Thanh toán không tiền mặt bứt tốc, chuyển đổi số ngân hàng đi vào chiều sâu

5 giờ trướcBài gốc

Thanh toán không tiền mặt tăng gần 38% về số lượng. (Ảnh: Vietnam+)

Quá trình chuyển đổi số ngành Ngân hàng đang tăng tốc, tập trung vào thanh toán không tiền mặt và hệ sinh thái tài chính số. Dưới sự chỉ đạo của Ngân hàng Nhà nước và nỗ lực đầu tư công nghệ của các tổ chức, nhiều kết quả tích cực đã đạt được. Sự tăng trưởng mạnh của giao dịch số không chỉ phản ánh thay đổi thói quen tiêu dùng mà còn cho thấy mức độ tiếp cận dịch vụ tài chính và hiệu quả quản lý, an toàn hệ thống được nâng cao.

Giao dịch số tăng mạnh

Theo báo cáo của Ngân hàng Nhà nước, trong 3 tháng đầu năm 2026, hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt tiếp tục ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng so với cùng kỳ năm 2025. Tổng số giao dịch tăng 37,98% về số lượng và 14,22% về giá trị, cho thấy xu hướng dịch chuyển sang thanh toán số ngày càng rõ nét trong đời sống kinh tế - xã hội.

Xét theo từng kênh, giao dịch qua Internet tăng mạnh nhất với 65,68% về số lượng và 28,85% về giá trị. Kênh điện thoại di động tiếp tục đóng vai trò chủ lực khi tăng 33,22% về số lượng và 8,35% về giá trị. Đặc biệt, thanh toán qua mã QR dù tăng 16,43% về số lượng nhưng lại bứt phá tới 52,4% về giá trị, phản ánh sự mở rộng nhanh chóng của hình thức thanh toán tiện lợi này trong các giao dịch có giá trị lớn hơn.

Ở chiều ngược lại, các phương thức thanh toán truyền thống đang dần thu hẹp. Đến cuối tháng 3/2026, toàn thị trường có 20.699 máy ATM, giảm 3,01% so với cùng kỳ năm trước, trong khi số lượng POS đạt 772.552 thiết bị, tăng nhẹ 0,53%. Đáng chú ý, trong cùng kỳ, giao dịch qua ATM giảm 9,29% về số lượng, cho thấy nhu cầu rút tiền mặt và sử dụng tiền mặt tiếp tục suy giảm, nhường chỗ cho các phương thức thanh toán số hiện đại.

Những con số này không chỉ phản ánh sự thay đổi về hành vi người tiêu dùng mà còn cho thấy hiệu quả của các chính sách thúc đẩy thanh toán không tiền mặt trong thời gian qua.

Bên cạnh hệ thống ngân hàng truyền thống, dịch vụ Tiền di động (Mobile Money) đang phát huy vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tài chính toàn diện, đặc biệt tại các khu vực nông thôn, miền núi, vùng sâu, vùng xa, biên giới và hải đảo.

Tính đến ngày 31/3/2026, tổng số tài khoản Mobile Money được đăng ký và sử dụng đạt 11,45 triệu tài khoản. Số lượng giao dịch thông qua dịch vụ này đạt 5,64 triệu giao dịch với tổng giá trị 154,34 tỷ đồng. Dù quy mô chưa lớn so với toàn thị trường, nhưng Mobile Money đã chứng minh hiệu quả trong việc đưa dịch vụ tài chính đến gần hơn với người dân ở những khu vực khó tiếp cận ngân hàng.

Sự phát triển của Mobile Money không chỉ góp phần gia tăng tỷ lệ TTKDTM mà còn hỗ trợ thu hẹp khoảng cách số, tạo điều kiện cho người dân tiếp cận các dịch vụ tài chính cơ bản một cách thuận tiện, chi phí thấp.

Kết nối dữ liệu, nâng cao chất lượng định danh

Một trong những nền tảng quan trọng của chuyển đổi số ngân hàng là dữ liệu. Ngành Ngân hàng đã và đang tập trung đầu tư, nâng cấp hạ tầng dữ liệu nhằm đảm bảo nguyên tắc “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung.”

Việc khai thác hiệu quả Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, hệ thống định danh điện tử VNeID và căn cước công dân gắn chip đã mang lại những kết quả đáng kể. Tính đến ngày 24/4/2026, hơn 156,6 triệu hồ sơ khách hàng đã được đối chiếu thông tin sinh trắc học, bao gồm hơn 154,5 triệu hồ sơ cá nhân và hơn 2,13 triệu hồ sơ tổ chức. Điều này giúp loại bỏ các tài khoản ảo, nâng cao độ chính xác trong định danh và tăng tính minh bạch của hệ thống.

100% tài khoản giao dịch trên kênh số đã được đối chiếu sinh trắc học. (Ảnh: Vietnam+)

Trung tâm Thông tin tín dụng quốc gia Việt Nam cũng đã đối chiếu khoảng 57 triệu lượt hồ sơ, làm sạch gần 44,5 triệu hồ sơ khách hàng. Đồng thời, 57 tổ chức tín dụng và 39 tổ chức trung gian thanh toán đã tích hợp tính năng xác thực sinh trắc học trên ứng dụng Mobile Banking; 63 tổ chức tín dụng triển khai nhận diện khách hàng tại quầy bằng căn cước công dân gắn chip; 32 tổ chức tín dụng và 15 trung gian thanh toán đang tích hợp VNeID, trong đó 21 đơn vị đã triển khai chính thức.

