Nói đến thú chơi hoa Tết ở miền Bắc, hoa đào là phải nhắc đến đầu tiên. Đào Tết có nhiều loại như đào bích, đào phai, đào thất thốn, đào đá... Do vậy, muốn chơi đào gì, người chơi phải nắm rõ đặc điểm của từng loại để áp dụng các biện pháp chăm sóc cụ thể mới có thể cho ra hoa đúng độ với màu sắc và kích cỡ hợp lý nhất.
Điển hình như việc chơi hoa đào thất thốn, loài đào được tôn vinh là vua của các loài đào. Theo anh Nguyễn Văn Trị, người có thâm niên hàng chục năm trong nghề trồng, chăm sóc và kinh doanh hoa cây cảnh ở xã Sông Lô thì chơi đào thất thốn không bao giờ được nóng vội.
Anh Nguyễn Văn Trị (áo phao xám) bàn giao cây cảnh chơi Tết cho khách hàng
Bởi để một cây đào ra hoa đẹp như ý, ít nhất phải mất gần chục năm. Muốn cây có dáng vẻ cổ kính thì mất đến vài chục năm là chuyện thường. Để trồng được một cây đào thất thốn, cần sự chăm sóc hết sức cầu kỳ, cẩn thận, từ khâu chọn đất trồng đến tưới nước.
Theo đó, đất trồng đào phải là đất thịt được đánh lên, phơi nỏ nắng, để đất hết chua. Nước tưới đào cũng phải là thứ nước sạch, để cây đào được thanh cao, tao nhã. Trồng đào đã khó, nhưng để đào nở đúng dịp tết lại càng khó hơn nữa.
Ngày nay, đào thất thốn được chăm sóc kỹ như đưa vào phòng điều hòa để kiểm soát nhiệt độ một cách tốt nhất. Cũng bởi sự kỳ công trong khâu trồng và chăm sóc, đào thất thốn rất đắt, ít người dám bỏ tiền ra mua một cây về chơi Tết mà hầu hết chỉ thuê chơi trong mấy ngày Tết. Tuy nhiên, giá thuê một cây có dáng bình thường cũng tới gần 10 triệu đồng, nếu dáng đẹp, giá có khi lên tới vài chục triệu đồng.
Ngược lại với đào thất thốn có màu sắc đỏ đậm, nhiều người yêu đào lại thích giống đào phai hoang dã có thân hình già cỗi, vỏ mốc, xù xì thường mọc trên các sườn núi cao. Điểm đặc biệt của loại đào này là hoa có màu hồng nhạt (nên thường được gọi là đào phai) với cánh hoa đôi khi chỉ có đúng 1 lớp áo tạo cảm giác đẹp đến mong manh hư ảo.
Ở Phú Thọ, giống đào này có nhiều ở khu vực các xã vùng cao, miền núi. Anh Lý Ngọc Tư, một “thợ săn” đào rừng có tiếng ở xã Đại Đình chia sẻ: Để có thể sở hữu một cây đào phai đúng điệu, người chơi phải bỏ công tìm hoặc thuê người tìm kiếm khắp nơi. Khi ưng ý rồi lại thuê người cắt tỉa, chăm sóc và bảo vệ cẩn thận trong suốt cả năm trời ròng rã tại những vùng có khi hậu, thổ nhưỡng phù hợp.
Anh Lý Ngọc Tư chở đào phai bán cho khách hàng chơi Tết.
Đến sát dịp Tết, cây đào mới được chủ nhà đánh xe chở về thưởng ngoạn ít hôm để rồi ra Tết khô, lại đưa về chỗ cũ với quy trình chăm sóc để dành cho năm sau. Dù chỉ chơi trong mấy ngày Tết, nhưng cây đào cũng ngốn mất của gia chủ ít nhất từ 5 đến 10 triệu đồng tiền công chăm sóc và vận chuyển.
Những năm gần đây, bên cạnh hoa đào truyền thống, cây mai vàng miền Nam cũng được không ít người say mê thưởng ngoạn và tìm cách chinh phục. Do đặc thù là cây trồng có nguồn gốc và môi trường sinh trưởng ở khu vực nóng ẩm, cây mai vàng rất khó phát triển ở miền Bắc, càng khó trong điều kiện giá rét của mùa đông.
Chính vì vậy, người chơi mai vàng nếu không thật sự yêu cây thì tuyệt đối không dám chơi, nếu cố tình chỉ dẫn đến tình trạng tiền mất, cây hỏng. Bên cạnh việc trồng làm sao cho cây mai sống được trong điều kiện trái môi trường tự nhiên, việc quan trọng không kém là làm sao để mai vàng nở hoa đúng dịp Tết.
Chị Lê Thị Thu Thủy, quê ở phường Vĩnh Phúc nhưng làm việc tại tỉnh Vĩnh Long chia sẻ, năm nào cũng vậy, cứ đến dịp cuối năm là gia đình gác lại công việc thường nhật để tập trung vào vận chuyển hàng nghìn gốc mai lớn nhỏ ra Bắc bán cho người yêu hoa chơi Tết.
Chị Lê Thị Thu Thủy bên gian hàng bán cây hoa mai vàng của gia đình
Theo chị Thủy: Muốn mai vàng nở đúng dịp thì việc bắt buộc phải làm là vặt lá. Lưu ý là vặt lá chứ không phải tuốt lá để tránh làm hỏng mầm hoa ở nách lá. Đặc biệt là phải tính toán chọn đúng thời điểm thì việc vặt lá mới phát huy tác dụng chuyển chất dinh dưỡng sang cho mầm nụ phát triển.
Thông thường, người ta thường vặt lá mai trong khoảng ngày rằm tháng chạp nếu trời lạnh và muộn hơn vài ngày nếu thời tiết nắng nóng. Thậm chí nếu trời mưa nhiều hoặc tiết trời quá lạnh, việc vặt lá phải tiến hành từ đầu tháng chạp... Nếu không tuân thủ đúng quy trình, cây mai của chủ nhân sẽ có hình dạng không khác gì bụi cây dại ven rừng, bỏ thì tiếc mà để thì khó chịu.
Cùng với đào, mai còn vô vàn loại hoa, cây cảnh để người người thưởng thức vào dịp Tết. Có thể kể đến những loài cao sang, quý phái như tùng, trúc, lan đến những loại giản dị như cúc, quất... Mỗi loài một vẻ, mỗi loài có một tệp khách hàng với gu thẩm mỹ riêng và tất nhiên không phải ai cũng có đủ công phu, thời gian và tiền bạc để theo đuổi một vài loại hoa, cây cảnh mình ưa thích.
Thế nhưng có một điều chắc chắn, mỗi dịp Tết đến, Xuân về, ai cũng muốn trong nhà, ngoài ngõ, đâu cũng rực rỡ sắc hoa cho lòng mình luôn rộn rã.
Quang Nam