Cà phê giúp tỉnh táo, hỗ trợ trao đổi chất và cải thiện tinh thần, nhưng nếu uống sai cách hoặc quá liều, thức uống quen thuộc này có thể gây hại. Đặc biệt, 6 nhóm người dưới đây cần cân nhắc kỹ trước khi uống.
Cà phê “ngon” nhưng không phải ai cũng uống được nhiều (Ảnh minh họa)
Có nghiên cứu cho rằng 2–3 tách cà phê mỗi ngày là an toàn, số khác lại đưa ra mốc 3 - 4 tách, và con số “3 tách/ngày” thường được xem là trung bình.
Điều đáng lưu ý là phần lớn các nghiên cứu này được thực hiện trên nhóm người có sức khỏe nói chung. Với những người mắc bệnh mạn tính, có lối sống đặc thù hoặc chế độ ăn uống khác biệt, lượng cà phê tưởng như vô hại này lại có thể gây tác động ngược. Dưới đây là 6 nhóm người cần đặc biệt thận trọng khi uống cà phê, thậm chí không nên vượt quá 2 tách mỗi ngày.
Người mắc bệnh mạn tính liên quan đến hội chứng chuyển hóa
Với những người mắc bệnh mạn tính, tác động của cà phê phụ thuộc rất lớn vào loại bệnh đang gặp phải, đặc biệt là các bệnh liên quan đến hội chứng chuyển hóa như tiểu đường, tim mạch hay rối loạn mỡ máu. Một nghiên cứu công bố năm 2024 trên tạp chí Clinical Endocrinology & Metabolism cho thấy uống khoảng 3 tách cà phê mỗi ngày, tương đương 200–300 mg caffeine, có thể giúp giảm hơn 48% nguy cơ mắc đồng thời từ hai bệnh tim mạch chuyển hóa trở lên.
Tuy nhiên, lợi ích này không áp dụng cho tất cả. Nghiên cứu đăng trên Tạp chí của Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ năm 2022 chỉ ra rằng những người bị tăng huyết áp nặng, với huyết áp tâm thu từ 160 mmHg hoặc huyết áp tâm trương từ 100 mmHg trở lên, nếu uống từ hai tách cà phê mỗi ngày sẽ có nguy cơ tử vong do bệnh tim mạch cao gấp đôi so với người không uống. Điều này cho thấy cà phê có thể vừa là “bạn” vừa là “thù” với bệnh nhân mạn tính, tùy từng trường hợp cụ thể.
Người mắc bệnh thận mạn tính
Một nghiên cứu dài hạn tại Rotterdam (Hà Lan), bắt đầu từ năm 1990, cho thấy việc uống thêm một tách cà phê mỗi ngày giúp cải thiện chỉ số eGFR ở người trên 70 tuổi, trong khi không ghi nhận mối liên hệ tương tự ở người dưới 70.
Tuy vậy, cà phê lại là thực phẩm giàu kali. Việc uống quá 3 tách mỗi ngày có thể làm tăng nguy cơ tăng kali máu. Với những bệnh nhân mắc bệnh thận mạn từ giai đoạn 3 trở lên, việc kiểm soát lượng kali nạp vào cơ thể là yêu cầu bắt buộc. Do đó, nhóm này cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi duy trì thói quen uống cà phê hằng ngày.
Người mắc bệnh gút
Bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa Chien Cheng-hung dẫn chứng rằng tác dụng lợi tiểu của cà phê có thể hỗ trợ đào thải axit uric ra khỏi cơ thể. Thậm chí, việc uống từ 4 đến 6 tách cà phê mỗi ngày được ghi nhận có thể làm giảm nguy cơ mắc bệnh gút từ 40% đến gần 60%.
Ảnh minh họa
Tuy nhiên, lợi ích này chỉ đạt được khi người uống đảm bảo bổ sung đủ nước. Nếu uống cà phê nhưng lại thiếu nước, quá trình trao đổi chất sẽ bị ảnh hưởng, thậm chí làm nặng thêm tình trạng bệnh.
