Thơ chúc Tết - Di sản thơ đặc biệt của Bác Hồ

6 giờ trướcBài gốc

Như lời đồng chí Vũ Kỳ, thư ký của Bác Hồ kể lại: “Từ ngày đất nước ta có Cụ Hồ làm Chủ tịch, dân tộc Việt Nam có thêm một phong tục mới, mỗi lần xuân đến. Đó là giao thừa đón nghe lời Bác đọc thơ Xuân”.

Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc thơ chúc Tết năm 1968. Nguồn: BT

Thói quen làm thơ chúc Tết được Bác Hồ duy trì từ đầu cách mạng. Sau 30 năm xa cách Tổ quốc, năm 1941, Bác bí mật về nước để trực tiếp lãnh đạo cách mạng Việt Nam. Tết Tân Tỵ 1941, do cần phải giữ bí mật, Bác chưa thể công khai chúc Tết đồng bào.

Đến mùa xuân năm 1942, Bác có bài thơ chúc Tết đầu tiên mừng Xuân Nhâm Ngọ. Bài thơ được in trên báo Việt Nam độc lập, tờ báo của Đảng số 114. Kể từ bài thơ chúc Tết đầu tiên cho đến lúc ra đi, Người đã viết hơn 20 bài thơ chúc Tết.

Những lời chúc Tết của Bác Hồ được viết giản dị, nhưng hàm súc, thể hiện rõ ràng đường lối cách mạng. Nguồn: Bảo tàng Hồ Chí Minh

Trong bài thơ Xuân Nhâm Ngọ, Bác gửi tới mỗi người, mỗi gia đình những vần thơ, dòng thư chúc Tết với tình cảm sâu sắc: Tháng ngày thấm thoát chóng như thoi,/ Năm cũ qua rồi, chúc năm mới:/ Chúc phe xâm lược sẽ diệt vong!/ Chúc phe dân chủ sẽ thắng lợi!/ Chúc đồng bào ta đoàn kết mau!/ Chúc Việt minh ta càng tấn tới!/ Chúc toàn quốc ta trong năm này,/ Cờ đỏ ngôi sao bay phất phới!/ Năm này là năm rất vẻ vang,/ Cách mệnh thành công khắp thế giới!.

Nghiên cứu kỹ các bài thơ chúc Tết của Bác qua từng giai đoạn lịch sử thấy rõ sự vận động của cách mạng Việt Nam. Mỗi bài thơ là một bản tổng kết tình hình ngắn gọn và một lời hiệu triệu chiến lược cho năm mới.

Như Xuân Bính Tuất 1946, khi vận nước đang ở thế “ngàn cân treo sợi tóc”, thù trong giặc ngoài đe dọa nền độc lập non trẻ, thơ chúc Tết của Bác vang lên đầy quyết tâm bảo vệ chủ quyền: Bao giờ kháng chiến thành công,/ Chúng ta cùng uống một chung rượu đào./ Tết này ta tạm xa nhau,/ Chắc rằng ta sẽ Tết sau sum vầy.

Thơ chúc Tết của Bác Xuân Giáp Ngọ 1954. Nguồn: Bảo tàng Hồ Chí Minh

Những năm kháng chiến chống Pháp gian khổ, thơ Bác luôn lạc quan, gieo vào lòng người niềm tin tất thắng. Điển hình như Xuân Giáp Ngọ 1954, trong bối cảnh quyết định vận mệnh dân tộc tại chiến dịch Điện Biên Phủ, Bác đã gửi gắm niềm tin tất thắng qua câu thơ: Quân và dân ta nhất trí kết đoàn/ Kháng chiến kiến quốc nhất định hoàn toàn thành công. Và chỉ vài tháng sau lời chúc ấy, chiến thắng Điện Biên Phủ “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu” đã hiện thực hóa niềm tin mà Người gửi gắm.

Bước sang giai đoạn chống Mỹ cứu nước, thơ chúc Tết của Chủ tịch Hồ Chí Minh càng trở nên hào sảng, mang tầm chiến lược. Xuân Mậu Thân 1968, bài thơ chúc Tết của Bác không chỉ là lời chúc mà còn là mật lệnh mở màn cho cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân trên toàn miền Nam: Xuân này hơn hẳn mấy xuân qua,/ Thắng trận tin vui khắp nước nhà./ Nam Bắc thi đua đánh giặc Mỹ./ Tiến lên! Toàn thắng ắt về ta!

Đặc biệt và xúc động nhất có lẽ là bài thơ chúc Tết Xuân Kỷ Dậu 1969 - mùa Xuân cuối cùng của Bác. Bài thơ năm ấy chứa đựng một dự báo, một định hướng chiến lược cho lịch sử nước nhà: Năm qua thắng lợi vẻ vang,/ Năm nay tiền tuyến chắc càng thắng to./ Vì độc lập, vì tự do,/ Đánh cho Mỹ cút, đánh cho Ngụy nhào./ Tiến lên! Chiến sĩ, đồng bào,/ Bắc - Nam sum họp, xuân nào vui hơn!

Thơ chúc Tết của Bác Xuân Bính Thân 1956. Nguồn: Bảo tàng Hồ Chí Minh

Theo TS. Trần Viết Hoàn, nguyên Giám đốc Khu Di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Phủ Chủ tịch, những lời chúc Tết của Bác Hồ được viết rất giản dị, nhưng hàm súc, thể hiện rõ ràng đường lối cách mạng, biểu lộ sâu sắc lòng yêu nước, yêu dân, tin dân, tin cách mạng, tin vào thắng lợi. Lời thơ mang tính thời sự nóng hổi, bức thiết, rất giàu tình cảm và đậm đà bản sắc văn hóa dân tộc, biểu hiện tư tưởng, tình cảm cao đẹp của Bác và mang đầy sức xuân.

“Những lời chúc xuân của Bác vừa là mừng xuân, vừa là lời căn dặn chỉ bảo cụ thể mà khái quát sâu xa, mộc mạc mà sâu lắng, tác động mạnh mẽ đến lòng người, góp phần không nhỏ vào thắng lợi của cách mạng nước nhà”, TS. Trần Viết Hoàn nhận định.

Hải Đường

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân : https://daibieunhandan.vn/tho-chuc-tet-di-san-tho-dac-biet-cua-bac-ho-10407085.html