Thấy bác sĩ nép sau cánh cửa phòng mổ, nhiều người tưởng 'trốn việc' và sự thật phía sau

43 phút trướcBài gốc

“Lùi ra một chút, máy phát tia”, câu nhắc ngắn vang lên liên tục trong nhiều ca phẫu thuật có sử dụng máy X-quang di động. Chỉ vài giây trước, cả ê-kíp còn đứng sát bàn mổ để giữ chân bệnh nhân, chỉnh dụng cụ hay theo dõi các chỉ số sinh tồn. Nhưng khi cánh tay máy hình chữ C được đẩy vào vị trí, mọi người lập tức lùi nhanh về phía tường chì hoặc bước ra phía ngoài cửa phòng mổ.

Người lần đầu chứng kiến thường thấy khó hiểu. Có người còn đùa rằng bác sĩ “thấy máy là né”, đứng thấp thoáng sau cánh cửa như đang trốn việc. Thực tế, đó lại là một trong những nguyên tắc an toàn quan trọng nhất trong phòng mổ hiện đại.

Thấy bác sĩ nép sau cánh cửa phòng mổ, nhiều người tưởng ‘trốn việc’. (Ảnh minh họa: MXH)

Theo ThS.BSNT Trần Văn Giang, Phó giám đốc Trung tâm Chẩn đoán hình ảnh và Điện quang can thiệp, Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, thiết bị khiến cả ê-kíp phải giữ khoảng cách là máy C-arm - hệ thống X-quang di động thường dùng trong phẫu thuật chấn thương chỉnh hình, can thiệp mạch, ngoại thần kinh hay tiết niệu.

Khác với phim X-quang thông thường chỉ cho hình ảnh sau khi chụp, C-arm hiển thị hình ảnh ngay theo thời gian thực. Nhờ đó, bác sĩ có thể vừa thao tác vừa quan sát chính xác vị trí xương, mạch máu hay dụng cụ bên trong cơ thể.

Trong một ca đóng đinh nội tủy xương đùi, phẫu thuật viên phải đưa vít vào đúng vị trí chỉ sai lệch vài milimet cũng có thể ảnh hưởng kết quả điều trị. Khi ấy, hình ảnh từ C-arm gần như trở thành “đôi mắt” của bác sĩ trong phòng mổ.

Nhờ công nghệ này, nhiều phẫu thuật hiện nay được thực hiện với đường mổ nhỏ hơn, ít xâm lấn hơn và thời gian hồi phục của bệnh nhân cũng nhanh hơn trước. Tuy nhiên, đi cùng lợi ích đó là nguy cơ phơi nhiễm tia X đối với nhân viên y tế.

Khi tia X đi qua cơ thể bệnh nhân, một phần tia sẽ tán xạ ra môi trường xung quanh. Người đứng càng gần nguồn phát tia và tiếp xúc càng lâu thì lượng bức xạ hấp thụ càng nhiều. Vì vậy, trong phòng mổ luôn tồn tại một nguyên tắc quen thuộc: ai không trực tiếp thao tác sẽ chủ động lùi xa nguồn tia nhiều nhất có thể.

Chỉ cần tăng thêm khoảng cách, lượng tia tán xạ mà cơ thể hấp thụ đã giảm đáng kể. Đó là lý do mỗi khi máy bắt đầu hoạt động, nhiều bác sĩ hoặc kỹ thuật viên thường tranh thủ nép sau tường chì, đứng lệch hướng phát tia hoặc bước nhanh ra ngoài cửa phòng mổ.

Ngay cả khi đã mặc áo chì bảo hộ, họ vẫn phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc an toàn bức xạ. Những bộ áo chì giúp giảm đáng kể lượng tia xuyên qua cơ thể nhưng thường khá nặng, đặc biệt với các bác sĩ phải đứng mổ nhiều giờ liên tục.

“Trong các chuyên ngành như can thiệp mạch hay chấn thương chỉnh hình, việc mặc áo chì thời gian dài khiến không ít nhân viên y tế gặp tình trạng đau cổ, đau vai hoặc cột sống sau nhiều năm làm nghề. Vì thế, phía sau hình ảnh tưởng như “né tránh” ấy thực chất là cả một hệ thống quy trình được đào tạo kỹ lưỡng”, bác sĩ Giang giải thích.

Thiết bị khiến cả ê-kíp phải giữ khoảng cách là máy C-arm – hệ thống X-quang di động thường dùng trong phẫu thuật chấn thương chỉnh hình.

Từ bác sĩ, điều dưỡng đến kỹ thuật viên điện quang đều được hướng dẫn cách hạn chế phơi nhiễm bằng ba nguyên tắc cơ bản: giảm thời gian tiếp xúc, tăng khoảng cách với nguồn tia và sử dụng các phương tiện che chắn.

Nhiều phòng mổ hiện đại hiện nay cũng được thiết kế với cửa chì, kính chì và thiết bị đo liều phơi nhiễm cá nhân nhằm bảo vệ nhân viên y tế trong quá trình làm việc lâu dài.

Có bệnh nhân từng thắc mắc vì sao lúc máy hoạt động, bác sĩ lại lùi ra xa trong khi người nằm trên bàn mổ vẫn ở nguyên vị trí. Thực tế, bệnh nhân chỉ tiếp xúc tia X trong thời gian ngắn của một cuộc phẫu thuật, còn nhân viên y tế phải làm việc với bức xạ lặp đi lặp lại suốt nhiều năm.

Mỗi bước lùi của họ không phải để tránh trách nhiệm, mà để bảo vệ sức khỏe cho hàng nghìn ca mổ phía trước.

Trong ngành y, có những điều nhìn qua tưởng đơn giản, thậm chí dễ gây hiểu lầm. Nhưng phía sau những động tác rất nhỏ như kéo lại cổ áo chì, nghiêng người tránh hướng tia hay lùi nhanh sau cánh cửa phòng mổ lại là sự cẩn trọng cần thiết của những người làm nghề mỗi ngày đối diện với bức xạ y khoa.

Như Loan

Nguồn VTC : https://vtcnews.vn/thay-bac-si-nep-sau-canh-cua-phong-mo-nhieu-nguoi-tuong-tron-viec-va-su-that-phia-sau-ar1018336.html