Bên cạnh đó, Ngân hàng Nhà nước đã hoàn thành đồng bộ 4 cơ sở dữ liệu chuyên ngành lên Trung tâm dữ liệu quốc gia, đồng thời tiếp tục làm giàu dữ liệu theo yêu cầu. Việc xây dựng các API kết nối, chia sẻ dữ liệu với Văn phòng Chính phủ và Kiểm toán Nhà nước qua nền tảng NDXP đã góp phần hình thành hệ sinh thái dữ liệu liên thông, phục vụ hiệu quả công tác quản lý và điều hành.

Cùng với sự phát triển nhanh của thanh toán số, công tác đảm bảo an ninh, an toàn hệ thống luôn được đặt lên hàng đầu. Ngân hàng Nhà nước đã phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng trong phòng, chống tội phạm công nghệ cao, đồng thời triển khai nhiều giải pháp công nghệ nhằm bảo vệ người dùng.

Một trong những điểm nhấn là Hệ thống thông tin hỗ trợ quản lý, giám sát và phòng ngừa rủi ro (SIMO). Hệ thống này cho phép các tổ chức thành viên chia sẻ thông tin về các tài khoản nghi ngờ, từ đó đưa ra cảnh báo kịp thời và ngăn chặn giao dịch gian lận.

Tính đến ngày 27/4/2026, SIMO đã được triển khai tại 149 đơn vị, bao gồm 99 tổ chức tín dụng và 50 tổ chức trung gian thanh toán. Hệ thống đã gửi cảnh báo tới hơn 3,8 triệu lượt khách hàng, trong đó hơn 1,2 triệu lượt đã chủ động dừng hoặc hủy giao dịch, với tổng giá trị giao dịch liên quan lên tới hơn 4,3 nghìn tỷ đồng.

Việc triển khai đồng bộ các cảnh báo trên nhiều kênh như Mobile Banking, Internet Banking, ATM và tại quầy giao dịch không chỉ giúp nâng cao trải nghiệm người dùng mà còn tăng cường khả năng phòng ngừa rủi ro, bảo vệ tài sản của khách hàng.

Lan tỏa văn hóa số và đổi mới sáng tạo

Cải cách hành chính tiếp tục là một trong những trụ cột quan trọng trong quá trình chuyển đổi số ngành Ngân hàng. Nhiều năm liền, Ngân hàng Nhà nước nằm trong nhóm dẫn đầu về chỉ số cải cách hành chính.

Đáng chú ý, đơn vị đã đề xuất cắt giảm và đơn giản hóa 269/298 thủ tục hành chính, đạt tỷ lệ 90,3%, đồng thời cắt giảm 255 điều kiện kinh doanh. Trong năm 2025, thêm 32 dịch vụ công toàn trình được cung cấp, nâng tổng số lên 57 dịch vụ, hoàn thành mục tiêu 100% thủ tục đủ điều kiện được số hóa.

57 tổ chức tín dụng và 39 tổ chức trung gian thanh toán đã tích hợp tính năng xác thực sinh trắc học trên ứng dụng Mobile Banking. (Ảnh: Vietnam+)

Trong những tháng đầu năm 2026, tỷ lệ hồ sơ được số hóa đạt 73,97%; tỷ lệ cấp kết quả điện tử đạt 78,87%; và tỷ lệ khai thác, sử dụng lại dữ liệu đã số hóa đạt 68,9%. Hệ thống giải quyết thủ tục hành chính tập trung đã tiếp nhận và xử lý hơn 5.300 hồ sơ trong 4 tháng đầu năm, với mức độ hài lòng của người dân và doanh nghiệp luôn duy trì trên 90%.

Không chỉ dừng ở hạ tầng và công nghệ, ngành Ngân hàng còn chú trọng xây dựng văn hóa số và thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong toàn hệ thống. Hưởng ứng phong trào “Bình dân học vụ số,” Ngân hàng Nhà nước đã phát động các chương trình thi đua đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số gắn với Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Các phong trào này nhằm phổ cập kiến thức, kỹ năng số, đồng thời khơi dậy tinh thần chủ động đổi mới trong mỗi cán bộ, tổ chức tín dụng. Kết quả, toàn ngành đã ghi nhận 1.484 sáng kiến, trong đó có 37 sáng kiến số được đăng ký trên Cổng Sáng kiến Khoa học và Công nghệ.

Đáng chú ý, hơn 2.600 “Đại sứ số” và “Hạt nhân số” đã được xây dựng tại các đơn vị, đóng vai trò lan tỏa tinh thần chuyển đổi số và thúc đẩy áp dụng công nghệ trong hoạt động nghiệp vụ.

Những kết quả đạt được cho thấy chuyển đổi số trong ngành Ngân hàng không chỉ diễn ra mạnh mẽ về quy mô mà còn ngày càng đi vào chiều sâu, góp phần quan trọng trong thúc đẩy kinh tế số và nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp./.

(Vietnam+)

Nguồn VietnamPlus : https://www.vietnamplus.vn/thanh-toan-khong-tien-mat-but-toc-chuyen-doi-so-ngan-hang-di-vao-chieu-sau-post1108655.vnp