Thi ca hòa nhịp cùng khát vọng vươn mình của dân tộc

2 giờ trướcBài gốc

Ngày 1/3/2026, tại phường Hoa Lư, Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh Ninh Bình tổ chức khai mạc Ngày thơ Việt Nam năm 2026 với chủ đề “Trước biển lớn”. Trong ảnh: Một tác phẩm thơ được nghệ sỹ thể hiện tại Ngày thơ Việt Nam. Ảnh: Đức Phương/TTXVN

“Trước biển lớn” và khát vọng dân tộc

Theo Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam Nguyễn Quang Thiều, Ngày Thơ Việt Nam lần thứ 24 diễn ra vào Rằm tháng Giêng năm Bính Ngọ (tức ngày 3/3/2026) tại các phường Bãi Cháy, Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh. Trong bối cảnh Đảng ta vừa tổ chức thành công Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, đánh dấu bước chuyển mình đặc biệt của đất nước, mở đầu kỷ nguyên vươn mình của dân tộc với tầm nhìn chiến lược dài hạn, khát vọng và quyết tâm nâng cao năng lực quản trị quốc gia, phát triển mọi mặt kinh tế - xã hội, nâng cao hình ảnh, vị thế và sức mạnh Việt Nam trong thời đại mới.

Vào thời điểm này, có thể nói đất nước và dân tộc ta đang đứng "Trước biển lớn" toàn cầu và nhân loại, với quyết tâm và khát vọng lớn lao, cùng với đó là những khó khăn, thách thức phải vượt qua để con tàu Việt Nam vững vàng tiến ra đại dương bao la của thế giới, trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao, dân chủ, công bằng, văn minh vào năm 2045, kỷ niệm 100 năm thành lập nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam.

Trong cuộc trường chinh đó, văn học và thi ca, các nhà thơ và văn nghệ sĩ luôn đồng hành cùng nhân dân cả nước như đã từng đồng hành trong quá khứ, góp phần phát huy giá trị và sức mạnh văn hóa, con người Việt Nam; phát huy truyền thống yêu nước, bản lĩnh, trí tuệ, tinh thần tự chủ và tự cường dân tộc, vì sự phát triển mạnh mẽ của đất nước Việt Nam trong kỷ nguyên mới.

Theo Ban tổ chức, với chủ đề "Trước biển lớn" và tỉnh Quảng Ninh là đơn vị đăng cai tổ chức, Ngày Thơ năm nay là sự kết hợp tuyệt vời của thi ca và biển cả. Việc lựa chọn Quảng Ninh làm địa điểm tổ chức Ngày Thơ Việt Nam năm 2026 cũng mang tính biểu tượng sâu sắc. Bởi đây là vùng đất hội tụ biển đảo, di sản và công nghiệp; nơi có Vịnh Hạ Long - Di sản Thiên nhiên Thế giới được UNESCO công nhận; nơi từng ghi dấu sự kiện vua Lê Thánh Tông đề thơ trên vách núi Bài Thơ cách đây hơn 558 năm; Quảng Ninh cũng là địa phương đầu tiên tổ chức sự kiện thơ quy mô cấp tỉnh từ năm 1988, trước khi Ngày Thơ Việt Nam chính thức ra đời trên phạm vi toàn quốc năm 2003, do Hội Nhà văn Việt Nam chủ trì. Vì thế, việc tổ chức Ngày Thơ Việt Nam tại Quảng Ninh vừa là sự tiếp nối truyền thống, vừa là bước đi chiến lược trong chủ trương đưa Ngày Thơ luân phiên về các địa phương của Hội Nhà Văn Việt Nam, để thơ ca thực sự đến gần hơn với công chúng cả nước

Chủ đề “Trước biển lớn” của Ngày Thơ đã gợi mở cho công chúng về không gian địa lý của một tỉnh vùng biển - Quảng Ninh, đồng thời cũng mang ý nghĩa của đất nước đứng trước vận hội mới trong kỷ nguyên mới và hành trình vươn mình để trở thành quốc gia phát triển. Trong bối cảnh ấy, văn học nghệ thuật nói chung, thi ca nói riêng được xác định là tiếng nói tâm hồn, là nguồn lực tinh thần quan trọng, góp phần bồi đắp bản lĩnh, trí tuệ và lòng tự tôn dân tộc.

