Thay đổi chính sách thuế: Không để hộ kinh doanh bị bỏ lại phía sau

3 giờ trướcBài gốc

Tắc nghẽn pháp lý làm khó hàng triệu hộ kinh doanh

Sáng 24-4, với hơn 93% đại biểu tán thành, Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của các Luật Thuế: thu nhập cá nhân (TNCN), giá trị gia tăng (GTGT), thu nhập doanh nghiệp và tiêu thụ đặc biệt. Cụ thể, thay vì "chốt cứng" ngưỡng doanh thu phải nộp thuế TNCN, GTGT với cá nhân, hộ kinh doanh từ 500 triệu đồng/năm như trước, Quốc hội giao Chính phủ quyền điều chỉnh ngưỡng này.

Trước đó, tại báo cáo tiếp thu và giải trình, Chính phủ dự kiến nâng ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế của hộ, cá nhân kinh doanh lên 1 tỉ đồng/năm với lập luận rằng ngưỡng này "phù hợp tại thời điểm hiện nay, được cân nhắc và tính toán toán kỹ tác động tới thu ngân sách, người nộp thuế".

Hộ kinh doanh cần hỗ trợ đơn giản, thực chất từ cơ quan thuế và nhà cung ứng dịch vụ. Ảnh minh họa: Thắng Hoàng

Tiếp nhận thông tin với thái độ tích cực, bà Nguyễn Phương Nga, chủ hộ kinh doanh tạp hóa tại phường Phúc Lợi (Hà Nội), cho rằng việc áp dụng ngưỡng 1 tỉ đồng/năm giúp giảm đáng kể áp lực tài chính với các hộ kinh doanh trong bối cảnh mặt bằng giá hàng hóa - nguyên liệu, chi phí sinh hoạt liên tục gia tăng từ đầu năm tới nay.

“Dù có lãi hay không thì hộ kinh doanh vẫn phải chịu toàn bộ nghĩa vụ thuế khi nhà quan quản lý chuyển từ cơ chế thuế khoán sang nộp thuế theo tỷ lệ doanh thu. Trong bối cảnh đó, ngưỡng doanh thu chịu thuế quá thấp khiến các hộ khó duy trì sinh kế”, bà Nga lý giải.

Trong khi đó, bà Đoàn Thu Hằng, hộ kinh doanh dịch vụ ăn uống tại phường Phúc Lợi (Hà Nội), cho rằng nên nâng ngưỡng doanh thu miễn thuế lên ít nhất 2 tỉ đồng/năm. Bởi ngưỡng 1 tỉ đồng/năm tương ứng khoảng 2,74 triệu đồng/ngày. Với giá bán 35.000-40.000 mỗi suất cơm, chỉ cần bán ra 70-80 suất cơm mỗi ngày là chạm ngưỡng phải nộp thuế.

Bên cạnh đó, hộ kinh doanh dịch vụ ăn uống (nhà hàng, quán cafe) thường áp dụng tổng tỷ lệ thuế 4,5% trên doanh thu, bao gồm 3% thuế GTGT và 1,5% thuế TNCN – cao hơn nhiều so với hộ kinh doanh hoạt động trong các ngành, dịch vụ khác. Đặc biệt, mỗi hộ kinh doanh dịch vụ ăn uống thường cần khoảng 2-3 người để vận hành ổn định, nên chi phí nhân sự và vận hành lớn hơn nhiều so với các hộ khác.

"Nếu doanh thu dưới ngưỡng này mà phải nộp thuế thì lợi nhuận thu về không đủ để duy trì sinh kế, hộ kinh doanh khó có thể bám trụ”, bà Hằng đánh giá.

Thực tế, những băn khoăn của hộ kinh doanh thời gian qua phần nào được phản ánh trong kết quả điều tra với 1.001 hộ kinh doanh tại 34 tỉnh, thành phố của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI)

Ông Đậu Anh Tuấn, Phó tổng thư ký VCCI, cho biết 73,7% số hộ kinh doanh báo “lãi ít", 12,9% báo “hòa vốn” và 9,3% báo “lỗ ít” trong năm 2025. Trong đó, hơn 81% số hộ bị giảm doanh thu và 75% bị giảm lượng khách hàng.

Nguyên nhân dẫn tới tình trạng trên gồm sức cầu yếu, chi phí đầu vào gia tăng, sự thiếu tương thích giữa yêu cầu quản lý ngày càng phức tạp và năng lực tuân thủ của hộ kinh doanh.

“Có 43,8% và 39,5% số hộ thừa nhận gặp áp lực về chi phí nguyên liệu/hàng hóa và tuân thủ thuế/kế toán. Như vậy, chi phí tuân thủ hiện trở thành áp lực gần ngang với chi phí đầu vào sản xuất – kinh doanh”, ông Tuấn nói tại buổi công bố kết quả sáng 23-4.

Cũng theo ông Tuấn, mức độ tác động của chi phí tuân thủ thuế/kế toán không hề nhỏ khi 73% số hộ thừa nhận gặp áp lực về thời gian tuân thủ, 70% gặp áp lực về thời gian cập nhật quy định. Với các khoản chi phí như thuê kế toán, nhân sự, hóa đơn điện tử và vận hành, tỷ lệ hộ kinh doanh thừa nhận gặp áp lực lần lượt là 68%, 61,3%, 59,3% và 57%.

