Thời tiết năm 2026 có gì cần lưu ý?

3 giờ trướcBài gốc

Thiên tai trong nước diễn biến cực đoan, vượt nhiều kỷ lục

Theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, năm 2025 được đánh giá là một trong những năm thiên tai khốc liệt nhất trong nhiều năm trở lại đây, với hàng loạt hiện tượng cực đoan xảy ra trên diện rộng, gây thiệt hại nghiêm trọng về người và tài sản trên phạm vi toàn cầu.

Cả năm 2025, thiên tai đã khiến 484 người chết và mất tích, hơn 800 người bị thương, tổng thiệt hại kinh tế lên tới trên 104.700 tỷ đồng. Ảnh minh họa

Theo thống kê quốc tế, nhiều thảm họa lớn đã xảy ra liên tiếp, như lũ lụt và sạt lở đất tại Indonesia khiến hơn 1.300 người chết và mất tích; mưa lũ tại Pakistan làm hơn 1.000 người thiệt mạng; lũ quét tại bang Texas (Hoa Kỳ) khiến 135 người tử vong. Động đất tại Myanmar cũng gây hậu quả nặng nề với hơn 3.800 người chết.

Tại Hoa Kỳ, cháy rừng quy mô lớn tại bang California với hơn 1.500 vụ đã thiêu rụi gần 27.000 ha, phá hủy hàng chục nghìn công trình. Đặc biệt, siêu bão Melissa với cường độ cấp 5 đổ bộ vào Jamaica đã gây thiệt hại kinh tế tương đương khoảng một phần ba GDP của quốc gia này.

Theo công bố của hãng tái bảo hiểm Swiss Re, tổng thiệt hại do thiên tai toàn cầu năm 2025 ước tính lên tới 220 tỷ USD, đánh dấu năm thứ 6 liên tiếp con số này vượt mốc 100 tỷ USD – cho thấy xu hướng gia tăng rõ rệt của rủi ro khí hậu.

Tại Việt Nam, thiên tai năm 2025 cũng diễn ra dồn dập, bất thường và vượt nhiều kỷ lục lịch sử. Tổng cộng có 21 cơn bão và áp thấp nhiệt đới hoạt động trên Biển Đông, mức cao nhất từ trước đến nay, vượt cả năm 2017.

Nhiều cơn bão có quỹ đạo phức tạp, cường độ rất mạnh và di chuyển nhanh, trái quy luật thông thường. Đáng chú ý, các cơn bão đầu mùa đã đổ bộ vào khu vực Trung Bộ, trong khi cuối năm vẫn xuất hiện bão ảnh hưởng đến khu vực Bắc Bộ.

Mưa lớn cực đoan đã khiến lũ vượt mức lịch sử trên hàng loạt tuyến sông ở Bắc Bộ và Trung Bộ, gây ngập lụt nghiêm trọng tại nhiều đô thị lớn như Hà Nội, Thái Nguyên, Bắc Ninh, Thanh Hóa, Huế, Đà Nẵng… Đồng thời, triều cường tại hạ lưu sông Tiền, sông Hậu cũng vượt mức lịch sử, gia tăng áp lực cho khu vực Đồng bằng sông Cửu Long.

Hàng loạt thiên tai điển hình đã gây hậu quả nặng nề. Bão số 10 là một trong những cơn bão gây thiệt hại lớn nhất, khiến 65 người chết, mất tích và thiệt hại gần 24.000 tỷ đồng. Mưa lũ miền Trung cuối năm gây thiệt hại hơn 17.000 tỷ đồng, làm 153 người chết và mất tích.

Tính chung cả năm 2025, thiên tai đã khiến 484 người chết và mất tích, hơn 800 người bị thương, tổng thiệt hại kinh tế lên tới trên 104.700 tỷ đồng, mức thiệt hại rất lớn, tác động trực tiếp đến tăng trưởng kinh tế và đời sống người dân.

