NASA mới thông báo chấm dứt sứ mệnh của tàu thăm dò MAVEN sau 11 năm hoạt động. Lần cuối cùng Mạng lưới Không gian Sâu (DSN) của NASA nhận tín hiệu từ Maven là ngày 6/12/2025, trước khi tàu vũ trụ chạy bằng năng lượng Mặt trời này bay ra phía sau sao Hỏa. Theo dữ liệu đo từ xa, khi xuất hiện trở lại phía bên kia hành tinh, tàu MAVEN đã chuyển sang chế độ an toàn và quay mất kiểm soát, dẫn đến mất năng lượng. NASA nỗ lực thiết lập lại liên lạc với MAVEN suốt 6 tháng qua nhưng đều thất bại.
Tàu thăm dò MAVEN của NASA kết thúc sứ mệnh sau 11 năm hoạt động. Ảnh: NASA/Goddard/University of Colorado/Laboratory for Atmospheric and Space Physics.
Tàu vũ trụ khoa học MAVEN, viết tắt của Mars Atmosphere and Volatile Evolution, được đưa vào quỹ đạo sao Hỏa từ năm 2014 để nghiên cứu khí quyển và quá trình tiến hóa của hành tinh đỏ. Theo kế hoạch ban đầu, tàu MAVEN được thiết kế để hoạt động trong khoảng 1 - 2 năm. Tuy nhiên, tàu vũ trụ này đã hoạt động hiệu quả trong suốt 11 năm trước khi mất liên lạc với Trái đất vào tháng 12/2025.
Sau nhiều tháng không nhận được tín hiệu phản hồi, NASA cho biết, cơ quan này đã chấp nhận khả năng mất hoàn toàn tàu MAVEN. Các chuyên gia suy đoán MAVEN nhiều khả năng vẫn đang tồn tại trên quỹ đạo quanh sao Hỏa và sẽ tiến hành điều tra nguyên nhân dẫn đến sự cố mất liên lạc.
Trong thời gian hoạt động, MAVEN đã mang lại những dữ liệu quan trọng giúp giới khoa học hiểu rõ hơn về hiện tượng thất thoát khí quyển, tức quá trình các loại khí trong khí quyển bị mất dần vào không gian. Đặc biệt, nhờ dữ liệu mà tàu MAVEN thu thập được, các nhà khoa học đã giải mã thành công một bí ẩn lớn: Mặt trời chính là "thủ phạm" khiến sao Hỏa mất đi phần lớn khí quyển vào không gian, biến nó từ một thế giới ẩm ướt và ấm áp thành nơi khô cằn, lạnh lẽo như ngày nay.
Không chỉ thực hiện nghiên cứu khoa học, MAVEN còn đóng vai trò là trạm chuyển tiếp liên lạc giữa Trái Đất và các robot mà NASA triển khai trên bề mặt sao Hỏa. Sau thông báo chấm dứt sứ mệnh của tàu MAVEN, NASA hiện còn 2 tàu thăm dò trên quỹ đạo sao Hỏa gồm: Mars Odyssey (phóng năm 2001) và Mars Reconnaissance Orbiter (MRO) (phóng năm 2005). Hai tàu này sẽ tiếp tục đảm nhận nhiệm vụ trạm chuyển tiếp liên lạc giữa Trái đất và các robot mà NASA triển khai trên bề mặt sao Hỏa.
Tâm Anh (TH)