Những ngày tháng Ba, khi cả xã hội tôn vinh phụ nữ nhân dịp Ngày Quốc tế Phụ nữ 8/3, câu chuyện về những người phụ nữ khoác áo blouse trắng lại càng trở nên xúc động. Họ không chỉ là những thầy thuốc tận tụy với người bệnh, mà còn là những người phụ nữ tảo tần trong gia đình, mang trong mình ý chí mạnh mẽ, bản lĩnh và khát vọng cống hiến cho xã hội.
Trong dòng chảy lịch sử của ngành y tế Việt Nam, TTND.PGS.TS Trần Thị Trung Chiến – nữ Bộ trưởng Bộ Y tế đầu tiên của Việt Nam sau ngày thống nhất đất nước đã trở thành biểu tượng cho "bông hồng thép" khoác áo blouse. Gần 60 năm gắn bó với ngành y, hành trình của bà song hành với chặng đường phát triển của đất nước và của ngành y tế Việt Nam.
Từ một cô giao liên trong những năm tháng chiến tranh khốc liệt đến vị trí người đứng đầu ngành y tế, từ chiến khu năm xưa đến những quyết sách ở tầm quốc gia, cuộc đời và sự nghiệp của bà đã trở thành biểu tượng cho tinh thần tận tụy, bản lĩnh và khát vọng phụng sự nhân dân của những người thầy thuốc.
Người thầy thuốc nơi chiến trường
Sinh ra tại vùng đất giàu truyền thống cách mạng Bến Tre, TTND.PGS.TS Trần Thị Trung Chiến lớn lên trong một gia đình có truyền thống yêu nước. Chính môi trường ấy đã hun đúc trong bà tinh thần dấn thân từ rất sớm.
Khi mới chỉ là một thiếu niên, bà đã tham gia công tác giao liên phục vụ cách mạng. Sau đó, khi chiến trường miền Nam cần nhân lực, bà được gia đình lựa chọn để "thoát ly" vào chiến khu.
TTND.PGS.TS Trần Thị Trung Chiến, nguyên Bộ trưởng Bộ Y tế. Ảnh: NVCC
Nhớ lại thời điểm ấy, TTND.PGS.TS Trần Thị Trung Chiến chia sẻ: "Lúc đó ba tôi nói, chiến trường giờ đang rất cần nhân lực, con muốn chọn vô tuyến điện hay y tế. Tôi nghĩ làm y tế sẽ được gần gũi với con người hơn, được chăm sóc thương bệnh binh. Nó có cái gì đó rất tình cảm, rất gắn bó thế là tôi chọn ngành y".
Quyết định ấy đã mở ra một con đường dài gắn bó với ngành y suốt gần 60 năm với bà Chiến. Ban đầu, TTND.PGS.TS Trần Thị Trung Chiến làm cứu thương, hộ lý trong lực lượng quân y miền Đông Nam Bộ, rồi trở thành y tá, y sĩ và sau này là bác sĩ.
Chiến tranh luôn là môi trường khắc nghiệt nhất đối với con người, đặc biệt với những người làm công tác y tế. Những năm tháng ở chiến trường không chỉ là thử thách khắc nghiệt mà còn là môi trường rèn luyện bản lĩnh cho nữ thầy thuốc trẻ tuổi.
Những bệnh xá dã chiến giữa rừng sâu thiếu thốn thuốc men, trang thiết bị, lương thực… là nơi TTND.PGS.TS Trần Thị Trung Chiến và đồng đội ngày đêm cứu chữa thương binh. Bom đạn, sốt rét, bệnh tật và cái chết luôn cận kề, nhưng tuổi trẻ và niềm tin vào tương lai đất nước đã giúp họ vượt qua tất cả.
"Ở chiến trường, chúng tôi mới chỉ 16 -17 tuổi thôi. Thiếu thốn đủ thứ, thuốc men không có, trang thiết bị cũng không. Nhưng chúng tôi say sưa với công việc của mình. Niềm tin lớn nhất là tin rằng đất nước sẽ được giải phóng và mình phải làm điều gì đó để cống hiến. Chính niềm tin, ước mơ của tuổi trẻ và tình đồng chí đã giúp chúng tôi vượt qua tất cả", TTND.PGS.TS Trần Thị Trung Chiến nói.
TTND, PGS.TS Trần Thị Trung Chiến khám bệnh cho cán bộ trong thời kỳ kháng chiến. Ảnh: NVCC
Sau năm 1975, bà Chiến tiếp tục công tác trong ngành y tại TPHCM. Từ một cán bộ y tế cơ sở, bà dần đảm nhiệm các vị trí quản lý quan trọng.
"Thật ra tôi rất thích làm chuyên môn, thích nghiên cứu và chữa bệnh cho bệnh nhân hơn là làm quản lý. Nhưng có người nói với tôi một câu khiến tôi suy nghĩ rất nhiều: Nếu em làm chuyên môn giỏi, em có thể cứu được một số người nhưng nếu em làm quản lý tốt, em có thể cứu được rất nhiều người", nguyên Bộ trưởng Bộ Y tế Trần Thị Trung Chiến chia sẻ.
Nữ Bộ trưởng với nhiều dấu ấn
Năm 2002, bà Trần Thị Trung Chiến chính thức trở thành Bộ trưởng Bộ Y tế – nữ Bộ trưởng đầu tiên của ngành sau khi đất nước thống nhất. Đây là cột mốc quan trọng không chỉ với cá nhân bà mà còn với lịch sử ngành y tế Việt Nam.
