Thiếu chế biến sâu, cà phê Việt Nam khó trở thành cường quốc xuất khẩu

4 giờ trướcBài gốc

Ngành cà phê Việt Nam khởi đầu năm 2026 với tín hiệu khả quan, cho thấy nhu cầu từ thị trường quốc tế tiếp tục duy trì ở mức cao. Theo số liệu từ Cục Hải quan Việt Nam, xuất khẩu cà phê của Việt Nam tháng 1/2026 đạt 224,3 nghìn tấn, trị giá 1,08 tỷ USD, tăng 22,6% về lượng và tăng 14,1% về trị giá so với tháng 12/2025, so với tháng 1/2025 tăng 56,4% về lượng và tăng 39,5% về trị giá.

Số liệu nêu trên cho thấy cà phê - một trong những mặt hàng nông sản xuất khẩu chủ lực của Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với sự chuyển mình mạnh mẽ từ lượng sang chất. Những năm gần đây, ngành cà phê bên cạnh mở rộng diện tích và sản lượng đã tập trung nâng cao chất lượng, gia tăng tỷ trọng chế biến sâu để nâng giá trị xuất khẩu.

Cà phê qua chế biến tạo được giá trị gia tăng lớn trên thị trường

Ông Lê Đức Bình, Phó Giám đốc công ty TNHH thương mại B'RULE Coffee (Quảng Trị) cho biết, dòng cà phê BRULE không đơn thuần là một sản phẩm nông nghiệp, còn là biểu tượng của mảnh đất từng chịu nhiều mất mát. Sản phẩm của DN đã kể lại những giá trị văn hóa truyền thống của người đồng bào dân tộc Bru - Vân Kiều; hay từ chính câu chuyện về tỉnh Quảng Trị bằng hương thơm cà phê dịu nhẹ nhưng sâu lắng.

“Sản phẩm của DN nhận được sự ủng hộ tích cực từ những khách hàng đã quen sử dụng cà phê Arabica, họ đánh giá cao về chất lượng và hương vị khác biệt. Với những khách chưa quen, nhiều người cho rằng cà phê Quảng Trị mang hương vị khá mới, khác so với cà phê Đắk Lắk hay các dòng cà phê phổ biến trên thị trường. Tôi tin rằng đó là tín hiệu tích cực trong việc nhận diện sản phẩm của mình trong thời gian tới”, ông Bình nói.

Cà phê khi nào thoát cảnh xuất khẩu thô?

Mặc dù ngành cà phê đã đạt được nhiều kết quả tích cực về sản lượng và kim ngạch xuất khẩu, song các chuyên gia cho rằng bức tranh toàn cảnh vẫn tồn tại những hạn chế lớn, đặc biệt là vấn đề xuất khẩu thô. Hiện phần lớn cà phê Việt Nam vẫn được xuất dưới dạng hạt nhân, giá trị gia tăng thấp, trong khi tỷ trọng sản phẩm chế biến sâu còn quá khiêm tốn, chưa phản ánh đúng tiềm năng của một quốc gia được xem là "cường quốc cà phê" của thế giới.

Ông Lê Đức Huy, Phó Chủ tịch Hiệp hội Cà phê - Ca cao Việt Nam, Chủ tịch HĐTV Simexco Đắk Lắk nhìn nhận, bước sang năm 2026, câu hỏi lớn đặt ra không phải là có thể lặp lại mức tăng trưởng “kỳ tích” trước đó hay không, vấn đề là làm thế nào để duy trì được đà tăng trưởng bền vững, kể cả khi tốc độ không còn đột biến như năm trước. Quan trọng hơn, dư địa xuất khẩu cà phê của Việt Nam sẽ kéo dài đến đâu nếu nội lực không được nâng lên tương xứng.

