Tết Dương lịch 2026: Khi 'mắt thần' AI giải bài toán ùn tắc nghìn tỉ

2 giờ trướcBài gốc

"Mắt thần" AI - Hệ điều hành trung tâm của những dòng người

Kỳ nghỉ Tết Dương lịch 2026 chứng kiến một làn sóng chuyển đổi số mạnh mẽ trong ngành giao thông vận tải. Công nghệ đang thực sự trở thành người bạn đồng hành, giúp hành trình về quê hay du lịch của người dân trở nên nhẹ nhàng hơn bao giờ hết.

Nếu như vài năm trước, hình ảnh dòng người rồng rắn xếp hàng tại sân bay hay bến xe là đặc sản của mỗi kỳ nghỉ lễ, thì Tết 2026, bức tranh này đã thay đổi căn bản. Tại các cửa ngõ giao thông lớn như Nhà ga T3 (Sân bay Tân Sơn Nhất) và Nhà ga T2 (Sân bay Nội Bài), công nghệ sinh trắc học đã chính thức "lên ngôi".

Sân bay Tân Sơn Nhất triển khai ứng dụng định danh, nhận diện sinh trắc học phục vụ làm thủ tục lên tàu bay.

Hành khách hiện nay không cần phải lỉnh kỉnh với hộ chiếu, căn cước công dân hay thẻ lên máy bay giấy. Thông qua ứng dụng VNeID (phiên bản 2.1.26), tính năng "Dịch vụ hàng không" cho phép người dân thực hiện quy trình bay hoàn toàn bằng nhận diện khuôn mặt. Hệ thống cổng tự động chỉ mất từ 1-3 giây để đối khớp dữ liệu sinh trắc học và mở cửa cho khách qua cửa an ninh.

Chị Nguyễn Minh Hà (32 tuổi, TP.HCM), một hành khách vừa làm thủ tục bay từ Tân Sơn Nhất về Hà Nội, hào hứng chia sẻ: "Tôi chỉ mất chưa đầy 5 giây để quét mặt tại cổng tự động. Không còn cảnh lục tìm giấy tờ, cũng không cần nhân viên kiểm tra thủ công. Cảm giác như đang đi vào một sân bay của tương lai vậy".

Anh Trần Hoài Nam (Kỹ sư phần mềm), một hành khách thường xuyên di chuyển, chia sẻ: "Trước đây, tôi phải đến sân bay trước 3 tiếng và luôn trong trạng thái lo âu. Năm nay, ứng dụng giao thông báo cho tôi biết chính xác thời điểm nào khu vực an ninh vắng khách nhất để có mặt. Mọi thứ diễn ra như một dây chuyền tự động".

Công nghệ nhận diện sinh trắc học và VNeID là "chìa khóa" giúp xóa bỏ tình trạng thắt nút cổ chai tại khâu kiểm soát an ninh. Tại sân bay và ga tàu điện cao tốc, hệ thống camera chuyên dụng tích hợp thuật toán AI sẽ quét các điểm đặc trưng trên khuôn mặt (FaceID) và đối soát trực tiếp với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư thông qua định danh VNeID. Thời gian xác thực danh tính giảm từ 30 giây (kiểm tra thủ công) xuống còn dưới 3 giây.

Dịp Tết Dương lịch 2026, sân bay Tân Sơn Nhất dự kiến trung bình một ngày khoảng 131.000 hành khách, tăng khoảng 9% so với lượng khách ngày thường (120.000 khách/ngày).

Không chỉ hàng không, ngành đường sắt và đường bộ cũng có những bước tiến dài. Tết 2026, việc "săn" vé tàu, xe không còn là cuộc chiến xếp hàng tại đại lý. Các ứng dụng ngân hàng (banking) và ví điện tử đã tích hợp hệ sinh thái "All-in-one".

Đặc biệt, chương trình "Vé Tết đồng giá 26.000 đồng" trên các nền tảng số đã thu hút hàng triệu lượt truy cập. Toàn bộ quy trình từ chọn chỗ, thanh toán đến nhận vé điện tử (QR Code) đều diễn ra trong chưa đầy một phút.

Tại bến xe Giáp Bát, các dòng xe được phân bổ theo đúng vị trí những ngày đầu năm mới.

Tại các bến xe lớn như Mỹ Đình hay Miền Đông mới, hệ thống camera AI giám sát 24/7 không chỉ dùng để xử phạt "xe dù, bến cóc" mà còn tích hợp tính năng đếm người và phân luồng thông minh. Khi mật độ hành khách tại một khu vực tăng quá cao, hệ thống sẽ tự động gửi cảnh báo đến ban quản lý bến xe để điều tiết phương tiện tăng cường ngay lập tức.

Tại các sảnh chờ ga tàu và phòng chờ sân bay, công nghệ cảm biến nhiệt và camera AI đóng vai trò là "mắt thần" điều tiết giao thông. Hệ thống không chỉ đếm số người mà còn tính toán mật độ và vận tốc di chuyển. Nếu một khu vực (ví dụ: cửa soi chiếu an ninh số 5) có mật độ vượt ngưỡng 4 người/m2, AI sẽ tự động gửi thông báo đến trung tâm điều hành.

Nhân viên mặt đất sẽ điều hướng hành khách sang các cửa vắng hơn trước khi tình trạng ùn ứ xảy ra. Các bảng điện tử và ứng dụng trên điện thoại sẽ hiển thị: "Thời gian chờ tại cửa A là 5 phút, cửa B là 15 phút", giúp người dân chủ động chọn lối đi.

