Thảo luận tại Tổ 8 (Đoàn ĐBQH các tỉnh Bắc Ninh, Cà Mau): Chuyển giao dần thẩm quyền chứng thực từ UBND xã sang tổ chức hành nghề công chứng

10 giờ trướcBài gốc

Sáng nay, 9/4, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội thảo luận tại Tổ về các dự án Luật: dự án Luật Hộ tịch (sửa đổi); dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng; dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý; dự án Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi).

Thu hẹp phạm vi các giao dịch công chứng

Các đại biểu thống nhất cao với sự cần thiết ban hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng nhằm đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong quản lý nhà nước về công chứng, thúc đẩy tạo dữ liệu phục vụ chuyển đổi số toàn diện, hướng tới việc xây dựng cơ sở dữ liệu công chứng dùng chung, xuyên suốt từ Trung ương đến địa phương, bảo đảm việc triển khai nhiệm vụ được thông suốt, hiệu quả, kịp thời, cải cách tối đa thủ tục hành chính và thủ tục công chứng, giảm chi phí, tạo thuận lợi cao nhất cho người dân, doanh nghiệp.

Trưởng đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Cà Mau Nguyễn Hồ Hải phát biểu

Về giao dịch phải công chứng, khoản 2, Điều 1 sửa đổi, bổ sung Điều 3, Luật Công chứng quy định về “giao dịch phải công chứng” theo hướng thu hẹp phạm vi giao dịch bắt buộc phải công chứng. Đồng thời, bảo đảm không xung đột, chồng chéo với các luật chuyên ngành và kịp thời mở rộng phạm vi các giao dịch được công chứng tự nguyện khi đáp ứng đủ các điều kiện về hạ tầng, kỹ thuật, hệ thống cơ sở dữ liệu…

Tuy nhiên, ĐBQH Trần Văn Đăng (Bắc Ninh) đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo xem xét việc sử dụng đồng thời các thuật ngữ “mua bán” và “chuyển nhượng”. Về bản chất, khái niệm “mua bán” hay “chuyển nhượng” đều là hình thức chuyển giao quyền sở hữu, sử dụng tài sản. Do vậy, đề nghị thống nhất sử dụng một thuật ngữ là “giao dịch chuyển nhượng”.

ĐBQH Trần Văn Đăng (Bắc Ninh) phát biểu

Ngoài ra, đại biểu lưu ý có cần thiết giao Chính phủ quy định cụ thể đối với “các giao dịch khác có tính chất quan trọng, đòi hỏi điều kiện tham gia giao dịch chặt chẽ và mức độ an toàn pháp lý cao”. Bởi lẽ, nếu chỉ dừng như dự thảo luật, thì trong quá trình áp dụng luật sẽ không thể có cơ sở pháp lý để xác định như thế nào là "có tính chất quan trọng", như thế nào là "mức độ an toàn pháp lý cao"… Việc không quy định cụ thể dễ dẫn đến tình trạng áp dụng luật một cách tùy tiện.

Cũng liên quan đến Điều 3, ĐBQH Trần Hoài Nam (Cà Mau) đề nghị, cơ quan soạn thảo làm rõ những loại giao dịch phải công chứng.
Theo đó, tại khoản 1, Điều 3, dự thảo luật đã liệt kê một số giao dịch phải công chứng và các giao dịch có tính chất quan trọng khác. Vì vậy, nên bổ sung một số giao dịch quan trọng cụ thể ngay trong dự thảo luật, như tài sản phải đăng ký sở hữu, giao dịch có yếu tố nước ngoài, giao dịch đối với người yếu thế… Đây là những giao dịch tiềm ẩn rủi ro.

ĐBQH Trần Hoài Nam (Cà Mau) phát biểu

Đồng thời, đại biểu đề nghị xác định rõ giao dịch được thực hiện theo yêu cầu của người công chứng tại khoản 2, Điều 3, dự thảo luật về “giao dịch phải công chứng”, tạo điều kiện cho người dân, doanh nghiệp được lựa chọn công chứng đối với các giao dịch dân sự, thương mại, giảm chi phí gián tiếp, phù hợp với nguyên tắc tự do giao dịch, khuyến khích công chứng như một dịch vụ pháp lý hỗ trợ.

Nhiều đại biểu chia sẻ băn khoăn về giao dịch công chứng. Theo Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu, trong lần sửa đổi này, Chính phủ đã chỉ đạo phải thu hẹp phạm vi giao dịch công chứng và chuyển mạnh sang giao dịch công chứng tự nguyện.

