Với định vị thương hiệu “Hồ trên núi - Trà trong mây”, tỉnh Thái Nguyên hướng tới xây dựng chuỗi trải nghiệm đặc trưng gắn giữa du lịch sinh thái hồ, rừng với văn hóa trà nổi tiếng của vùng đất trung du. Trong ảnh: Vùng chè La Bằng. Ảnh: T.L
Mở rộng không gian du lịch
Việc hợp nhất hai tỉnh Thái Nguyên và Bắc Kạn trước đây đã mở ra không gian du lịch liên vùng rộng lớn hơn, giúp các điểm đến vốn tách rời được kết nối thành những hành trình trải nghiệm liền mạch, tạo thêm sức hút với du khách. Về tiềm năng, Thái Nguyên có diện tích hơn 8.375km2, gần 1,8 triệu người cùng hệ sinh thái đa dạng hiếm có.
Ngoài hồ Núi Cốc và hồ Ba Bể, địa phương còn có các khu rừng nguyên sinh và khu bảo tồn thiên nhiên, như: Khu bảo tồn loài - sinh cảnh Nam Xuân Lạc, Khu dự trữ thiên nhiên Kim Hỷ, Vườn Quốc gia Ba Bể, Vườn Quốc gia Tam Đảo, gần 60 hang động cùng nhiều vùng nông nghiệp đặc trưng, nhất là vùng chè nổi tiếng.
Nếu thiên nhiên là nền tảng thì văn hóa chính là linh hồn. Sự giao thoa của nhiều dân tộc đã tạo nên một Thái Nguyên đậm bản sắc, khác biệt và giàu trải nghiệm. Toàn tỉnh hiện có 3 di tích quốc gia đặc biệt, 67 di tích quốc gia, 323 di tích cấp tỉnh, 45 di sản văn hóa phi vật thể trong Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, trong đó di sản “Thực hành then của người Tày, Nùng, Thái” được UNESCO ghi danh là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.
Du khách trải nghiệm hát then, đàn tính tại homestay ở xã Ba Bể.
Những giá trị văn hóa truyền thống, như: Hát Then, hát Sli, Soọng cô… cùng các nghi lễ, lễ hội của đồng bào các dân tộc được bảo tồn và khai thác hiệu quả trong phát triển du lịch, tạo nên sức hấp dẫn riêng của tỉnh Thái Nguyên. Đặc biệt, văn hóa trà Thái Nguyên cùng hệ thống làng nghề truyền thống ở các xã Tân Cương, La Bằng, Đồng Phúc... đã và đang trở thành điểm nhấn quan trọng, góp phần định vị thương hiệu du lịch gắn với trải nghiệm văn hóa bản địa.
Khi quy mô dân số mở rộng và cơ cấu dân tộc ngày càng đa dạng, việc Tỉnh ủy ban hành Đề án số 18 về phát huy giá trị văn hóa và sức mạnh con người giai đoạn 2026-2030 đã góp phần định hình bản sắc văn hóa chung trong không gian hành chính mới. Từ đề án này, các địa phương có thêm động lực gìn giữ, tôn vinh và lan tỏa giá trị văn hóa truyền thống, chuyển hóa thành nguồn lực phục vụ phát triển kinh tế, nhất là du lịch.
Khu du lịch hồ Núi Cốc có vai trò động lực, thu hút đầu tư các sản phẩm nghỉ dưỡng cao cấp.
Xác định trục phát triển mới
Từ những nền tảng trên, tỉnh Thái Nguyên lựa chọn chủ đề “Hồ trên núi - Trà trong mây” cho Mùa du lịch Thái Nguyên năm 2026, đánh dấu bước chuyển rõ nét trong tư duy phát triển ngành. Đằng sau thông điệp “Hồ trên núi - Trà trong mây” là cách xây dựng trục phát triển xoay quanh hai điểm nhấn là hồ Núi Cốc và hồ Ba Bể, đồng thời lấy văn hóa trà làm sợi dây kết nối xuyên suốt.
