Thế hệ lớn lên trong bất định và những mối quan hệ lưng chừng
Nếu công việc khiến người trẻ loay hoay tìm chỗ đứng, tài chính tạo ra áp lực phải trưởng thành sớm, thì tình cảm lại là vùng chông chênh âm thầm nhưng dai dẳng nhất. Ở độ tuổi 22-30, nhiều người trẻ không còn yêu một cách vô tư. Họ bước vào các mối quan hệ với tâm thế dè chừng, tính toán, thậm chí sợ hã, sợ sai, sợ tổn thương, sợ gắn bó sai người và sợ không đủ năng lực để đi cùng nhau lâu dài.
Một thực tế dễ nhận thấy là người trẻ ngày nay có nhiều lựa chọn hơn, nhưng lại khó đưa ra lựa chọn cuối cùng. Mạng xã hội và các ứng dụng hẹn hò mở ra vô số khả năng gặp gỡ, song cũng khiến các mối quan hệ trở nên mong manh. Khi chỉ cần một cú "vuốt" để bắt đầu hoặc kết thúc, việc đầu tư cảm xúc sâu dần trở thành điều rủi ro. Không ít người trẻ thừa nhận họ chọn mối quan hệ "vừa đủ", tránh cam kết dài hạn để không bị tổn thương nếu phải rời đi.
Thế hệ lớn lên trong bất định và những mối quan hệ lưng chừng.
C.H, 27 tuổi từng có một mối quan hệ kéo dài gần 4 năm. Chia tay không phải vì hết yêu, mà vì cả hai đều mệt mỏi.
"Chúng tôi cãi nhau nhiều nhất về tương lai: tiền bạc, công việc, nhà ở. Không ai sai, chỉ là không ai đủ vững để trấn an người còn lại," C.H kể.
Sau chia tay, C.H vẫn hẹn hò, vẫn mở lòng, nhưng luôn giữ khoảng cách an toàn. Cô tránh nói về cam kết, không dám lên kế hoạch dài hạn với bất kỳ ai.
"Tôi sợ yêu sâu rồi lại phải buông vì những lý do rất thực tế, như thu nhập hay áp lực cuộc sống. Có những lúc cô cảm thấy cô đơn, nhưng vẫn chọn ở một mình thay vì bước vào mối quan hệ mà bản thân chưa sẵn sàng, C.H nói.
C.H thừa nhận, điều khiến cô chông chênh nhất không phải là thiếu tình cảm, mà là cảm giác bản thân chưa đủ ổn định để yêu một cách trọn vẹn. Với C.H, sự chậm lại trong tình cảm không phải trốn tránh, mà là cách tự bảo vệ mình giữa những bất định của tuổi trẻ.
Ở một độ tuổi trẻ hơn, D.T, 22 tuổi vừa tốt nghiệp đại học và mới đi làm chưa đầy một năm, cũng chọn cách đứng ngoài các mối quan hệ nghiêm túc. D.T từng yêu, nhưng chia tay sau vài tháng vì cảm thấy "không thở được".
"Mình thấy bản thân còn loay hoay quá. Công việc chưa chắc chắn, tiền chưa đủ sống thoải mái, mà yêu thì lại phải nghĩ đến tương lai, đến trách nhiệm. Mình sợ làm người khác thất vọng," D.T nói.
Dù đôi lúc cô đơn, D.T vẫn chọn ở một mình vì "chưa đủ tự tin để bước vào một mối quan hệ dài hơi".
Vì sao người trẻ vừa muốn yêu, vừa sợ ràng buộc?
Lí giải về xu hướng tình cảm của giới trẻ hiện nay, Tiến sĩ, Bác sĩ Trần Thị Hồng Thu - Phó Giám đốc Bệnh viện Tâm thần ban ngày Mai Hương chia sẻ rằng con người sinh ra đã mang trong mình hai nhu cầu song song, được gắn bó an toàn và được tự do làm chủ cuộc đời.
"Khi bước vào tình yêu, hai nhu cầu này thường xung đột mạnh mẽ. Cam kết mang lại cảm giác được yêu thương, ổn định và một viễn cảnh chung, nhưng đồng thời cũng khơi dậy những nỗi sợ sâu xa: sợ tổn thương, sợ mất tự do, sợ chọn sai người và sợ bị bỏ rơi. Não bộ vốn được "lập trình" để tránh đau khổ, nên trong nhiều trường hợp, nỗi sợ mất mát dễ lấn át khát khao hạnh phúc", bác sĩ Thu nói.
Tiến sĩ, Bác sĩ Trần Thị Hồng Thu - Phó Giám đốc Bệnh viện Tâm thần ban ngày Mai Hương.
Theo nữ bác sĩ, trong xã hội hiện đại các thông điệp đề cao độc lập cá nhân và cảnh báo về sự phụ thuộc vô tình khiến cam kết tình cảm bị nhìn như một rủi ro. Kết quả là nhiều người trẻ rơi vào trạng thái mâu thuẫn: mong muốn được yêu thương, nhưng lại chùn bước khi mối quan hệ tiến gần tới sự gắn bó lâu dài.
TS.BS.Trần Thị Hồng Thu - Phó Giám đốc Bệnh viện Tâm thần ban ngày Mai Hương.
Sự khác biệt thế hệ cũng góp phần hình thành nỗi sợ này. Nếu trước đây hôn nhân gần như là con đường tất yếu, thì ngày nay người trẻ đứng trước vô vàn lựa chọn tình cảm, đi kèm với đó là nhiều rủi ro. Mạng xã hội liên tục lan truyền những câu chuyện phản bội, tan vỡ, càng khiến não bộ gắn cam kết với nguy cơ đau khổ thay vì cảm giác an toàn.
Về bản chất, theo bác sĩ Thu thì e ngại cam kết là một cơ chế tự bảo vệ tâm lý. Tuy nhiên, nếu không được nhận diện và điều chỉnh, nỗi sợ này có thể lặp lại qua nhiều mối quan hệ. Tầm quan trọng của việc đối diện với tổn thương cảm xúc, học cách điều chỉnh phản ứng lo âu và tìm đến hỗ trợ tâm lý khi cần thiết. Thực tế cho thấy, khi được đồng hành đúng hướng, người trẻ hoàn toàn có thể xây dựng những mối quan hệ an toàn, bền vững mà không phải đánh đổi bản thân hay tự do cá nhân.
Hoàng Nhung