Kinh nghiệm trên thế giới cho thấy, 100% các quốc gia đều quy định một số loại giao dịch bắt buộc phải công chứng, còn lại là tự nguyện. Thông thường, ở các nước, những giao dịch liên quan đến bất động sản bắt buộc phải công chứng. Và, điều kiện tham gia giao dịch cũng được quy định chặt chẽ, để hạn chế câu chuyện ký kết hợp đồng xong lại phát sinh tranh chấp.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu phát biểu

Đáng lưu ý, hiện nay, các giao dịch phải công chứng được quy định trong các luật, nghị định và một số thông tư, dẫn đến tình trạng lạm dụng công chứng. Vì vậy, dự thảo Luật đưa ra giới hạn phạm vi các giao dịch phải công chứng, tức là phải được quy định trong luật, chứ không được quy định trong các nghị định, thông tư (các giao dịch quy định trong nghị định, thông tư không phải công chứng nữa).

Đồng thời, dự thảo luật quy định rõ một số giao dịch cụ thể liên quan đến bất động sản như chuyển quyền sử dụng đất, di chúc của người bị hạn chế về thể chất hay những người không biết chữ… Cách làm này nhằm bảo đảm tính minh bạch.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cũng nhấn mạnh, các giao dịch phải công chứng bắt buộc đều được quy định trong luật như: Luật Đất đai, Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh bất động sản, Bộ luật Dân sự…

Đặc biệt, Chính phủ đã rà soát tất cả các giao dịch công chứng mà luật đang quy định phải công chứng để quy định khái quát ngay trong dự thảo luật, tránh tình trạng tiêu chí không rõ ràng, không cụ thể, không để phát sinh giao dịch bắt buộc phải công chứng, gây khó khăn cho người dân.

Các đại biểu tham dự phiên thảo luận Tổ

“Như vậy, phạm vi các giao dịch phải công chứng được thu hẹp đi, chứ không mở rộng, đây cũng là ý kiến tiếp thu kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội”, Chủ nhiệm Ủy ban Phan Chí Hiếu nêu rõ.

Với băn khoăn về trường hợp một số nơi chưa có tổ chức hành nghề công chứng thì xử lý như thế nào, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cho biết, những giao dịch hợp đồng bắt buộc phải công chứng thì có thể theo hướng công chứng hoặc chứng thực. Chứng thực thì UBND cấp xã hoàn toàn có thể làm được. Tới đây, Bộ Tư pháp sẽ phát triển tổ chức hành nghề công chứng, để dần dần chuyển giao thẩm quyền chứng thực từ UBND cấp xã sang các tổ chức hành nghề công chứng. Đây là lĩnh vực hoàn toàn có thể xã hội hóa, giảm tải công việc cho cấp xã và đồng thời tiết kiệm kinh phí cho Nhà nước, bảo đảm đúng chủ trương của Đảng ta là những việc gì mang tính chất dịch vụ công thì Nhà nước không làm nữa, xã hội làm.

Thẩm quyền bổ nhiệm công chứng viên là Chủ tịch UBND cấp tỉnh

Khoản 4, Điều 1, sửa đổi, bổ sung Điều 13 Luật Công chứng quy định về việc bổ nhiệm công chứng viên: người đáp ứng đủ tiêu chuẩn theo quy định tại Điều 10 của Luật và thuộc trường hợp không được bổ nhiệm công chứng viên có quyền đề nghị Chủ tịch UBND cấp tỉnh nơi hoàn thành tập sự hành nghề công chứng bổ nhiệm công chứng viên.

Các đại biểu tham dự phiên thảo luận Tổ

Đại biểu Trần Văn Đăng đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo cân nhắc có cần thiết phải quy định Chủ tịch UBND cấp tỉnh nơi hoàn thành tập sự hành nghề công chứng hay không? Bởi lẽ, các trường hợp đáp ứng đủ tiêu chuẩn theo quy định tại Điều 10 của Luật Công chứng đã xong thời gian tập sự, đạt kết quả kiểm tra tập sự tại các kỳ thi do Bộ Tư pháp tổ chức. Sau đó, có thể cư trú, sinh sống, công tác ở những địa phương khác không phải địa phương nơi tập sự hành nghề công chứng.

Vì vậy, để tạo điều kiện thuận lợi cho họ, đại biểu đề nghị, quy định Chủ tịch UBND cấp tỉnh nơi người đó cư trú, hoặc sinh sống bổ nhiệm. Hoặc có thể chỉ cần quy định thẩm quyền bổ nhiệm công chứng viên là Chủ tịch UBND cấp tỉnh (không cần phải là nơi hoàn thành tập sự hoặc nơi sinh sống, cư trú…) tương tự như thẩm quyền cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư cũng đang quy định theo hướng mở như vậy.

Tin: Hoàng Ngọc; Ảnh Lâm Hiển

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân : https://daibieunhandan.vn/thao-luan-tai-to-8-doan-dbqh-cac-tinh-bac-ninh-ca-mau-chuyen-giao-dan-tham-quyen-chung-thuc-tu-ubnd-xa-sang-to-chuc-hanh-nghe-cong-chung-10412833.html