Bộ Công an đang lấy ý kiến đối với dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 53/2016/TT-BCA quy định cách thức thực hiện khai báo, tiếp nhận thông tin tạm trú của người nước ngoài tại Việt Nam.
Trong đó, đáng chú ý là việc điều chỉnh hàng loạt quy định liên quan đến khai báo, tiếp nhận thông tin tạm trú của người nước ngoài theo hướng hiện đại hóa, đồng bộ với các luật mới và chủ trương chuyển đổi số.
Phòng Quản lý xuất nhập cảnh (PA08) - Công an TP.HCM đang giải quyết thủ tục cho người dân. Ảnh: NGUYỄN TÂN
Trách nhiệm của cơ sở lưu trú khi gặp trường hợp nghi vấn
Một trong những thay đổi quan trọng được đặt ra tại khoản 2 Điều 3 dự thảo Thông tư là bổ sung trách nhiệm của cơ sở lưu trú trong việc xử lý các trường hợp nghi vấn.
Theo đó, ngoài yêu cầu khai báo thông tin đầy đủ, chính xác, dự thảo quy định rõ: khi phát hiện người nước ngoài không có hộ chiếu, giấy tờ thay thế hoặc có dấu hiệu vi phạm pháp luật về nhập cảnh, xuất cảnh, cư trú, cơ sở lưu trú phải báo ngay cho cơ quan công an nơi gần nhất để kiểm tra; riêng trường hợp phát hiện dấu hiệu vi phạm trong khu vực biên giới, phải thông báo cơ quan công an hoặc đồn, trạm biên phòng nơi gần nhất.
Như vậy, so với quy định hiện nay, cơ sở lưu trú được bổ sung thêm trách nhiệm trong trường hợp phát hiện dấu hiệu vi phạm tại khu vực biên giới, nhằm phù hợp quy định của Luật Nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh, cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam.
Bên cạnh đó, tại khoản 3 Điều 3, dự thảo đã bỏ phân biệt giữa khách sạn và các loại hình lưu trú khác, cho phép tất cả cơ sở lưu trú được lựa chọn một trong hai hình thức khai báo tạm trú cho người nước ngoài: qua trang thông tin điện tử hoặc bằng phiếu khai báo tạm trú, trong đó khuyến khích thực hiện qua trang thông tin điện tử.
Đây là bước điều chỉnh nhằm thống nhất với quy định của luật hiện hành và thúc đẩy chuyển đổi số trong quản lý cư trú.
Thống nhất hệ thống
Một thay đổi quan trọng khác nằm ở quy định về tài khoản khai báo tại Điều 4. Theo đó, người khai báo tạm trú phải truy cập vào trang thông tin điện tử khai báo tạm trú cho người nước ngoài và thông báo lưu trú cho công dân Việt Nam của Bộ Công an để thực hiện thủ tục, thay vì truy cập các cổng riêng lẻ của từng địa phương như trước.
Phân cấp mạnh về cơ sở
Dự thảo cũng thể hiện rõ xu hướng phân cấp tại Điều 6 khi chính thức phân cấp cho công an cấp xã tiếp nhận thông tin khai báo tạm trú của người nước ngoài qua trang thông tin điện tử 24/7, thay vì chủ yếu do cấp tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương như hiện nay.
Đáng chú ý, quy định về tiếp nhận phiếu báo tạm trú tại khoản 2 Điều 8 cũng được sửa đổi, bổ sung theo hướng yêu cầu công an cấp xã sau khi tiếp nhận phiếu khai báo phải cập nhật thông tin vào CSDL quốc gia về xuất nhập cảnh.
Khi đăng ký tài khoản, ngoài việc cung cấp đầy đủ thông tin gồm tên, loại hình, địa chỉ, số điện thoại, email của cơ sở lưu trú; số điện thoại, email của mình, người khai báo phải tải lên hình ảnh căn cước hoặc trang nhân thân hộ chiếu.