Người ít vận động, ngồi nhiều
Với những người phải ngồi làm việc liên tục từ 6 đến 8 tiếng mỗi ngày, cà phê có thể mang lại một số lợi ích nhất định. Nghiên cứu năm 2024 trên BMC Public Health cho thấy nhóm người ngồi hơn 6 tiếng mỗi ngày nhưng không uống cà phê có nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân cao hơn 1,58 lần. Điều đáng chú ý là nguy cơ này không được ghi nhận ở những người có thói quen uống cà phê.
Các nhà khoa học cho rằng những chất chống viêm trong cà phê có thể phần nào bù đắp tác động chuyển hóa tiêu cực do ngồi lâu. Dù vậy, nghiên cứu này không phủ nhận vai trò của vận động. Việc uống cà phê không thể thay thế cho thói quen đứng dậy, đi lại và tập luyện thường xuyên.
Người đang giảm cân
Cà phê thường được xem là “trợ thủ” cho người giảm cân nhờ tác dụng của caffeine. Một nghiên cứu công bố trên BMJ Medicine năm 2023 cho thấy những người có nồng độ caffeine trong máu cao thường có chỉ số BMI và tỷ lệ mỡ cơ thể thấp hơn. Theo ước tính, cứ bổ sung thêm 100 mg caffeine, lượng calo tiêu hao mỗi ngày có thể tăng khoảng 100 calo.
Tuy nhiên, hiệu quả này phụ thuộc rất lớn vào cách uống. Nghiên cứu năm 2025 của Đại học Tufts (Hoa Kỳ) chỉ ra rằng việc thêm quá nhiều đường và kem vào cà phê sẽ làm mất hoàn toàn lợi ích sức khỏe, thậm chí làm tăng nguy cơ tử vong. Khuyến nghị được đưa ra là mỗi tách cà phê không nên chứa quá nửa thìa cà phê đường và không quá một thìa canh kem hoặc sữa ít béo.
Người làm việc theo ca, thức khuya thường xuyên
Nghiên cứu năm 2025 đăng trên European Heart Journal cho thấy những người uống cà phê trước buổi trưa có nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân thấp hơn 16% và nguy cơ tử vong do bệnh tim mạch thấp hơn 31%. Ngược lại, nhóm uống cà phê rải rác suốt cả ngày không ghi nhận được lợi ích bảo vệ tim mạch.
Nguyên nhân được cho là việc uống cà phê quá muộn làm ảnh hưởng đến melatonin – hormone liên quan đến giấc ngủ, chống viêm và chống ung thư. Các chuyên gia giấc ngủ khuyến cáo người làm ca đêm nên điều chỉnh thời gian nghỉ ngơi, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào cà phê để chống buồn ngủ.
Người ăn chay hoặc dễ bị thiếu máu
Với người ăn chay và người có nguy cơ thiếu máu, cà phê cần được sử dụng thận trọng hơn. Một số nghiên cứu cho thấy tanin trong cà phê có thể liên kết với sắt, làm giảm khả năng hấp thu sắt của cơ thể. Điều này đặc biệt quan trọng với người ăn chay, vốn chủ yếu hấp thu sắt từ nguồn thực vật loại sắt khó hấp thu hơn so với sắt từ động vật.
Do đó, nhóm này được khuyến cáo không nên uống cà phê ngay trước, trong hoặc sau bữa ăn, nhằm đảm bảo quá trình hấp thu sắt diễn ra hiệu quả.
Người trưởng thành và phụ nữ quanh thời kỳ mãn kinh
Những lo ngại trước đây về việc cà phê gây loãng xương hay suy giảm nhận thức ở người lớn tuổi đang dần được bác bỏ. Nghiên cứu công bố năm 2025 trên Scientific Reports cho thấy những người tiêu thụ hơn 168 mg caffeine mỗi ngày, tương đương khoảng hai tách cà phê, có nguy cơ loãng xương thấp hơn tới 60%.
Không chỉ vậy, một nghiên cứu khác của Đại học Murdoch (Úc) cũng chỉ ra rằng người cao tuổi uống từ 1 đến 3 tách cà phê mỗi ngày có tốc độ suy giảm khả năng suy luận và giải quyết vấn đề chậm hơn so với người không uống hoặc uống quá nhiều.
Hoàng Ly