Sầu riêng bắt đầu bật tăng giá
Sau nhiều tuần rơi vào cảnh giá thấp, thậm chí bán dưới giá thành, sầu riêng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) đang bật tăng trở lại, mang đến tín hiệu tích cực cho hàng chục nghìn hộ nông dân. Giá thu mua tại vườn tăng từ 10.000-20.000 đồng/kg chỉ trong thời gian ngắn, giúp nhiều nhà vườn bắt đầu có lãi sau giai đoạn khó khăn.
Sầu riêng ở Đồng Tháp giá bật tăng mạnh trong 3 ngày qua. Ảnh: Mỹ Tho
Những ngày giữa tháng 5, không khí thu hoạch sầu riêng tại nhiều địa phương ở ĐBSCL trở nên nhộn nhịp hơn khi thương lái quay lại thu mua mạnh phục vụ xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc. Tại Đồng Tháp, giá sầu riêng Ri6 loại A hiện dao động từ 50.000 - 65.000 đồng/kg, hàng mua xô khoảng 35.000-45.000 đồng/kg. Trong khi đó, sầu riêng Monthong loại đẹp được thu mua từ 85.000 - 95.000 đồng/kg.
Mức giá này tăng mạnh so với khoảng 10 ngày trước, thời điểm nhiều nhà vườn phải bán Ri6 xô chỉ quanh mức 25.000-30.000 đồng/kg. Với giá hiện nay, nông dân trồng Ri6 đã có lãi nhẹ, còn giống Monthong có thể đạt lợi nhuận khoảng 20.000 đồng/kg.
Theo ông Võ Tấn Lợi, Chủ tịch Hiệp hội Sầu riêng tỉnh Đồng Tháp, nguyên nhân quan trọng nhất giúp giá sầu riêng tăng trở lại là hoạt động kiểm nghiệm và thông quan xuất khẩu đã được cải thiện đáng kể.
Các điểm thu mua xuất khẩu hoạt động mạnh trở lại. Ảnh: Tư Liệu
Trước đó, việc xuất khẩu sầu riêng sang Trung Quốc gặp nhiều trở ngại do ách tắc trong khâu kiểm nghiệm Cadimi và chất Vàng O. Các trung tâm kiểm nghiệm từng hạn chế tiếp nhận mẫu từ khu vực ĐBSCL khiến doanh nghiệp phải chờ đợi kéo dài, phát sinh chi phí lớn, hàng hóa ùn ứ và nguy cơ giảm chất lượng.
Tác dụng từ chỉ đạo của Bộ NN & MT
Sau chỉ đạo quyết liệt của Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN & MT) cùng sự vào cuộc của các địa phương, tình trạng ùn tắc đã dần được tháo gỡ. Các phòng kiểm nghiệm tăng cường nhân lực, kéo dài thời gian làm việc và nâng công suất tiếp nhận mẫu.
Các trạm kiểm nghiệm sầu riêng xuất khẩu hoạt động tốt sau chỉ đạo của Bộ NN & MT. Ảnh: Tư Liệu
Ông Võ Tấn Lợi cho biết trước đây mỗi ngày chỉ khoảng 5-10 xe sầu riêng được kiểm nghiệm để xuất khẩu, nhưng hiện nay con số đã tăng lên 30-50 xe/ngày. Thời gian trả kết quả cũng được rút ngắn, giúp doanh nghiệp đẩy nhanh tiến độ giao hàng sang Trung Quốc.
“Xuất khẩu thông suốt trở lại khiến doanh nghiệp và thương lái tăng thu mua. Đây là yếu tố quan trọng nhất giúp giá sầu riêng phục hồi”, ông Lợi nhận định.
Ngoài yếu tố xuất khẩu được khơi thông, nguồn cung sầu riêng tại ĐBSCL giảm mạnh do bước vào cuối vụ, cũng góp phần đẩy giá tăng nhanh. Hiện nhiều vùng trồng lớn ở miền Tây chỉ còn lượng hàng hạn chế, dự kiến đến cuối tháng 5 sẽ cơ bản kết thúc vụ thu hoạch.
