nướu, hay ốm vặt…
Hỏi: Con tôi được 5 tháng tuổi chuẩn bị ăn dặm, vậy, bác sĩ có khuyến cáo gì cho các bà mẹ nuôi con nhỏ? Xin cảm ơn bác sĩ nhiều.
(binhga@gmail.com)
Ths. Lê Thị Thu Hà: Mặc dù vi chất dinh dưỡng là những chất mà cơ thể con người chỉ cần một lượng rất nhỏ nhưng nếu thiếu sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe.
Do đó, các bậc phụ huynh nên sử dụng đa dạng, phối hợp nhiều loại thực phẩm cho bữa ăn hàng ngày để chế độ ăn có đầy đủ vi chất cần thiết cho cơ thể như: những loại thực phẩm có chứa vi chất sắt có ở lòng đỏ trứng gà, tim, gan…; Kẽm có nhiều trong các loại thực phẩm: sò, củ cải, đậu hà lan, đậu nành, lòng đỏ trứng gà….; Can xi có nhiều ở hải sản như sữa, các sản phẩm của sữa, tôm, cua, cá nhỏ, đậu, đỗ….
Vitamin D được cung cấp chủ yếu qua việc tiếp xúc với ánh nắng và các thực phẩm như: dầu cá, trứng, gan. Vitamin nhóm B có nhiều trong gạo, các loại đậu, thịt gà, rau lá xanh thẫm, chuối, sữa, pho mát….
Bổ sung bữa ăn phụ cho trẻ qua những loại sữa và các sản phẩm của sữa, hoa quả hay bánh giàu vi chất và kẽm giúp bổ sung vi chất dinh dưỡng tốt nhất cho trẻ.
K. Mai