“Mức độ tác động của các loại chi phí tuân thủ mới có xu hướng gia tăng theo quy mô doanh thu. Đơn cử, tỷ lệ đánh giá chịu tác động lớn/rất lớn từ yếu tố ‘thời gian tuân thủ’ tăng từ mức 61,5% ở nhóm có doanh thu dưới 500 triệu đồng/năm lên mức 77,1% ở nhóm có doanh thu trong khoảng 500 triệu đồng - 3 tỉ đồng/năm và mức 87,3% ở nhóm có doanh thu trên 3 tỉ đồng/năm”, ông Tuấn cho biết.

Không thể gỡ khó nhờ nỗ lực đơn lẻ

Trong bối cảnh hàng triệu hộ và cá nhân kinh doanh chịu sức ép từ thị trường và chính sách quản lý thuế mới, ông Lê Văn Tuấn, Giám đốc Công ty kế toán thuế Keytas, cho rằng việc trao quyền cho Chính phủ xác định ngưỡng miễn thuế theo từng giai đoạn giúp tăng tính chủ động, qua đó kịp thời hỗ trợ hộ kinh doanh vượt qua khó khăn.

Về ngưỡng doanh thu tính thuế, ông đề xuất lấy ngưỡng 1 tỉ đồng/năm làm mốc. Theo đó, cơ quan quản lý chỉ tính thuế TNCN và GTGT với phần doanh thu vượt 1 tỉ đồng nhằm tạo ra sự công bằng cho hộ, cá nhân kinh doanh dưới và trên ngưỡng chịu thuế.

“Ngưỡng doanh thu miễn thuế của hộ kinh doanh nên áp dụng ở mức 1 tỉ đồng/năm, chỉ tính thuế phần vượt và áp dụng cho cả hai loại thuế. Đồng thời, ngưỡng 1 tỉ đồng cũng nên áp dụng cho cả nhóm hộ kinh doanh có doanh thu dưới 50 tỉ đồng/năm”, ông Tuấn khuyến nghị.

Cũng theo ông Tuấn, nếu chỉ áp dụng tính thuế phần vượt cho thuế TNCN, mà không áp dụng cho thuế GTGT sẽ tạo ra sự tiêu cực trong việc thực hiện chính sách thuế.

Đơn cử, khi áp dụng ngưỡng doanh thu tính thuế là 500 triệu đồng/năm, hộ kinh doanh có doanh thu 499 triệu đồng sẽ được miễn thuế giá trị gia tăng, còn hộ có doanh thu từ 501 triệu đồng phải thực hiện nghĩa vụ thuế. Như vậy, hộ có doanh thu 501 triệu đồng phải đóng thuế giá trị gia tăng tương ứng là 5.010.000 đồng cho lĩnh vực thương mại (1%), 15.030.000 đồng cho lĩnh vực nhà hàng, sản xuất (3%); hay 25.050.000 đồng cho hoạt động dịch vụ (5%).

“Hệ quả của việc này là tăng chi phí tuân thủ, giảm sự trung thực và tự nguyện của người dân khi thực hiện chính sách thuế”, ông Tuấn lưu ý.

Cần ưu tiên giảm độ phức tạp của các quy định thuế, kế toán và hóa đơn điện tử với hộ kinh doanh. Ảnh minh họa: Thắng Hoàng.

Bổ sung, bà Đoàn Thu Hằng cho rằng ngoài việc nâng ngưỡng doanh thu chịu thuế thì cơ quan soạn thảo cần chia ngưỡng chịu thuế của hộ kinh doanh theo đặc thù của mỗi ngành nghề, dịch vụ. Chẳng hạn, hộ kinh doanh tạp hóa có biên lợi nhuận rất thấp do giá hàng hóa bán ra không chênh lệch quá nhiều so với giá nhập vào.

Còn hộ kinh doanh dịch vụ ăn uống - giải khát thường phải thuê thêm lao động bên ngoài và không được tính giảm trừ cho người phụ thuộc như người làm công ăn lương.

Về pháp lý, đại diện VCCI cho rằng cho rằng cần ưu tiên giảm độ phức tạp của các quy định thuế, kế toán và hóa đơn điện tử theo hướng phù hợp hơn với năng lực thực tế của hộ kinh doanh, đặc biệt là nhóm siêu nhỏ, nhóm học vấn thấp và nhóm lớn tuổi.

Ngoài ra, phát triển các công cụ hỗ trợ tuân thủ chi phí thấp và dễ sử dụng, như phần mềm kế toán đơn giản, hướng dẫn kê khai theo ngôn ngữ dễ hiểu và cơ chế hỗ trợ trực tiếp tại địa phương, thay vì giả định rằng đa số hộ kinh doanh có thể tự hấp thụ các quy định mới mà không cần trung gian hỗ trợ.

Vân Phong

Nguồn Saigon Times : https://thesaigontimes.vn/thay-doi-chinh-sach-thue-khong-de-ho-kinh-doanh-bi-bo-lai-phia-sau/