Tuy nhiên, nhờ phát triển cây hoa huệ, đời sống người dân miền quê ngoại thành Thủ đô đang dần “thay da đổi thịt”, thể hiện qua những con đường nhẵn phẳng, trải rộng và nhiều ngôi nhà cao tầng kiên cố lần lượt mọc lên.
Đi giữa cánh đồng hoa huệ là niềm yêu thích của các em học sinh mỗi khi tan trường.
Từ ruộng lúa đến cánh đồng hoa
Trong tiết xuân, trên con đường nhựa bằng phẳng dẫn về Tam Thuấn, bất kỳ ai đi qua cũng phải giảm tốc độ để phóng tầm mắt về những luống huệ xanh mướt vươn cao, điểm những bông hoa trắng tinh khôi đang vào kỳ nở rộ. Giữa buổi sớm trong trẻo, hương hoa thanh khiết lan tỏa khắp nơi, mang lại cảm giác dễ chịu, tiếp thêm năng lượng tích cực cho ngày mới…
Để có được khung cảnh nên thơ ấy, người dân địa phương đã phải trải qua cả một quá trình lao động vất vả. Mỗi ngày, bà con tất bật làm cỏ, bón phân, cắt từng cành huệ vừa chớm nở để kịp chuyến xe chở hoa về chợ đầu mối. Những bó hoa trắng muốt được xếp ngay ngắn bên bờ ruộng, chờ đưa lên những chiếc xe tải nhỏ chạy thẳng vào nội đô. Nhịp sống của người dân nơi đây dường như gắn liền với từng luống huệ, mùa hoa…
Người dân Tam Thuấn thường nói vui: “Nhà nhà trồng huệ, người người trồng huệ”. Quả thật, dọc cánh đồng dễ dàng bắt gặp những thửa ruộng rộng hàng mẫu nối tiếp nhau, xanh ngút mắt. Có gia đình trồng vài sào, nhưng cũng có hộ mạnh dạn mở rộng lên hàng chục mẫu hoa các loại, trong đó huệ vẫn là cây chủ lực. Thế nhưng ít ai biết rằng, cách đây hơn chục năm, vùng đất này chủ yếu trồng lúa. Đất trũng, hiệu quả sản xuất thấp khiến cuộc sống người dân gặp nhiều khó khăn. Việc chuyển đổi sang trồng hoa bắt đầu từ những thử nghiệm nhỏ lẻ của một vài hộ nông dân. Khi nhận thấy cây huệ dễ trồng, ít sâu bệnh và có đầu ra ổn định, nhiều hộ đã mạnh dạn làm theo…
Theo nông dân địa phương, hoa huệ có nhiều ưu điểm so với các loại hoa khác. Nếu trồng bằng củ lớn, chỉ sau khoảng 3-4 tháng đã có thể cho thu hoạch; còn củ nhỏ thì chậm hơn một chút. Giá bán hiện nay khoảng 5.000 đồng mỗi cành, tuy không quá cao nhưng nhờ thu hoạch quanh năm nên nguồn thu khá ổn định. Chị Đỗ Thị Cúc vừa thoăn thoắt cắt hoa, vừa chia sẻ: “Trồng huệ dễ hơn trồng lúa, sâu bệnh ít, chủ yếu chỉ mất công làm cỏ. Quan trọng là hoa bán được quanh năm, ít bị thị trường chi phối nên nông dân yên tâm sản xuất”.
Chính sự ổn định ấy đã khiến nhiều hộ mạnh dạn chuyển đổi từ trồng lúa sang trồng hoa. Chỉ trong vài năm, những thửa ruộng lúa trước đây dần biến thành những cánh đồng hoa trắng ngát, trải dài theo triền đê và các con đường nội đồng... Theo chuyên viên Phòng Kinh tế xã Hát Môn Nguyễn Thị Kim Chi, toàn xã hiện có khoảng 188ha trồng hoa tập trung tại các khu vực: Tam Thuấn, Hiệp Thuận, Tam Hiệp, Thanh Đa. Riêng Tam Thuấn có khoảng 120ha, trở thành vùng sản xuất hoa trọng điểm của địa phương. Các loại hoa cắt cành chủ yếu gồm cúc, ly, loa kèn…, trong đó hoa huệ chiếm diện tích lớn nhất với khoảng 60-80ha.
Hoa huệ Tam Thuấn từ lâu nổi tiếng trên thị trường Hà Nội và các tỉnh lân cận. Nổi bật nhất là giống huệ Trâu, còn gọi là huệ kép với cánh hoa hơi tím ở đầu bông, bông dài, dày cánh và tỏa hương thơm đậm. Chính giống huệ này đã làm nên thương hiệu cho vùng hoa Tam Thuấn suốt nhiều năm qua.
Khởi sắc ở vùng quê Tam Thuấn
Hoa huệ mang lại thu nhập cao cho người dân Tam Thuấn.
Gia đình anh Đỗ Nghĩa được xem là một trong những hộ trồng hoa quy mô lớn nhất khu vực Tam Thuấn. Trên cánh đồng rộng khoảng 40 mẫu, anh Nghĩa trồng nhiều loại hoa như loa kèn, cúc, ly, dơn… nhưng huệ vẫn là cây trồng chính với diện tích khoảng 3 mẫu. Anh Nghĩa cho biết, huệ là loại cây “dễ tính”, lại cho hiệu quả kinh tế cao. Chỉ sau 3 tháng trồng, cây bắt đầu cho thu hoạch. Nếu chăm sóc đúng kỹ thuật, một lần trồng có thể thu hoạch nhiều lứa trong vòng 2-3 năm. “Huệ cho thu hoạch quanh năm, có đến đâu thương lái đặt mua đến đó. Nhiều hôm vừa cắt xong đã có người đến chở đi ngay. Nhờ cây huệ, gia đình tôi có thêm nguồn thu ổn định”, anh Nghĩa chia sẻ.