Đồng thời, kiểm tra lại các thông tin do hệ thống tự động trích xuất trước khi xác nhận thông tin để nhận tài khoản khai báo. Cơ chế này giúp giảm nhập liệu thủ công, tăng độ chính xác và hạn chế sai sót.
Đáng chú ý, đầu mối xử lý sự cố tài khoản được chuyển về công an cấp xã, thay vì cấp tỉnh.
Nếu tài khoản bị đánh cắp, lợi dụng hoặc không thể sử dụng, người khai báo phải thông báo ngay cho công an cấp xã nơi đặt cơ sở lưu trú để được xử lý.
Tài khoản cũng sẽ tự động mất hiệu lực nếu không phát sinh khai báo trong 12 tháng hoặc có hành vi khai báo không đúng sự thật, thông tin về người nước ngoài hoặc cơ sở lưu trú không chính xác.
Song song đó, phương thức khai báo cũng được sửa đổi tại khoản 2 Điều 5. Cụ thể, người khai báo có thể thực hiện theo nhiều phương thức linh hoạt hơn, gồm nhập thủ công từng trường hợp trên giao diện hệ thống, nhập hàng loạt từ tập tin mẫu được đăng tải trên trang thông tin điện tử hoặc thực hiện thông qua giao diện lập trình ứng dụng.
Quy định hiện hành, việc khai báo chỉ dừng lại ở hai cách là nhập trực tiếp từng trường hợp hoặc tải tập tin đính kèm theo mẫu có sẵn.
Quy định mới đã bổ sung thêm hình thức kết nối qua giao diện lập trình ứng dụng, cho phép các cơ sở lưu trú, đặc biệt là khách sạn, hệ thống quản lý lớn, có thể tích hợp trực tiếp phần mềm quản lý của mình với hệ thống khai báo.
Đây là bước tiến rõ rệt trong chuyển đổi số, giúp tự động hóa quy trình, tiết kiệm thời gian và giảm sai sót so với thao tác thủ công.
Vì sao cần sửa Thông tư 53/2016/TT-BCA?
Theo cơ quan soạn thảo, qua tổng kết thi hành Thông tư 53/2016/TT-BCA cho thấy, bên cạnh kết quả đạt được, một số quy định đã bộc lộ bất cập và cần sửa đổi để phù hợp thực tiễn.
Trong đó, Bộ Công an đang triển khai hệ thống khai báo tạm trú nâng cấp theo mô hình trang thông tin điện tử dùng chung, tích hợp cả khai báo tạm trú cho người nước ngoài và thông báo lưu trú cho công dân Việt Nam. Vì vậy, quy định hiện nay về việc truy cập hệ thống riêng của công an cấp tỉnh không còn phù hợp, cần điều chỉnh theo hướng thống nhất.
Cùng với đó, hệ thống mới áp dụng nhiều giải pháp công nghệ như đối sánh ảnh căn cước với CSDL quốc gia về dân cư, xác thực OTP để hạn chế tài khoản “ảo”, tự động trích xuất thông tin từ hộ chiếu và cho phép kết nối với phần mềm quản lý khách sạn qua giao diện lập trình ứng dụng. Những thay đổi này đòi hỏi phải sửa đổi các quy định kỹ thuật liên quan.
Đồng thời, cần phân cấp cho công an cấp xã trực tiếp tiếp nhận, khai thác thông tin khai báo, phù hợp thực tiễn quản lý. Việc trao đổi dữ liệu giữa công an và bộ đội biên phòng cũng cần chuyển từ phương thức truyền thống sang môi trường điện tử để bảo đảm nhanh chóng, chính xác.
Trên cơ sở đó, việc ban hành Thông tư sửa đổi, bổ sung là cần thiết, nhằm hoàn thiện pháp luật theo hướng đồng bộ; đơn giản hóa thủ tục; thúc đẩy chuyển đổi số; đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và bảo đảm an ninh, trật tự trong tình hình mới.
HUỲNH THƠ