Thời điểm ca bệnh đột quỵ thường tăng cao hơn

2 giờ trướcBài gốc

Người bị say nóng có có các biểu hiện như mệt mỏi, khát nước, hoa mắt hay chóng mặt dễ dẫn đến đột quỵ. Ảnh: Research.noaa.

Mỗi năm, Việt Nam ghi nhận hơn 220.000 ca đột quỵ mới. Điều đáng sợ là con số này không còn đóng khung ở nhóm người cao tuổi mà đang có xu hướng trẻ hóa mạnh mẽ. Tại Bệnh viện Đa khoa Đồng Nai, một thực trạng nhức nhối đang diễn ra khi có tới 80% bệnh nhân nhập viện khi đã quá "giờ vàng". Sự chủ quan và những lỗ hổng kiến thức y tế đang khiến ranh giới giữa sự sống và cái chết trở nên mong manh hơn bao giờ hết.

Cơ thể sụp đổ dưới nhiệt độ cực đoan

Lý giải về việc tại sao đột quỵ lại gia tăng đột biến khi thời tiết nắng nóng, bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Đình Quang, Trưởng khoa Nội thần kinh, Bệnh viện Đa khoa Đồng Nai chỉ ra rằng đây là hệ quả tất yếu của một chuỗi phản ứng sinh học tiêu cực. Khi nhiệt độ môi trường chạm ngưỡng cực đoan, cơ thể buộc phải gồng mình để giải nhiệt thông qua việc bài tiết mồ hôi. Chính quá trình này vô tình trở thành "nhát dao" chí mạng.

Việc mất nước quá nhanh khiến thể tích tuần hoàn giảm sút, máu không còn chảy trôi mềm mại mà trở nên cô đặc, nhớt quánh. Trong trạng thái đó, các cục máu đông dễ dàng hình thành, di chuyển và gây tắc nghẽn tại những mạch máu não nhỏ hẹp.

Đối với những người có sẵn bệnh lý nền như tăng huyết áp hay tiểu đường, nắng nóng còn kích hoạt các phản ứng viêm và stress oxy hóa, khiến các mảng xơ vữa mạch máu vốn đã mỏng manh dễ dàng nứt vỡ, tạo ra thảm họa đột quỵ tức thì.

Đáng lo ngại hơn, khả năng điều hòa thân nhiệt của người cao tuổi thường kém hơn bình thường, khiến họ khó thích nghi với sự thay đổi nhiệt độ đột ngột. Đây chính là lý do vì sao nhóm đối tượng này, cùng với những người có thói quen hút thuốc, uống rượu bia, luôn nằm trong tầm ngắm hàng đầu của "sát thủ thầm lặng" này.

Bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Đình Quang thăm khám cho bệnh nhân sau khi điều trị đột quỵ. Ảnh: CDC Đồng Nai.

Một trong những rào cản lớn nhất trong việc cứu sống bệnh nhân đột quỵ mùa nắng chính là sự nhầm lẫn tai hại giữa say nắng và đột quỵ. Nhiều gia đình khi thấy người thân gục xuống giữa trưa nắng thường chỉ nghĩ đến việc họ bị "trúng nắng" thông thường. Sự chủ quan này vô tình trực tiếp đẩy người bệnh vào cửa tử.

Thực tế, một cơn say nắng hay sốc nhiệt thường gắn liền với tiền sử tiếp xúc lâu dưới ánh mặt trời, gây ra tình trạng da nóng đỏ, mệt mỏi hay nôn ói. Trong khi đó, đột quỵ là một sự sụp đổ thần kinh khu trú. Những dấu hiệu như méo miệng, yếu liệt một bên tay chân hay nói ngọng có thể xuất hiện đột ngột kể cả khi bệnh nhân đang ở trong bóng râm. Việc không phân biệt được hai trạng thái này khiến người nhà thường ưu tiên các biện pháp dân gian thay vì gọi cấp cứu, làm tiêu tốn những phút giây quý giá của "giờ vàng".

Bác sĩ Quang nhấn mạnh trong đột quỵ, "thời gian là não". Cứ mỗi phút trôi qua khi mạch máu bị tắc, hàng triệu tế bào não sẽ chết đi vĩnh viễn. Quy tắc BE FAST (Thăng bằng - Mắt - Khuôn mặt - Tay chân - Giọng nói - Thời gian) không chỉ là kiến thức y khoa, mà phải được coi là bản năng sinh tồn của mỗi người dân trong mùa nắng nóng.

Lòng tốt trở thành "án tử" gián tiếp

Một thực tế đau lòng thường xuyên lặp lại tại các phòng cấp cứu là việc bệnh nhân nhập viện trong tình trạng viêm phổi nặng do sặc thuốc hoặc nước chanh. Trong cơn hoảng loạn, nhiều người nhà cố gắng đổ mọi thứ vào miệng người bệnh với hy vọng họ sẽ tỉnh lại.

Bác sĩ Quang nhấm mạnh, họ không biết rằng khoảng 50% bệnh nhân đột quỵ bị rối loạn nuốt. Hành động này không những không cứu được người mà còn khiến họ tử vong vì suy hô hấp trước khi chết vì tổn thương não.

Bên cạnh đó, việc tự ý dùng thuốc hạ huyết áp hay áp dụng các mẹo như cạo gió, chích máu đầu ngón tay là những hành động mù quáng, không có cơ sở khoa học. Những việc làm này chỉ làm chậm trễ thời gian đưa bệnh nhân đến các cơ sở y tế chuyên sâu, nơi duy nhất có đủ máy móc và thuốc đặc trị để đảo ngược tình thế.

Để an toàn đi qua những mùa hè khắc nghiệt, bác sĩ Quang khuyến cáo người dân cần chủ động thiết lập lá chắn bảo vệ. Việc uống đủ nước, hạn chế ra ngoài giờ cao điểm và kiểm soát tốt các bệnh lý nền không chỉ là lời khuyên sức khỏe thông thường, mà là mệnh lệnh để bảo vệ mạng sống.

Đột quỵ có thể xảy ra bất ngờ, nhưng những hậu quả tàn khốc của nó hoàn toàn có thể được giảm thiểu nếu chúng ta thôi chủ quan và bắt đầu hành động đúng cách từ những giây đầu tiên.

Nguyễn Thuận

Nguồn Znews : https://znews.vn/thoi-diem-ca-benh-dot-quy-thuong-tang-cao-hon-post1651336.html