Khoảng cách giữa đào tạo và thực tế tuyển dụng
Thực tế thị trường cho thấy, nhu cầu tuyển dụng nhân sự công nghệ thông tin (CNTT), đặc biệt ở các vị trí lập trình viên, kỹ sư phần mềm và các mảng công nghệ mới, vẫn duy trì sức nóng mạnh mẽ.
Theo ông Mai Hoàng Minh, Giám đốc Thương mại Dự án Hệ sinh thái Tuyển dụng iVIEC thuộc Tập đoàn FPT, trong năm 2025 và những năm tới, CNTT tiếp tục là nhóm ngành then chốt với nhu cầu tuyển dụng lớn.
Sinh viên ngành công nghệ thông tin tìm kiếm việc làm tại Sàn giao dịch việc làm Hà Nội mới đây.
“Đây là lực lượng nòng cốt giúp doanh nghiệp phát triển sản xuất, tối ưu hóa gia công phần mềm và hiện đại hóa hệ thống quản trị. Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, doanh nghiệp buộc phải đầu tư mạnh cho chuyển đổi số và AI, kéo theo nhu cầu lớn về nhân sự công nghệ”, ông Mai Hoàng Minh nhận định.
Tuy nhiên, cùng với sự phát triển nhanh của AI, tiêu chí tuyển dụng trong ngành CNTT cũng có sự dịch chuyển rõ rệt. Nếu như trước đây, bằng cấp và kiến thức học thuật được đặt lên hàng đầu, thì hiện nay, doanh nghiệp ưu tiên những ứng viên có khả năng làm việc thực tế, chủ động thích nghi và biết tận dụng AI để nâng cao hiệu suất.
Theo ông Mai Hoàng Minh, với kinh nghiệm trực tiếp phỏng vấn và tuyển dụng, các doanh nghiệp hiện đánh giá cao ứng viên hội tụ ba yếu tố then chốt. Thứ nhất là thái độ cầu tiến, tinh thần chủ động và sẵn sàng học hỏi. Thứ hai là kỹ năng giao tiếp, giải quyết vấn đề cùng năng lực ứng dụng AI vào công việc. Thứ ba là nền tảng chuyên môn vững chắc, thể hiện qua khả năng làm chủ ngôn ngữ lập trình và tư duy xử lý bài toán nghiệp vụ hiệu quả.
“AI không thay thế hoàn toàn con người, nhưng người biết sử dụng AI sẽ thay thế người không biết sử dụng AI. Do đó, sinh viên CNTT cần coi AI là công cụ hỗ trợ để làm việc tốt hơn, nhanh hơn và sáng tạo hơn”, ông Minh chia sẻ.
Cùng chung quan điểm, bà Bạch Hải Yến, chuyên viên tuyển dụng của Hệ thống đào tạo Mỹ thuật Đa phương tiện Arena Multimedia cho rằng, các doanh nghiệp CNTT hiện nay đặt ra tiêu chí tuyển dụng khắt khe hơn trước, yêu cầu ứng viên phải làm chủ nhiều công cụ bổ trợ, đặc biệt là công nghệ AI trong xử lý kỹ thuật và sáng tạo.
Theo bà Hải Yến, việc liên tục cập nhật chương trình đào tạo theo sát yêu cầu thị trường là yếu tố then chốt giúp người học có thể “làm được việc” ngay sau khi tốt nghiệp, không chỉ trong nước mà cả tại các doanh nghiệp nước ngoài.
Thực tế này cũng được phản ánh rõ nét tại Phiên giao dịch việc làm chuyên đề CNTT do Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội tổ chức mới đây khi thu hút đông đảo sinh viên các trường đại học trên địa bàn Thủ đô.
Nguyễn Thu Thủy, sinh viên năm cuối ngành CNTT Trường Đại học Công nghệ Đông Á chia sẻ, dù đã cố gắng trang bị kiến thức chuyên môn và các kỹ năng “AI khó thay thế”, nhưng khi tham gia phỏng vấn, Thủy nhận thấy khả năng đáp ứng yêu cầu doanh nghiệp mới đạt khoảng 70%.
“Em còn thiếu kinh nghiệm thực tế, khả năng sử dụng tiếng Anh chưa tốt và khá lo lắng trước tốc độ phát triển của AI. Tuy nhiên, em nghĩ đây cũng là động lực để bản thân phải nỗ lực nhiều hơn”, Thủy chia sẻ.
Theo bà Thu Huyền, phần lớn sinh viên CNTT hiện nay còn thiếu kinh nghiệm thực tế do ít cơ hội cọ xát với doanh nghiệp trong quá trình học. Bên cạnh đó, kỹ năng mềm như giao tiếp, làm việc nhóm, viết lý lịch (CV) hay thích nghi với môi trường công sở cũng là điểm yếu phổ biến.
Doanh nghiệp “chấm điểm” cao ngoại ngữ và kỹ năng mềm
Ngoài năng lực chuyên môn và sản phẩm thực tế, ngoại ngữ đang trở thành điểm cộng lớn trong quá trình tuyển dụng nhân sự CNTT. Trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp làm việc với khách hàng quốc tế, khả năng sử dụng tiếng Anh tốt giúp ứng viên mở rộng cơ hội nghề nghiệp và tiếp cận các vị trí có thu nhập cao.
Trao đổi trực tiếp các vị trí thực tập, việc làm.
Theo báo cáo thị trường tuyển dụng thường niên lần thứ 6 do TopCV Việt Nam công bố, công nghệ thông tin – phần mềm tiếp tục là ngành có mức lương bình quân cao nhất giai đoạn 2025 – 2026.
Dữ liệu khảo sát từ hơn 3.000 doanh nghiệp và gần 300.000 tin tuyển dụng cho thấy, vị trí Kiến trúc sư giải pháp với trên 5 năm kinh nghiệm có mức lương trung vị lên tới hơn 56 triệu đồng. Các vị trí quản lý IT đạt mức trung vị trên 53 triệu đồng, trong khi Kỹ sư AI và Data Engineer cũng ghi nhận thu nhập trung vị trên 38 triệu đồng dù không giữ vai trò quản lý.
Top 5 vị trí CNTT khó tuyển dụng nhất hiện nay gồm Kỹ sư AI, Kỹ sư cầu nối, Kiến trúc sư giải pháp, Lập trình viên ứng dụng di động và Kiến trúc sư phần mềm.
Bước vào giai đoạn kinh tế mới với mục tiêu tăng trưởng GDP trên 8%, Việt Nam đang đứng trước “thách thức kép” về thiếu hụt nhân lực chất lượng cao và tác động mạnh mẽ của AI. Trong bối cảnh đó, sinh viên CNTT cần chủ động chuẩn bị hành trang ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường.
Theo GS.TS. Trần Thọ Đạt, nguyên Hiệu trưởng Đại học Kinh tế Quốc dân, các nghiên cứu gần đây cho thấy, khoảng 68% việc làm tại Việt Nam yêu cầu kỹ năng số cơ bản, nhưng chỉ khoảng 20% đòi hỏi kỹ năng số nâng cao như phân tích dữ liệu, AI hay an ninh mạng.
Do đó, việc chú trọng thực hành, xây dựng sản phẩm thực tế, rèn luyện kỹ năng mềm, ngoại ngữ và khả năng làm chủ AI được xem là chìa khóa giúp sinh viên đáp ứng tốt yêu cầu ngày càng cao của thị trường lao động, đồng thời nắm bắt cơ hội nghề nghiệp trong kỷ nguyên số.
Bài và ảnh: XL/Báo Tin tức và Dân tộc