Tâm điểm của Ngày Thơ Việt Nam lần thứ 24 là Đêm thơ Nguyên tiêu “Trước biển lớn”, diễn ra tại Cung Quy hoạch, Hội chợ và Triển lãm tỉnh Quảng Ninh. Bên cạnh tiết mục mở màn ngâm bài thơ “Nguyên Tiêu” của Chủ tịch Hồ Chí Minh theo truyền thống, chương trình sẽ gồm những bài thơ về biển của các nhà thơ thuộc nhiều thế hệ. Tại đây, công chúng sẽ được lắng nghe và thưởng thức tác phẩm của các nhà thơ nổi tiếng, những nhà thơ có những bài thơ hay viết về biển như: Nguyễn Khoa Điềm, Hữu Thỉnh, Trần Nhuận Minh, Trần Đăng Khoa, Thuận Hữu, Nguyễn Thị Hồng Ngát, Nguyễn Việt Chiến, Đặng Huy Giang, Phạm Đương... và các nhà thơ trẻ đang tạo được ấn tượng trên văn đàn: Trang Thanh, Lữ Mai, Nguyễn Thị Kim Nhung...

Ban tổ chức Ngày Thơ Việt Nam chia sẻ, rất nhiều bài hát hay về biển được phổ nhạc từ những bài thơ xuất sắc của các nhà thơ. Điểm mới của đêm thơ năm nay là công chúng sẽ được lắng nghe các nhà thơ - tác giả nói về hoàn cảnh ra đời và trực tiếp đọc bài thơ gốc, sau đó sẽ thưởng thức một số bài hát phổ thơ do các ca sĩ thực hiện.

Trong khuôn khổ chương trình, công chúng còn được thưởng thức một số tiết mục nghệ thuật đặc sắc về mảnh đất, con người Quảng Ninh do chính các nghệ sĩ tỉnh Quảng Ninh thực hiện, được nghe những bài hát hay về biển đã làm xúc động biết bao thế hệ.

Điểm nhấn nữa là Ngày Thơ năm nay tiếp tục có sự tham gia của nhà thơ Mỹ Bruce Weigl, ông là một trong hai cựu chiến binh Mỹ đã được Tổng Bí thư Tô Lâm trực tiếp trao tặng Huân chương Hữu nghị năm 2024, vì sự đóng góp tích cực cho việc quảng bá, giới thiệu văn học Việt Nam ra thế giới và góp phần xây dựng nhịp cầu hữu nghị giữa Việt Nam và Hoa Kỳ. Sự hiện diện của nhà thơ Mỹ Bruce Weigl không chỉ mang ý nghĩa giao lưu văn học, mà còn thể hiện tinh thần hòa giải, đối thoại và kết nối giữa các dân tộc thông qua thi ca. Trước biển lớn toàn cầu hóa, thơ ca trở thành nhịp cầu mềm mại nhưng bền bỉ, giúp các nền văn hóa xích lại gần nhau hơn.

“Phẩm giá của thơ ca” - đối diện với thời đại công nghệ

Nếu đêm thơ là không gian cảm xúc, thì tọa đàm “Phẩm giá của thơ ca” do nhà văn Nguyễn Bình Phương - Phó Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam, chủ trì là diễn đàn trao đổi học thuật được đông đảo công chúng, người yêu thơ và các nhà thơ, nhà văn, nhà lý luận phê bình quan tâm trong Ngày Thơ Việt Nam 2026. Tọa đàm năm nay lựa chọn chủ đề xoay quanh “phẩm giá thơ ca”, với tinh thần nhìn nhận và đặt ra yêu cầu xây dựng, gìn giữ, bảo vệ thơ ca trước những thách thức mới của xã hội. Trong thời đại ngày nay, đặc biệt là sự phát triển, lan tỏa của mạng xã hội và trí tuệ nhân tạo, với tư cách người cầm bút, nhà thơ sẽ phải làm gì để giữ được bản lĩnh, nhân cách, bảo vệ và sáng tạo những giá trị thơ ca đích thực, làm nên phẩm giá của nhà thơ…

