Thế giới sắp xây nhà chọc trời bằng gỗ, chuyện gì đang xảy ra?

2 giờ trướcBài gốc

Trong nhiều thập kỷ, thép và bê tông gần như là lựa chọn mặc định cho các công trình cao tầng. Tuy nhiên, khi ngành xây dựng chịu áp lực cắt giảm lượng khí thải carbon, các kiến trúc sư và kỹ sư trên thế giới đang hướng sự chú ý trở lại một vật liệu quen thuộc từ hàng nghìn năm trước: gỗ.

Tòa tháp Ascent đã được công nhận là tòa nhà bằng gỗ cao nhất thế giới.

Điều đáng chú ý là loại gỗ được sử dụng trong các dự án mới không phải gỗ xẻ thông thường. Đó là những vật liệu gỗ kỹ thuật như gỗ ghép thanh nhiều lớp (glulam) hay gỗ ghép lớp chéo (CLT – cross-laminated timber). Các lớp gỗ được ép và dán lại với nhau để tạo thành những cấu kiện có độ cứng cao, chịu lực tốt nhưng vẫn nhẹ hơn đáng kể so với bê tông và thép.

Theo các chuyên gia, chính khả năng linh hoạt tự nhiên của cây cối trong rừng đã truyền cảm hứng cho những công trình hiện đại. Cũng giống như thân cây có thể đung đưa theo gió thay vì gãy đổ, các tòa nhà cao tầng cần có khả năng dao động nhẹ trước gió mạnh hoặc động đất để đảm bảo an toàn cho kết cấu.

Nhà chọc trời bằng gỗ không còn là ý tưởng viễn tưởng

Một trong những lý do khiến gỗ kỹ thuật được chú ý là khả năng vươn tới những độ cao trước đây chỉ thép và bê tông mới đạt được. Trên thế giới đã xuất hiện nhiều công trình gỗ từ 15 đến 25 tầng. Năm 2022, tòa nhà Ascent tại Milwaukee (Mỹ) trở thành công trình gỗ cao nhất thế giới với chiều cao khoảng 86 mét. Gần đây hơn, dự án The Hive ở Vancouver (Canada) cũng được hoàn thành với khả năng chống động đất đáng kể.

Khác với quan niệm phổ biến rằng gỗ dễ cháy, các loại gỗ kỹ thuật hiện đại lại được thiết kế để tăng khả năng chống lửa. Khi tiếp xúc với nhiệt độ cao, lớp ngoài của dầm gỗ sẽ bị than hóa, tạo thành một lớp bảo vệ giúp phần lõi bên trong duy trì khả năng chịu lực trong thời gian dài hơn. Các chuyên gia cho rằng quá trình này có thể dự đoán được và kiểm soát tốt hơn so với một số loại vật liệu khác khi xảy ra hỏa hoạn.

Ngoài yếu tố an toàn, gỗ còn mang lại trải nghiệm không gian khác biệt. Nhiều kiến trúc sư nhận định bề mặt gỗ tạo cảm giác gần gũi với thiên nhiên, giúp người sử dụng cảm thấy thoải mái hơn so với môi trường chỉ có thép, kính và bê tông.

Một ưu điểm khác là khả năng thi công nhanh. Các cấu kiện gỗ có thể được sản xuất sẵn trong nhà máy theo thiết kế số hóa, sau đó vận chuyển đến công trường để lắp ráp. Điều này giúp rút ngắn thời gian xây dựng, giảm tiếng ồn và hạn chế tác động tới khu dân cư xung quanh.

Lợi thế carbon và bài toán bảo vệ rừng

Sức hút lớn nhất của các công trình gỗ nằm ở mục tiêu giảm phát thải. Ngành sản xuất xi măng và bê tông hiện là một trong những nguồn phát thải carbon lớn nhất thế giới. Trong khi đó, cây xanh hấp thụ CO₂ trong quá trình sinh trưởng và lượng carbon này tiếp tục được “khóa” bên trong các cấu kiện gỗ sau khi công trình hoàn thành.

Chính vì vậy, nhiều chuyên gia xem gỗ kỹ thuật là một giải pháp hỗ trợ quá trình chuyển đổi xanh của ngành xây dựng. Các tòa nhà không chỉ tiêu thụ ít carbon hơn trong quá trình xây dựng mà còn trở thành nơi lưu trữ carbon trong nhiều thập kỷ.

Tuy nhiên, triển vọng này cũng đi kèm những thách thức lớn. Nhu cầu sử dụng gỗ ngày càng tăng có thể gây áp lực lên tài nguyên rừng. Các nhà nghiên cứu cảnh báo rằng việc mở rộng ngành công nghiệp gỗ phải đi cùng chiến lược quản lý rừng bền vững, tránh khai thác quá mức hoặc phát triển các khu rừng đơn loài dễ tổn thương trước sâu bệnh và biến đổi khí hậu.

Biến đổi khí hậu cũng đang làm thay đổi cách con người quản lý rừng. Nhiều khu vực tại châu Âu đã chứng kiến các đợt nắng nóng kéo dài, bão mạnh, sâu bệnh và cháy rừng xuất hiện với tần suất cao hơn. Điều này khiến các kế hoạch trồng rừng và khai thác gỗ dài hạn trở nên khó dự đoán hơn trước.

Các chuyên gia cho rằng tương lai của ngành lâm nghiệp sẽ phải dựa nhiều hơn vào đa dạng sinh học và khả năng thích ứng thay vì các mô hình trồng rừng đơn điệu như trước đây. Chỉ khi bảo đảm được nguồn nguyên liệu bền vững, gỗ mới có thể thực sự trở thành vật liệu chủ lực của những thành phố xanh trong tương lai.

Dù còn nhiều thách thức, xu hướng sử dụng gỗ kỹ thuật đang ngày càng rõ nét. Nếu thép và bê tông từng định hình đường chân trời của thế kỷ XX, thì trong vài thập kỷ tới, những tòa nhà bằng gỗ có thể trở thành biểu tượng mới của các đô thị phát triển bền vững. Và khi nhìn lên những đường chân trời ấy, con người có thể thấy dấu ấn của chính những cánh rừng đã góp phần tạo nên chúng.

Nguyễn Tuyết

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/the-gioi-sap-xay-nha-choc-troi-bang-go-chuyen-gi-dang-xay-ra-252595.html