Không xa ruộng của anh Nghĩa là khu trồng huệ của gia đình anh Lê Văn Thu. Gắn bó với nghề trồng huệ nhiều năm, anh Thu cho rằng, tuy là cây dễ trồng nhưng để hoa đạt chất lượng cao, cần có nhiều kinh nghiệm. Theo anh, từ khâu làm đất, bón phân, đặt củ giống cho đến phòng trừ sâu bệnh đều phải tuân thủ kỹ thuật; yếu tố quan trọng nhất là chọn giống. Củ huệ phải to, đồng đều thì cây mới khỏe, bông dài, hương thơm đậm. Nhờ áp dụng kỹ thuật bài bản, ruộng huệ của gia đình anh Thu luôn cho hoa đẹp, bán được giá hơn so với mặt bằng chung. “Chi phí đầu tư trồng huệ không lớn, lại ổn định hơn nhiều loại cây khác nên rất phù hợp với điều kiện kinh tế gia đình”, anh Thu nói.
Nhờ trồng huệ, cuộc sống của nhiều hộ gia đình trong vùng thay đổi rõ rệt. Chị Nguyễn Thị Thương (thôn Táo 1) là một trong những người gắn bó với nghề trồng hoa hơn 10 năm nay. Hiện, gia đình chị có khoảng 10 mẫu trồng cúc, loa kèn và huệ. Chị Thương so sánh: “Nếu trồng lúa, mỗi sào một năm chỉ thu khoảng 4 tạ thóc, bán ra được 5-6 triệu đồng thì nay mỗi sào trồng huệ, cho thu khoảng 15.000 bông/năm. Với giá khoảng 5.000 đồng/bông như hiện nay, một sào có thể thu 60-75 triệu đồng”. Sự chênh lệch ấy đủ để lý giải vì sao ngày càng nhiều nông dân Tam Thuấn chuyển đổi sang trồng hoa.
Tại thôn Táo 3, chị Đỗ Thị Cúc cho biết, hoa huệ thường được bán buôn tại chợ hoa Quảng Bá - một trong những chợ hoa lớn nhất Hà Nội. Giá bán buôn trung bình khoảng 5.000 đồng/bông. Hoa huệ từ lâu đã được nhiều người yêu thích bởi vẻ đẹp thanh khiết và hương thơm dịu dàng. Loài hoa này thường được dùng để cắm trong gia đình hoặc dâng cúng tại đình, đền, chùa. Vì vậy, nhu cầu thị trường khá ổn định. Mỗi sáng sớm, những bó huệ được bó gọn gàng, chất lên xe chở về chợ hoa Quảng Bá rồi tỏa đi khắp cửa hàng hoa trong thành phố. Không ít chuyến xe còn chở hoa huệ đến các tỉnh lân cận, phục vụ nhu cầu dâng lễ tại đình, đền, chùa…
Để nâng cao năng suất và chất lượng hoa, những năm gần đây, các cơ quan chuyên môn đã phối hợp với địa phương triển khai nhiều đề tài nghiên cứu và chuyển giao kỹ thuật. Từ đầu những năm 2020, xã Tam Thuấn (cũ) đã được thành phố hỗ trợ triển khai mô hình sản xuất hoa huệ thương phẩm trên giống huệ Trâu trắng và giống huệ Lộc trong khuôn khổ đề tài khoa học công nghệ cấp thành phố. Các nhà khoa học đã thực hiện nghiên cứu về khoảng cách trồng, liều lượng phân bón, việc sử dụng thuốc kích thích sinh trưởng, phân bón lá đối với giống huệ. Kết quả nghiên cứu giúp nông dân có thêm cơ sở khoa học để nâng cao năng suất và chất lượng hoa thương phẩm.
Sự phát triển của nghề trồng hoa, đặc biệt là hoa huệ đã làm thay đổi diện mạo vùng quê Tam Thuấn: Những con đường bê tông rộng rãi, những ngôi nhà khang trang mọc lên ngày càng nhiều. Cánh đồng hoa cũng trở thành điểm đến hấp dẫn đối với nhiều người yêu thiên nhiên và nhiếp ảnh. Theo lãnh đạo xã Hát Môn, với lợi thế vùng chuyên canh hoa huệ, địa phương tiếp tục tuyên truyền, tạo điều kiện để nông dân mở rộng thị trường tiêu thụ. Đồng thời, xã phối hợp với các đơn vị chuyên môn tổ chức các lớp tập huấn kỹ thuật, giúp nông dân nâng cao trình độ canh tác, đa dạng hóa cây trồng xen canh, tăng hiệu quả kinh tế.
Từ cây hoa huệ, Tam Thuấn đang viết nên câu chuyện đổi thay của một làng ven đô. Hương hoa lan tỏa không chỉ mang lại cuộc sống khấm khá cho người dân mà còn tạo nên sức hút riêng cho vùng quê này. Rồi đây, những cánh đồng hoa trắng ngát sẽ trở thành điểm nhấn khó quên với người dân Thủ đô và du khách thập phương…
Nguyễn Mai