Thiếu kinh tế tuần hoàn, hàng Việt giảm cạnh tranh từ nhiều thị trường xuất khẩu

3 giờ trướcBài gốc

Kinh tế tuần hoàn (KTTH) được xem là “chìa khóa” giúp DN giảm tiêu thụ tài nguyên, giảm phát thải khí nhà kính, nâng cao năng lực đáp ứng các tiêu chuẩn của thị trường quốc tế, bảo đảm phát triển xuất khẩu bền vững. Dù vậy các DN, đặc biệt là các DNNVV vẫn gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn, công nghệ và thông tin về tiêu chuẩn xanh quốc tế, cũng như chưa được hướng dẫn cụ thể về áp dụng mô hình KTTH.

Ngại thay đổi, tốn chi phí…

Nhận thức phần lớn các mặt hàng của DN sản xuất trong nước đều hướng tới xuất khẩu, song ông Lê Xuân Thịnh, Giám đốc Công ty TNHH Sản xuất sạch Việt Nam (VNCPC) chỉ ra hàng loạt khó khăn khi DN áp dụng KTTH. Hạn chế trước hết chính là nhận thức và tư duy của người lãnh đạo DN ngại thay đổi, ngại đổi mới quy trình sản xuất vốn đã theo một thói quen. Rào cản sau đấy là về công nghệ, khi DN muốn thực hiện KTTH, tái chế sản phẩm phải đầu tư công nghệ, trong khi một số công nghệ chưa sẵn có và đầu tư sẽ rất tốn kém.

“Mặc dù Nhà nước đã có rất nhiều các Luật và Nghị định khuyến khích áp dụng KTTH, nhưng các hướng dẫn, quy chuẩn, tiêu chuẩn chi tiết cho việc triển khai áp dụng KTTH còn đang thiếu rất nhiều. Đơn cử như hạ tầng cho áp dụng KTTH rất thiếu, nhất là khi DN này muốn tận dụng nguồn rác thải để trở thành đầu vào của DN kia; hay đâu đó vẫn còn quan điểm chất thải là nguồn ô nhiễm cần phải xử lý, chưa coi chất thải là một nền kinh tế cần phải được tái chế và thu hồi”, ông Thịnh phản hồi.

Chuyển đổi xanh và kinh tế tuần hoàn khiến DNNVV gặp khó khăn về nguồn vốn

Xác định KTTH là yêu cầu bắt buộc, tạo sức cạnh tranh cho DN trên thị trường quốc tế, nhưng chia sẻ từ bà Nguyễn Thị Thu Hương, Trưởng phòng Xuất nhập khẩu, Tổng Công ty May Bắc Giang LGG cho thấy, muốn thực hiện KTTH các DN phải đi từng bước nhỏ, không thể ngay trong thời gian ngắn có thể thực hiện được.

Cụ thể trước mắt, DN cần đầu tư vào máy móc công nghệ cao sẽ làm tăng chi phí, trong khi các tiêu chuẩn xanh của khách hàng, các đối tác quốc tế ngày càng khó khăn, ngày càng nhiều tiêu chí khiến DN phải liên tục cập nhật để thích ứng với những yêu cầu của đối tác.

“DN coi KTTH không chỉ là xu hướng, đây là yêu cầu bắt buộc đối với DN để tuân thủ về môi trường, về trách nhiệm xã hội. KTTH cũng tạo nên sức cạnh tranh và giúp DN có thể tham gia được vào chuỗi cung ứng bền vững, mở rộng thị trường xuất khẩu. Trong chiến lược hoạt động, LGG đã có những sự dịch chuyển dần dần khi đầu tư vào công nghệ sản xuất tự động, chuyển đổi từ sử dụng lò hơi bằng than đốt trước đây sang lò hơi điện hoặc lò đốt biomass sinh khối. Đồng thời, DN cũng áp dụng số hóa để quản lý năng lượng, sử dụng tiết kiệm năng lượng và trong nhà máy có lắp đặt hệ thống năng lượng mặt trời áp mái. Hàng năm, DN tổ chức các chương trình trồng cây xanh phủ kín nhà máy và cụm công nghiệp”, bà Hương cho biết.

Áp dụng được ở nhiều khâu

Từ năm 2026, các nước EU sẽ bắt đầu triển khai áp dụng cơ chế phát thải carbon xuyên biên giới (CBAM), hay các quy định liên quan đến chống mất rừng, suy thoái rừng… cũng như các quy định liên quan về thiết kế sinh thái cho các sản phẩm bền vững và mục tiêu tái chế bao bì. Nếu các DN không sớm tiếp cận, áp dụng kinh tế tuần hoàn rất có thể bị thua thiệt, giảm sức cạnh tranh với nhiều quốc gia trong khu vực và quốc tế.

Theo ông Cù Huy Quang, Trưởng phòng Hiệu quả năng lượng và chuyển đổi xanh, Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương), trong quy trình sản xuất rất nhiều khâu DN có thể áp dụng được KTTH. Ngay từ khâu thiết kế sản phẩm đã phải được DN định hình sẽ được tái sử dụng như thế nào, tái chế và thu hồi như ra sao. Đặc biệt, trong việc lựa chọn nguyên vật liệu để sản xuất ra sản phẩm, DN có thể chọn những nguyên vật liệu thay thế để dễ dàng thu hồi, tái chế sản phẩm sau khi đã qua sử dụng lần thứ nhất hoặc lần thứ hai.

Chuyển đổi năng lượng xanh đáp ứng tiêu chuẩn hàng hóa xuất khẩu của nhiều thị trường

Trong khâu sản xuất, DN có thể áp dụng những quy định để giảm thiểu chi phí về năng lượng, nguyên liệu đầu vào để tăng hiệu quả, hiệu suất năng và suất. Hay trong khâu như phân phối tiêu dùng, cần tối ưu hóa quá trình logistics để giảm được chi phí vận chuyển, giảm chi phí kho bãi… Dịch vụ sau bán hàng, bảo trì, bảo dưỡng cũng cần có các quy định về thu hồi sản phẩm sau khi sử dụng, qua đó nâng cao hiệu quả cạnh tranh của DN.

“Trước tiên DN phải đánh giá được tổng quan về tình hình sản xuất, tiêu thụ, từ đó có thể xây dựng được những hệ thống chỉ tiêu, mục tiêu KPI để giám sát việc thực hiện những mục tiêu đó. DN cũng có thể chuyển đổi mô hình kinh tế từ sản xuất tuyến tính đến tiêu thụ rồi thải bỏ, sang áp dụng những mô hình tiên tiến, mô hình về KTTH để nâng cao được hiệu quả cạnh tranh, nâng cao được vị thế của DN”, ông Quang chỉ cách thức áp dụng.

Đã đến lúc DN cần chuẩn bị sẵn sàng các biện pháp về nguồn lực, về con người, về kỹ thuật và tài chính để áp dụng sẽ rất khó khăn trong việc triển khai KTTH. Điều này cũng đặt ra bài toán cần sự vào cuộc mạnh mẽ hơn nữa của các bên liên quan, để việc chuyển đổi sang mô hình KTTH được nhân rộng trong các lĩnh vực, giúp hàng hóa Việt sớm đáp ứng được những tiêu chuẩn mới của thị trường quốc tế.

Nguyễn Quỳnh/VOV.VN

Nguồn VOV : https://vov.vn/kinh-te/thieu-kinh-te-tuan-hoan-hang-viet-giam-canh-tranh-tu-nhieu-thi-truong-xuat-khau-post1260809.vov