Từ biểu tượng may mắn đến làn sóng sinh nở trong năm Ngọ
Trong hệ 12 con giáp của lịch âm Trung Hoa, ngựa đứng thứ bảy, sau rắn và trước dê. Theo quan niệm truyền thống, ngựa tượng trưng cho lòng trung thành, nguồn năng lượng dồi dào, tinh thần bền bỉ và khát vọng khai phá. Không chỉ là linh vật được yêu thích, ngựa còn xuất hiện dày đặc trong kho tàng thành ngữ.
Người dân chiêm ngưỡng tác phẩm sắp đặt ánh sáng lấy cảm hứng từ ngựa tại Quảng trường Văn hóa Shishan ở thành phố Tô Châu, Trung Quốc. Ảnh: Xinhua
“Nhất mã đương tiên” thể hiện vai trò tiên phong; “mã đáo thành công” là lời chúc phổ biến trong kinh doanh; “lão mã thức đồ” nói về kinh nghiệm dày dạn. Ý nghĩa tích cực của ngựa góp phần tạo nên tâm lý lạc quan trong xã hội mỗi khi đến năm Ngọ. Tại Trung Quốc, thống kê cho thấy, hai năm Ngọ gần nhất, 2002 và 2014, đều chứng kiến số trẻ sinh tăng mạnh, lần lượt đạt hơn 16 triệu ca mỗi năm. Nhiều gia đình tin rằng, sinh con vào năm này mang lại may mắn và khởi đầu thuận lợi.
Sun, một biên tập viên tại Bắc Kinh sinh năm 1990 - năm Ngọ, đang chờ đón con đầu lòng vào tháng 5/2026. Với Sun, việc sinh con trong năm Ngọ vừa mang yếu tố truyền thống vừa là động lực tinh thần. Cô hy vọng em bé “khỏe mạnh như ngựa con, dũng cảm và tràn đầy sức sống”.
Xu hướng sinh con năm nay còn được hỗ trợ bởi chính sách công. Trung Quốc đã triển khai chương trình trợ cấp chăm sóc trẻ em toàn quốc, hỗ trợ 3.600 nhân dân tệ mỗi năm cho mỗi trẻ dưới ba tuổi. Chính sách dự kiến mang lại lợi ích cho hơn 20 triệu gia đình mỗi năm, góp phần giảm áp lực chi phí nuôi con trong bối cảnh dân số già hóa nhanh.
Liu Lin, 39 tuổi, tại Sơn Đông, đang mang thai đứa con thứ ba. Cô cho rằng quyết định sinh thêm con không chỉ dựa vào niềm tin con giáp mà còn nhờ sự hỗ trợ chính sách mới, giúp gia đình yên tâm hơn về tài chính. Xung quanh cô, nhiều cặp vợ chồng cũng tranh thủ khám thai sớm để đón “ngựa con” trong năm nay.
“Mã lực” của kết nối hiện đại
Biểu tượng ngựa không dừng lại ở niềm tin dân gian mà còn hiện diện sinh động trong đời sống văn hóa đương đại. Tại Sơn Đông, Trung Quốc, nghệ nhân di sản phi vật thể Liu Lanxiang đã tạo ra những mẫu bánh bao hấp hình ngựa bằng phẩm màu tự nhiên chiết xuất từ rau củ. Các mẫu “bảo mã”, “mã thượng phát tài” hay “ngựa bập bênh” vừa mang yếu tố truyền thống vừa đáp ứng thị hiếu thị trường dịp Tết.
Ở huyện Tào, trung tâm sản xuất Hán phục, họa tiết ngựa được dệt vào trang phục lễ hội và trang phục cổ phong. Những thiết kế kết hợp hình ngựa và đồng tiền cổ gửi gắm lời chúc “mã thượng phồn vinh”.
Ở Bảo tàng Khổng Tử, trưng bày tượng ngựa ngọc vàng từ thời Chiến Quốc, một trong những hiện vật quý giá nhất của bảo tàng. Hình ảnh cổ vật này được chuyển hóa thành sản phẩm lưu niệm như thú nhồi bông, nam châm hay kem tạo hình, góp phần đưa lịch sử tiếp cận gần hơn với công chúng.
Trong lĩnh vực thể thao, môn cưỡi ngựa cũng ghi nhận đà phát triển. Gia đình vận động viên người Nga Aleksandra Timofeeva chuyển tới An Huy làm việc tại Trung tâm Cưỡi ngựa Quốc tế Đồng bằng sông Dương Tử. Theo cô, không chỉ thành thị mà cả nông thôn Trung Quốc cũng đầu tư cơ sở vật chất hiện đại, thu hút ngày càng nhiều người theo học.
Tại Giang Tây, Wu Tianhao, chàng trai 16 tuổi xuất thân từ gia đình nông dân, đang theo học chuyên ngành cưỡi ngựa và quản lý sự kiện. Trung tâm đào tạo của cậu đã tốt nghiệp hơn 200 học viên từ năm 2015, phần lớn là thanh thiếu niên nông thôn. Nhiều người hiện làm việc tại các câu lạc bộ ở Bắc Kinh, Thượng Hải và Chiết Giang. Mô hình này mở ra hướng nghề nghiệp mới, đồng thời cho thấy ngành thể thao cưỡi ngựa đang dần chuyên nghiệp hóa.
Song hành với biểu tượng văn hóa, “mã lực” của Trung Quốc hôm nay còn thể hiện qua hạ tầng và công nghệ. Mạng lưới đường sắt cao tốc đã vượt 50.000 km, kết nối 97% các thành phố có dân số đô thị trên 500.000 người. Đường cao tốc bao phủ gần như toàn bộ các đô thị quy mô vừa, còn hàng không tiếp cận hơn 92% các địa khu cấp tỉnh.
Nhờ tuyến tàu cao tốc trực tiếp mới, một hành khách từ Bắc Kinh về Cam Túc có thể rút ngắn hành trình từ gần 40 giờ xuống còn 9 giờ. Những thay đổi này cho thấy cách Trung Quốc tái định nghĩa “đường đi”, khái niệm vốn gắn với vó ngựa trong lịch sử, bằng công nghệ và tốc độ.
Hình ảnh đoàn tàu cao tốc G3360 thuộc tỉnh Thiểm Tây, tây bắc Trung Quốc, đang đậu tại ga. Ảnh: Xinhua
Đáng chú ý, sự chuyển dịch sang phương tiện năng lượng mới tạo nên “mã lực” theo nghĩa hiện đại. Đến cuối năm 2025, Trung Quốc có gần 44 triệu xe năng lượng mới lưu hành; riêng năm 2025 có khoảng 13 triệu xe đăng ký mới, chiếm gần một nửa tổng số xe đăng ký. Hệ thống trạm sạc lớn nhất thế giới được xây dựng để đáp ứng nhu cầu hơn 40 triệu xe.
Từ thành ngữ cổ xưa đến tuyến cao tốc xuyên tỉnh, từ ngựa ngọc thời Chiến Quốc đến xe điện thế hệ mới, hình tượng con ngựa tiếp tục song hành cùng tiến trình phát triển của Trung Quốc. Năm Ngọ vì thế không chỉ là một dấu mốc văn hóa trong chu kỳ 12 con giáp, mà còn là biểu tượng cho nhịp tăng tốc của xã hội đương đại, nơi truyền thống và hiện đại cùng phi nước đại về phía trước.
Lê An