Nguồn cung giảm trong khi nhu cầu thu mua phục vụ xuất khẩu tăng mạnh đã tạo lực đẩy giúp giá sầu riêng bật tăng trở lại chỉ trong vài ngày.
Tại xã Ngũ Hiệp, một trong những vùng chuyên canh sầu riêng nổi tiếng của tỉnh Đồng Tháp, ông Dương Văn Đây, nông dân có 2 ha sầu riêng Ri6, không giấu được niềm vui khi giá trái cây tăng trở lại sau nhiều tuần thấp thỏm.
Ông Đây cho biết thời điểm giá xuống thấp, gia đình ông gần như không có lợi nhuận vì chi phí phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và nhân công đều tăng cao. Có lúc thương lái trả giá quá thấp khiến nhiều hộ không muốn thu hoạch.
“Bây giờ giá tăng trở lại, bà con rất mừng. Với mức giá hiện nay, nhà vườn bắt đầu có lãi nên ai cũng phấn khởi hơn. Chỉ mong thị trường ổn định lâu dài để nông dân yên tâm chăm sóc vườn”, ông Đây chia sẻ.
Không chỉ vui vì giá tăng, nhiều nông dân cũng bắt đầu chú trọng hơn đến quy trình sản xuất an toàn sau những bài học từ đợt khủng hoảng kiểm nghiệm vừa qua.
Thông quan ổn thỏa giúp sầu riêng xuất khẩu bật tăng giá. Ảnh: Tư Liệu
Các địa phương ở ĐBSCL hiện đang đẩy mạnh mô hình canh tác sầu riêng kiểm soát tồn dư kim loại nặng, đặc biệt là Cadimi. Tại Đồng Tháp, nhiều mô hình ở xã Ngũ Hiệp và xã Long Tiên đã được triển khai nhằm xây dựng vùng nguyên liệu đạt chuẩn xuất khẩu.
Ngành nông nghiệp khuyến cáo nông dân sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật đúng quy trình; không dùng vật tư nông nghiệp không rõ nguồn gốc; đồng thời ghi chép đầy đủ nhật ký sản xuất để phục vụ truy xuất nguồn gốc.
Bên cạnh đó, việc thường xuyên kiểm tra độ pH đất, tăng cường phân hữu cơ, biochar và vi sinh vật có ích cũng được xem là giải pháp giúp kiểm soát tồn dư Cadimi trong vườn sầu riêng.
Căn cơ vẫn là sự phát triển bền vững
Theo nhiều chuyên gia, đợt phục hồi giá lần này cho thấy thị trường sầu riêng Việt Nam vẫn còn dư địa lớn, đặc biệt tại Trung Quốc. Tuy nhiên, để phát triển bền vững, ngành hàng này không thể tiếp tục phụ thuộc vào sản xuất tự phát hay chạy theo số lượng.
Bài học từ tình trạng ùn ứ kiểm nghiệm thời gian qua cho thấy chất lượng, truy xuất nguồn gốc và kiểm soát an toàn thực phẩm sẽ là yếu tố quyết định khả năng cạnh tranh của sầu riêng Việt Nam trên thị trường xuất khẩu.
Trong bối cảnh diện tích sầu riêng tại ĐBSCL tăng nhanh, việc xây dựng vùng nguyên liệu đạt chuẩn, kiểm soát chặt quy trình sản xuất và nâng năng lực kiểm nghiệm sẽ là điều kiện then chốt để giữ ổn định thị trường, tránh tái diễn cảnh “được mùa rớt giá”.
Đợt tăng giá hiện nay không chỉ giúp nông dân giảm bớt khó khăn mà còn tạo thêm kỳ vọng cho ngành sầu riêng ĐBSCL sau quãng thời gian đầy biến động.
Văn Kim Khanh