Lý giải về thông điệp của Mùa du lịch Thái Nguyên năm 2026, ông Nguyễn Chu Thu, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, cho biết: “Hồ trên núi” gợi mở không gian sinh thái rộng lớn với hồ Núi Cốc, hồ Ba Bể cùng các vùng hồ, rừng, mặt nước nằm giữa miền trung du và núi thấp. “Trà trong mây” mở ra chiều sâu văn hóa của xứ trà Tân Cương, La Bằng, Khe Cốc, Trại Cài đến các vùng chè san tuyết cổ thụ ở khu vực phía Bắc như Đồng Phúc..., nơi cây chè là nếp sống, là ký ức và thương hiệu của vùng đất.
Hiện nay, tỉnh tập trung phát triển sản phẩm du lịch mang nét đặc sắc văn hóa Thái Nguyên, trong đó có các sản phẩm du lịch cộng đồng, du lịch nông thôn.
Anh Lương Duy Doanh, Giám đốc Công ty TNHH Thương mại và Du lịch Năm Sao (Fivestar Travel), chia sẻ: Tôi rất ấn tượng với chủ đề, thông điệp mà tỉnh Thái Nguyên đưa ra trong Mùa du lịch năm nay. Các đơn vị lữ hành nhận thấy rõ sự thay đổi của địa phương trong định hình sản phẩm, xây dựng thương hiệu du lịch. Cấu trúc sản phẩm đã có sự dịch chuyển rõ rệt. Từ mô hình du lịch thiên về tham quan lịch sử trong ngày, Thái Nguyên từng bước chuyển hướng sang các sản phẩm nghỉ dưỡng, sinh thái và trải nghiệm cộng đồng nhằm kéo dài thời gian lưu trú của du khách, nâng cao giá trị sản phẩm.
Đáng chú ý, phía sau chiến lược phát triển du lịch mới là sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị. Tỉnh ủy Thái Nguyên đã ban hành Đề án số 17 về phát triển du lịch tỉnh giai đoạn 2026-2030, xác định mục tiêu đột phá với định hướng “hai trọng điểm, một trục động lực, một nền tảng”. Trong đó, hồ Núi Cốc và hồ Ba Bể được lựa chọn là hai trọng điểm phát triển, hướng tới trở thành các điểm đến có tầm vóc quốc tế.
Hồ Núi Cốc giữ vai trò động lực, thu hút đầu tư các dự án du lịch quy mô lớn với các sản phẩm nghỉ dưỡng cao cấp. Trong khi đó, hồ Ba Bể (thuộc hệ sinh thái Vườn Quốc gia Ba Bể) vẫn giữ nguyên giá trị nguyên sơ, gắn với du lịch trải nghiệm, sinh thái và văn hóa cộng đồng. Hai khu vực không còn vận hành riêng lẻ mà trở thành hai mảnh ghép bổ trợ, tạo nên hệ sản phẩm đa dạng, đáp ứng nhiều phân khúc du khách.
Hồ Ba Bể (thuộc hệ sinh thái Vườn Quốc gia Ba Bể) được giữ nguyên giá trị nguyên sơ, gắn với trải nghiệm sinh thái và văn hóa cộng đồng.
Theo bà Chu Thị Đỗ, Phó Giám đốc phụ trách Trung tâm khai thác, xúc tiến phát triển du lịch tỉnh Thái Nguyên, tinh thần xuyên suốt của Mùa du lịch năm 2026 chính là sự kết nối. Sau sáp nhập, tỉnh Thái Nguyên kết nối không gian giữa hai điểm đến, đồng thời liên kết các sản phẩm du lịch cộng đồng, nông nghiệp và làng nghề với bản sắc văn hóa trà vốn được xem là linh hồn của du lịch địa phương. Đây là sự thay đổi trong cách tiếp cận, từ làm du lịch đơn lẻ sang tổ chức sản phẩm theo trục trải nghiệm rõ ràng.
Quyết tâm đưa du lịch bứt phá
Những chuyển biến trong cách tổ chức và định hình sản phẩm bước đầu đã mang lại tín hiệu khả quan cho ngành Du lịch địa phương. Ngay trong 4 tháng đầu năm 2026, tổng số khách du lịch đến Thái Nguyên ước đạt 3,28 triệu lượt khách. Tổng doanh thu từ du lịch ước đạt gần 4.600 tỷ đồng. Đây được xem là tín hiệu rõ nét cho sức hút của “Hồ trên núi - Trà trong mây” khi bước vào mùa cao điểm.