“Yếu tố giá chỉ là một phần của bức tranh xuất khẩu cà phê. Điểm đáng chú ý hơn nằm ở nỗ lực tự thân của DN cà phê Việt Nam trong bối cảnh các tiêu chuẩn thị trường, đặc biệt là từ châu Âu, ngày càng khắt khe. Khi các quy định về truy xuất nguồn gốc, cà phê “không gây mất rừng” được áp dụng, các DN không thể đứng ngoài cuộc. Các DN cần nhanh chóng xây dựng lại vùng trồng, số hóa bản đồ nông nghiệp, gắn kết chặt chẽ với nông dân. Mỗi lô hàng, mỗi đơn xuất khẩu đều có thể truy xuất từ người trồng đến nhà xuất khẩu”, ông Huy khuyến cáo.

Giải thích cho vấn đề cố hữu lâu nay nhiều DN cà phê buộc phải chọn con đường xuất khẩu thô để quay vòng vốn nhanh, theo ông Huy đó là việc thiếu các khu công nghiệp phù hợp, thiếu hệ thống kho bãi, kho lạnh, thiếu năng lực dự trữ, nhất làt trong mùa vụ, áp lực xuống tiền cho nông dân càng khiến xuất khẩu nguyên liệu thô trở thành lựa chọn gần như duy nhất.

“Nếu có các khu công nghiệp được quy hoạch bài bản, có kho trữ hàng, có hệ thống logistics đủ mạnh, DN không chỉ nâng cao khả năng dự trữ mà còn có thêm “độ trễ” để đàm phán giá, nâng cao giá trị mỗi đơn hàng, khi đó xuất khẩu cà phê sẽ có giá trị cao hơn”, ông Huy nêu thực tế đồng thời kiến nghị, Tây Nguyên cần được kết nối tốt hơn với hệ thống logistics quốc gia và quốc tế. Việc quy hoạch nhanh các cụm, khu công nghiệp, cảng xuất khẩu tại chỗ, kho ngoại quan được thị trường quốc tế công nhận là yêu cầu cấp thiết.

Chế biến cà phê mang lại giá trị xuất khẩu bền vững

Đồng thời, khi có kho ngoại quan, hàng hóa có thể được thanh toán ngay, tạo dòng tiền nhanh cho DN. Đây là yếu tố then chốt trong bối cảnh DN sản hiện nay chủ yếu dựa vào tài chính ngắn hạn, trong khi lại thiếu vắng nguồn vốn dài hạn cho đầu tư chế biến. “Bên cạnh hạ tầng, bài toán tài chính cũng được đặt ra một cách rõ ràng. Không có tài chính dài hạn, DN rất khó đầu tư vào chế biến sâu, nâng cao chất lượng và xây dựng thương hiệu. Trong khi đó, nếu không làm được những việc này, mục tiêu duy trì tăng trưởng hai con số trong giai đoạn 2026 - 2030 sẽ rất khó đạt được”, ông Huy phân tích.

Cùng với nỗ lực đổi mới của DN cà phê, các Hiệp định thương mại tự do (FTA) đang trở thành cánh cửa quan trọng giúp cà phê Việt Nam vươn xa hơn trên bản đồ xuất khẩu. Ông Nguyễn Nam Hải, Chủ tịch Hiệp hội Cà phê Ca cao Việt (VICOFA) cho biết, các FTA sẽ mang lại lợi thế về thuế quan, thúc đẩy quá trình hài hòa tiêu chuẩn, tạo thuận lợi thương mại và gia tăng niềm tin của đối tác quốc tế vào sản phẩm Việt Nam. Nhờ đó, cà phê Việt có cơ hội tiếp cận sâu hơn vào các thị trường tiêu dùng lớn như Nhật Bản, EU, Australia hay Trung Quốc.

Đây chính là đòn bẩy chiến lược để DN cà phê trong nước khai thác hiệu quả hơn tiềm năng của chuỗi giá trị toàn cầu, nâng cao năng lực cạnh tranh và khẳng định vị thế của ngành cà phê Việt Nam trên trường quốc tế.

Nguyễn Quỳnh/VOV.VN

Nguồn VOV : https://vov.vn/thi-truong/thieu-che-bien-sau-ca-phe-viet-nam-kho-tro-thanh-cuong-quoc-xuat-khau-post1270918.vov