Khi đảm nhiệm vị trí Bộ trưởng, bà phải đối mặt với nhiều thách thức lớn, đặc biệt là các dịch bệnh nguy hiểm như SARS năm 2003 và cúm gia cầm H5N1. Dưới sự chỉ đạo quyết liệt của bà, Việt Nam đã trở thành quốc gia đầu tiên trên thế giới khống chế thành công dịch SARS.
TTND.PGS.TS Trần Thị Trung Chiến dẫn đoàn công tác Bộ Y tế tới thăm tỉnh Sơn La. Ảnh: NVCC
Thành công ấy không chỉ là chiến thắng của ngành y mà còn là minh chứng cho khả năng lãnh đạo và tầm nhìn chiến lược của nữ Bộ trưởng. "Ngành y là ngành rất đặc biệt. Ngành khác có thể sai rồi sửa lại, nhưng người thầy thuốc chỉ cần sai một phút, một giây thôi là có thể ảnh hưởng đến tính mạng con người", bà Chiến nói.
Chính nhận thức sâu sắc đó đã khiến bà luôn đặt đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm của người thầy thuốc lên hàng đầu. Trong các cuộc gặp gỡ với cán bộ y tế, bà thường nhắc nhở rằng áp lực của ngành y rất lớn, nhưng nếu có lương tâm nghề nghiệp và bản lĩnh, người thầy thuốc sẽ vượt qua được mọi khó khăn.
TTND, PGS.TS Trần Thị Trung Chiến trong chuyến thăm Di tích lịch sử quốc gia Căn cứ Trung ương Cục miền Nam. Ảnh: Nam Thương
Sau khi nghỉ hưu năm 2007, bà vẫn tiếp tục tham gia nhiều hoạt động xã hội và đóng góp cho ngành y. Với bà, niềm hạnh phúc lớn nhất của người khoác áo blouse trắng là cứu được nhiều người bệnh.
"Hạnh phúc lớn nhất của người thầy thuốc là khi chữa khỏi một ca bệnh, cứu sống một con người. Cái cảm giác đó không thể diễn tả bằng lời", TTND.PGS.TS Trần Thị Trung Chiến xúc động chia sẻ.
Nữ lãnh đạo và áp lực “hai vai”
Là nữ Bộ trưởng đầu tiên của ngành y, bà Chiến chia sẻ, áp lực đối với phụ nữ ở vị trí lãnh đạo luôn lớn hơn nam giới. Bởi ngoài công việc, người phụ nữ vẫn phải gánh vác trách nhiệm gia đình.
"Người phụ nữ vừa phải lo việc công, vừa không thể bỏ trách nhiệm với gia đình, con cái. Làm thế nào để phân bố thời gian và suy nghĩ cho hợp lý là điều rất khó", PGS.TS Trần Thị Trung Chiến nhận định.
Không chỉ vậy, phụ nữ trong vai trò lãnh đạo thường phải đối mặt với nhiều sự chú ý từ xã hội, từ cách giao tiếp, ăn mặc đến cách ứng xử. TTND.PGS.TS Trần Thị Trung Chiến mạnh mẽ nói: "Chính vì khó nên mình phải cố gắng hơn, để chứng minh rằng phụ nữ hoàn toàn có thể làm tốt những công việc lớn".
Gần 60 năm gắn bó với ngành y, dù đã nghỉ hưu, TTND, PGS.TS Trần Thị Trung Chiến vẫn miệt mài cống hiến cho sự nghiệp chăm sóc sức khỏe nhân dân. Ảnh: Nam Thương
Nhìn lại hành trình của mình, TTND.PGS.TS Trần Thị Trung Chiến tin rằng, phụ nữ trong ngành y có những phẩm chất đặc biệt giúp họ vượt qua mọi khó khăn.
Theo bà, sự tận tụy, tỉ mỉ và lòng nhân ái đã tạo nên "chất thép" trong những người phụ nữ khoác áo blouse trắng. Họ vừa là người thầy thuốc, vừa là người mẹ, người chị của bệnh nhân.
Cuộc đời của bà Trần Thị Trung Chiến không chỉ là câu chuyện về nữ Bộ trưởng đầu tiên của ngành y tế, mà còn là biểu tượng cho thế hệ những phụ nữ Việt Nam đã và đang cống hiến thầm lặng cho sức khỏe cộng đồng. Những "bông hồng thép" ấy vẫn đang tiếp tục viết nên câu chuyện về lòng nhân ái, trí tuệ và sự hy sinh trong ngành y tế Việt Nam.
Nhân dịp Ngày Quốc tế Phụ nữ 8/3, TTND.PGS.TS Trần Thị Trung Chiến gửi lời chúc và động viên tới các nữ bác sĩ, điều dưỡng và toàn thể nữ cán bộ y tế lời chúc sức khỏe, hạnh phúc và luôn giữ vững niềm đam mê với nghề.
TTND.PGS.TS Trần Thị Trung Chiến quan niệm: "Nghề y là một nghề đặc biệt, đòi hỏi sự tận tụy, hy sinh và lòng nhân ái. Vì vậy, tôi mong các thầy thuốc trẻ, đặc biệt là các nữ thầy thuốc, tiếp tục phát huy những thành quả đã đạt được, đồng thời nỗ lực vượt qua khó khăn, thử thách để hoàn thành tốt sứ mệnh chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân. Hơn bao giờ hết, mỗi người thầy thuốc hãy luôn ghi nhớ lời dạy của Bác Hồ: "Lương y phải như từ mẫu", lấy đó làm kim chỉ nam trong hành trình nghề nghiệp của mình. Tôi tin rằng, với bản lĩnh, trí tuệ và sự tận tâm, các thế hệ nữ thầy thuốc hôm nay sẽ tiếp tục giữ vững ngọn lửa nghề, đóng góp nhiều hơn nữa cho sự nghiệp y tế nước nhà".
Nam Thương