Lĩnh vực du lịch ngày càng có sự cạnh tranh, vì vậy việc xây dựng bản sắc riêng và định hướng phát triển rõ ràng có ý nghĩa quan trọng hơn nhiều so với chỉ tạo thêm các điểm check-in mới. Đối với các cơ sở lưu trú ở khu vực phía Bắc, sự thay đổi tích cực đang diễn ra khá rõ.
Anh Đặng Văn Hùng, chủ cơ sở lưu trú Ba Bể Farmstay, cho biết: Nếu như những kỳ nghỉ lễ mùa hè các năm trước cơ sở chỉ đạt hiệu suất phòng khoảng 70% thì kỳ nghỉ lễ 30-4 và 1-5 năm nay đã đạt 100%, thậm chí không đủ phòng cho khách đặt.
Còn chị Hoàng Thùy Trang, thôn Pác Ngòi (xã Ba Bể), chia sẻ: Những ngày nghỉ lễ vừa qua, lượng khách đến nhà hàng của gia đình đông hơn mọi năm. Người dân kỳ vọng sau khi tỉnh tổ chức khai mạc Mùa du lịch năm 2026 sẽ có thêm nhiều du khách đến với khu du lịch hồ Ba Bể.
Không gian du lịch mở rộng lên khu vực phía Bắc của tỉnh với những sản phẩm du lịch mới như săn mây trên đỉnh Đồn Đèn.
Ông Nguyễn Chu Thu, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, cho biết thêm: Để triển khai phát triển du lịch, ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch tích cực tham mưu cho tỉnh ban hành các cơ chế, chính sách thu hút đầu tư, hỗ trợ phát triển du lịch cộng đồng. Tỉnh cũng đã thành lập Ban Chỉ đạo thu hút, hỗ trợ các nhà đầu tư chiến lược tập trung đầu tư phát triển khu du lịch hồ Núi Cốc và hồ Ba Bể.
Đặt mục tiêu đón 8 triệu lượt khách trong năm 2026 và hướng tới mốc 12 triệu lượt vào năm 2030, Thái Nguyên đang thể hiện quyết tâm tạo bước tăng trưởng mạnh cho ngành Du lịch, dù vẫn còn không ít thách thức về hạ tầng và chất lượng dịch vụ. Du lịch phía Bắc hiện còn nhiều điểm nghẽn về giao thông, thiếu hạ tầng lưu trú chất lượng cao; một số sản phẩm du lịch cộng đồng còn thiếu tính chuyên nghiệp, việc liên kết tour tuyến với các trung tâm du lịch lớn chưa thật mạnh.
Tuy nhiên, với việc tái cấu trúc, định hình rõ thương hiệu du lịch cùng sự vào cuộc đồng bộ, quyết liệt của cả hệ thống chính trị, du lịch Thái Nguyên được kỳ vọng sẽ thực sự bứt phá trong thời gian tới.
Trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên hiện có hơn 7.000 người lao động trực tiếp trong lĩnh vực du lịch, làm việc tại 19 khu, điểm du lịch, 785 cơ sở lưu trú du lịch, 691 nhà nghỉ du lịch và nhà ở có phòng cho khách du lịch thuê; 50 công ty lữ hành đã được cấp giấy phép kinh doanh. Toàn tỉnh hiện có 283 hướng dẫn viên du lịch.
Tỉnh tập trung phát triển các sản phẩm du lịch mang nét đặc sắc văn hóa Thái Nguyên, trong đó có sản phẩm du lịch cộng đồng, du lịch nông thôn; sản phẩm du lịch văn hóa, tâm linh, lịch sử - du lịch về nguồn; sản phẩm du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng; sản phẩm du lịch MICE (là loại hình du lịch kết hợp hội thảo, hội nghị, khen thưởng và sự kiện), thể thao và khám phá mạo hiểm...
Giai đoạn 2026-2027, tỉnh xác định tập trung ưu tiên nguồn lực đầu tư phát triển 2 khu du lịch trọng điểm là hồ Núi Cốc và hồ Ba Bể, từng bước xây dựng trở thành các điểm đến mang tính biểu tượng của du lịch Thái Nguyên.
Vi Diễn