Theo nhà văn Nguyễn Bình Phương, một trong những nội dung được đề cập tại tọa đàm là thảo luận về sự can thiệp của công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo vào sáng tạo nghệ thuật thơ ca. Liệu sự can thiệp của các thuật toán, của AI vào quá trình sáng tạo có làm thay đổi bản chất của thơ ca không; có nên chấp nhận sự tham gia trực tiếp của trí tuệ nhân tạo vào sáng tác thơ hay không; những tác động tích cực hoặc tiêu cực của công nghệ đối với đời sống thi ca, nếu công nghệ tham gia ngày càng sâu, thơ ca sẽ đứng ở đâu trong tương lai…

Bên cạnh đó, nhà văn Nguyễn Bình Phương cũng đề cập tới thực trạng đáng suy nghĩ, là tình trạng xuất hiện những tranh luận, phát ngôn, thậm chí công kích lẫn nhau giữa các tác giả trên mạng xã hội. Theo ông, điều đó không chỉ là câu chuyện cá nhân, mà còn có thể tác động đến nhận thức xã hội về giá trị thơ ca. Vì vậy, cần nhìn nhận thấu đáo lợi - hại của hiện tượng này, để bảo vệ hình ảnh và giá trị chung của thi ca…

Một trong những điểm mới mang đậm tính xã hội của Ngày Thơ Việt Nam 2026 là chủ trương đưa thơ ra khỏi không gian hội trường, sân khấu, trực tiếp đến với công chúng yêu thơ rộng rãi. Theo đó, Ban Tổ chức sẽ thành lập một số nhóm các nhà thơ, đi xuống các hầm mỏ, đến với học sinh, sinh viên các trường đại học; các nhà máy và đơn vị bộ đội trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh để giao lưu, nói chuyện về thi ca và đọc thơ cho công chúng, đưa thơ ca thành nguồn động viên tinh thần, gieo mầm cảm xúc và nhân cách, bồi đắp lý tưởng và lòng yêu nước… Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam Nguyễn Quang Thiều cho biết, chủ trương này sẽ được tiếp tục thực hiện trong những lần tổ chức tiếp theo của Ngày Thơ Việt Nam, thể hiện quan điểm: thơ ca chỉ thực sự “sống” khi chạm vào con người cụ thể, hòa vào cùng nhịp đập lao động…

Không gian Ngày thơ năm nay còn trưng bày 50 câu thơ về biển được tuyển chọn từ thơ cổ đại, trung đại đến hiện đại, trình bày trên các cánh buồm thơ do nhiếp ảnh gia Dương Minh Long thiết kế. Nhân dịp này, Nhà xuất bản Hội Nhà văn cũng ấn hành tập thơ “Trước biển lớn”, in các tác phẩm có câu thơ được tuyển chọn trưng bày tại Ngày Thơ năm nay.

Có thể thấy, từ không gian thiêng liêng của Đêm thơ Nguyên tiêu, đến những hầm mỏ sâu trong lòng đất, từ diễn đàn học thuật bàn về “phẩm giá của thơ ca” đến việc đưa thơ đến các trường học, nhà máy, đơn vị bộ đội - Ngày Thơ Việt Nam 2026 thực sự mở ra một hành trình đưa thi ca “ra biển lớn” như chủ đề mà Ban tổ chức đã đề ra.

Phương Lan (TTXVN)

Nguồn Tin Tức TTXVN : https://baotintuc.vn/van-hoa/thi-ca-hoa-nhip-cung-khat-vong-vuon-minh-cua-dan-toc-20260302170628530.htm