Nỗi lo lớn nhất khi đi máy bay ngày tết là thất lạc hành lý hoặc chờ đợi ký gửi. Đến năm 2026, công nghệ RFID (Nhận dạng qua tần số vô tuyến) đã giải quyết triệt để vấn đề này. Hành khách tự in thẻ hành lý tại Kiosk, dán vào vali và đặt lên băng chuyền tự động. Máy quét sẽ tự xác nhận trọng lượng và kích thước mà không cần nhân viên hỗ trợ.

Giải bài toán ùn tắc nghìn tỉ

Công nghệ cốt lõi tạo nên sự thay đổi này chính là hệ thống computer vision (Thị giác máy tính) đa điểm. Tại các sân bay và ga tàu lớn, hàng nghìn camera không chỉ làm nhiệm vụ giám sát an ninh mà đã trở thành những "cảm biến dữ liệu".

AI phân tích hình ảnh để đếm số người trong mỗi khu vực sảnh chờ. Khi mật độ đạt đến ngưỡng 80% công suất, hệ thống tự động kích hoạt kịch bản ứng phó: mở thêm cửa soát vé, điều động nhân viên hỗ trợ và gửi thông báo đẩy đến điện thoại hành khách để điều hướng họ sang các khu vực thưa hơn.

Hệ thống có khả năng phát hiện sớm các sự cố như hành lý bị bỏ quên, đám đông tụ tập bất thường hoặc các dấu hiệu chen lấn để can thiệp trước khi biến thành sự cố nghiêm trọng.

Hành khách đứng đông đúc tại sân bay Tân Sơn Nhất những ngày đầu năm mới.

PGS-TS Đặng Hữu Minh - chuyên gia quy hoạch đô thị thông minh tại Hà Nội - phân tích: "Chúng ta thường nghĩ đến việc xây thêm đường, thêm nhà ga để giải quyết ùn tắc. Đó là giải pháp phần cứng đắt đỏ. Nhưng năm 2026, Việt Nam đã chứng minh được sức mạnh của phần mềm. Việc sử dụng AI để điều tiết giao thông giúp chúng ta khai thác tối đa 100% công suất hạ tầng hiện có. Nếu không có công nghệ, chúng ta có thể phải tốn thêm hàng chục nghìn tỉ đồng để mở rộng hạ tầng mà vẫn chưa chắc giải quyết được gốc rễ của sự ùn tắc".

Ông Minh cũng nhấn mạnh, việc tích hợp VNeID vào quy trình check-in đã tạo ra một luồng dữ liệu sạch, giúp AI dự báo chính xác nhu cầu đi lại theo từng giờ, từ đó các hãng vận tải có thể sắp xếp số lượng chuyến tàu, chuyến bay "may đo" theo đúng thực tế.

Theo ông Minh, điểm mấu chốt của công nghệ năm 2026 là sự liên thông dữ liệu. Trước đây, mỗi sân bay, mỗi nhà ga là một "ốc đảo" dữ liệu. Giờ đây, dữ liệu được chảy xuyên suốt từ lúc đặt vé trên App, qua cửa an ninh VNeID, cho đến khi quét mã lên tàu. Sự đồng bộ này giúp giảm 40% chi phí vận hành cho doanh nghiệp và tiết kiệm ít nhất 60 phút chờ đợi cho mỗi hành khách trong dịp cao điểm.

Việc ứng dụng AI trong việc dự báo nhu cầu đi lại đã giúp các hãng vận tải tối ưu hóa lịch trình, giảm thiểu tình trạng xe chạy rỗng hoặc khách phải chờ đợi quá lâu.

Tại Việt Nam, đặc biệt ở các đô thị lớn như TP.HCM và Hà Nội, tình trạng ùn tắc giao thông đã gây thiệt hại nghiêm trọng. Theo một báo cáo từ Viện Chiến lược và Phát triển Giao thông, lượng xe máy và ô tô tăng nhanh đã khiến mạng lưới giao thông đô thị không kịp phát triển. Tình trạng kẹt xe đã khiến người dân mất trung bình 2-3 giờ mỗi ngày để di chuyển.

Theo Tổng Liên đoàn Lao Động Việt Nam, thiệt hại kinh tế do tình trạng ùn tắc giao thông tại TP.HCM và Hà Nội được ước tính lên đến hàng nghìn tỉ đồng mỗi năm. Trong khi đó, chi phí nhiên liệu bị lãng phí chiếm tới 30-35% tổng chi phí giao thông hàng ngày.

Ước tính của Sở Xây dựng và Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM cho thấy ùn tắc giao thông khiến thành phố thiệt hại khoảng 6 tỉ USD mỗi năm (hơn 140 nghìn tỉ đồng).

Theo Viện Chiến lược và phát triển Giao thông Vận tải, một số nghiên cứu cho thấy thiệt hại do ùn tắc giao thông đối với Hà Nội vào khoảng 1,2 tỉ USD/năm (số liệu năm 2018). Hiện nay con số này đã tăng lên 3 tỉ USD/năm.

Hiện nay, công nghệ tại ga tàu, sân bay năm 2026 không còn là những thứ xa xỉ mà đã trở thành hạ tầng thiết yếu. Nó giúp người dân chuyển từ trạng thái "chịu đựng" cảnh tàu xe sang trạng thái "tận hưởng" hành trình.

Tuyết Nhung

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/tet-duong-lich-2026-khi-mat-than-ai-giai-bai-toan-un-tac-nghin-ti-243171.html