Chủ động ứng phó, nâng cao năng lực dự báo

Theo nhận định tình hình thiên tai và dự báo của Trung tâm Dự báo khí tượng Thủy văn Quốc gia, trong năm 2026, nắng nóng có khả năng xuất hiện sớm, kéo dài và gay gắt, nguy cơ hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn gia tăng, nhất là tại Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ; số lượng bão và áp thấp nhiệt đới trên biển Đông thấp hơn trung bình nhiều năm (trung bình nhiều năm 12,7 cơn trên biển Đông, 5,1 cơn đổ bộ vào đất liền), tuy nhiên cần đặc biệt lưu ý nguy cơ xuất hiện bão mạnh, thậm chí rất mạnh, tăng cấp nhanh (tiềm ẩn nguy cơ siêu bão), quỹ đạo và thời điểm hoạt động phức tạp, khó dự báo; lũ trên các sông Trung, Nam Trung Bộ (từ Quảng Trị đến Lâm Đồng) và các sông nhỏ, thượng lưu sông chính Bắc Bộ ở mức báo động 2-3, có sông trên báo động 3, nguy cơ lũ quét, sạt lở đất tại các tỉnh khu vực vùng núi.

Trước bối cảnh đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường xác định trọng tâm là nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo sớm và tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ trong phòng, chống thiên tai.

Trong đó, việc mở rộng mạng lưới quan trắc khí tượng thủy văn, đặc biệt là hệ thống radar thời tiết, sẽ được đẩy mạnh. Đồng thời, các mô hình dự báo hiện đại kết hợp giữa vật lý, thống kê và trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ được ứng dụng nhằm nâng cao độ chính xác và kịp thời của thông tin dự báo.

Một điểm nhấn quan trọng là xây dựng hệ thống hỗ trợ vận hành hồ chứa trên nền tảng số, tích hợp các mô hình thủy văn và dự báo dòng chảy. Hệ thống này giúp các cơ quan quản lý ra quyết định điều tiết liên hồ chứa một cách tổng thể, giảm thiểu rủi ro cho vùng hạ du.

Bên cạnh đó, việc lắp đặt hệ thống giám sát thiên tai chuyên dụng, camera theo dõi hồ đập, trạm đo mưa, mực nước… cũng sẽ được tăng cường, kết nối dữ liệu theo thời gian thực để phục vụ công tác điều hành.

Ngoài giải pháp công nghệ, công tác phòng, chống thiên tai trong thời gian tới sẽ tập trung vào nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và hoàn thiện hệ thống dữ liệu. Ngành chức năng sẽ đẩy mạnh đào tạo đội ngũ chuyên gia, cán bộ kỹ thuật, đồng thời thu hút sự tham gia của các viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp công nghệ nhằm hình thành hệ sinh thái nghiên cứu – ứng dụng trong lĩnh vực này.

Việc cập nhật, hoàn thiện cơ sở dữ liệu quốc gia về phòng, chống thiên tai cũng được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, tạo nền tảng cho công tác dự báo, điều hành và hoạch định chính sách.

Bên cạnh đó, công tác truyền thông, nâng cao nhận thức cộng đồng tiếp tục được đẩy mạnh, giúp người dân và doanh nghiệp chủ động hơn trong phòng ngừa và ứng phó thiên tai.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng rõ nét, thiên tai không chỉ là rủi ro tự nhiên mà đã trở thành yếu tố tác động trực tiếp đến tăng trưởng kinh tế và phát triển bền vững. Việc chủ động thích ứng, nâng cao năng lực phòng, chống thiên tai vì vậy không chỉ là yêu cầu cấp thiết mà còn là điều kiện nền tảng để bảo đảm ổn định kinh tế - xã hội trong dài hạn.

Bước sang năm 2026, các cơ quan chuyên môn nhận định nguy cơ thiên tai tiếp tục diễn biến phức tạp. Nắng nóng có thể xuất hiện sớm và kéo dài, kéo theo nguy cơ hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn, đặc biệt tại Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ.Mặc dù số lượng bão dự báo thấp hơn trung bình nhiều năm, song nguy cơ xuất hiện bão mạnh, thậm chí siêu bão với diễn biến khó lường vẫn ở mức cao. Lũ quét, sạt lở đất tiếp tục là mối đe dọa lớn tại khu vực miền núi.

Nguyễn Hạnh

Nguồn Công Thương : https://congthuong.vn/thoi-tiet-nam-2026-co-gi-can-luu-y-449822.html