'Thủ lĩnh' ghép tim

4 giờ trướcBài gốc

Người vận chuyển sự sống

Khi cả nước đã thực hiện gần 130 ca ghép tim, điều gì khiến 3 ca ghép trong vòng chưa đầy một tháng ấy trở nên ấn tượng đến vậy? BS Nguyễn Thái An (54 tuổi) trầm ngâm nhớ lại thời điểm tháng 10-2025, một ca ghép tim “vượt rào” được thực hiện thành công tại BV Thống Nhất (TPHCM) khiến cả giới chuyên môn xúc động.

BSCK2 Nguyễn Thái An, Trưởng khoa Hồi sức Phẫu thuật tim, Bệnh viện Chợ Rẫy

Bệnh nhân là một người đàn ông trung niên suy tim giai đoạn cuối, sức lực chỉ còn như sợi chỉ mong manh, đứng trước nguy cơ đột tử bất cứ lúc nào. Đúng lúc ấy, ngày 17-102025, thông tin về một trường hợp chết não có chỉ số y khoa phù hợp được báo về. Trong cuộc hội chẩn, BS Nguyễn Thái An nhận định: “Ghép tim là cơ hội duy nhất và tốt nhất”. Nhưng điều trớ trêu là BV Thống Nhất chưa có giấy phép ghép tim, còn người bệnh lại không thể chuyển viện vì sức khỏe quá nguy kịch.

Trước sinh mệnh con người, những quy định tưởng như bất di bất dịch đã được tháo gỡ. “Tính mạng người bệnh là trên hết. Nguồn tạng hiến xuất hiện đúng thời điểm bệnh nhân cận kề cửa tử, chúng ta không thể chần chừ”, TS-BS Nguyễn Trọng Khoa, Phó Cục trưởng Cục Quản lý Khám chữa bệnh, Bộ Y tế, nhớ lại. Ngay sau cuộc họp khẩn, BV Thống Nhất nhận được văn bản từ Bộ Y tế cho phép thực hiện ghép tim trong tình huống khẩn cấp, đặc biệt. Lo lắng được trút bỏ, ê kíp ghép tim hơn 10 thành viên của BV Chợ Rẫy do BS Nguyễn Thái An phụ trách lao ngay đến hỗ trợ bệnh viện bạn trong đêm. Từ Huế, một ê kíp khác của BV Trung ương Huế cũng sớm có mặt tại TPHCM. Và rạng sáng 18-10-2025, trong căn phòng mổ chật kín thiết bị và con người, trái tim được đặt vào lồng ngực mới và khẽ đập những nhịp đầu tiên, báo hiệu ca ghép thành công bước đầu.

Nhưng hành trình còn dài, thử thách thực sự nằm ở giai đoạn hồi sức. Bệnh nhân suy thận, nhiễm trùng nặng, nguy cơ biến chứng luôn rình rập. Các bác sĩ lại cân não tính toán, lựa chọn thời điểm thích hợp để “đánh” kháng sinh hiệu quả nhất. Phải là người dày dạn, “thực chiến” lâu năm mới có thể đảm đương. Sau 2 tuần, BS Nguyễn Thái An mới dám thở phào khi bệnh nhân hoàn toàn ổn định, người đàn ông từng đếm thời gian chờ chết đã có thể mỉm cười trở lại. Một sự sống được nối dài. “Điều khiến tôi xúc động nhất không chỉ là một ca ghép thành công, mà là cách hệ thống y tế vận hành nhân văn và thống nhất, từ ý chí người đứng đầu các bệnh viện đến tinh thần từng thành viên ê kíp. Không có chuyện ai chính ai phụ mà tất cả xắn tay vào chỉ với một mục tiêu: khẩn trương cứu người và phải làm tốt nhất có thể”, BS An nói, đôi mắt thoáng đỏ khi nhớ lại.

“Trong bất cứ tình huống nào, chúng tôi luôn sẵn sàng, chỉ mong bệnh nhân đừng buông xuôi trước. Với chúng tôi, chỉ có bệnh nhân từ chối BS chứ BS không bao giờ từ chối bệnh nhân”, BSCK2 Nguyễn Thái An, Trưởng khoa Hồi sức Phẫu thuật tim, Bệnh viện Chợ Rẫy.

Vài tuần sau ca ghép tim tại BV Thống Nhất, 2 nguồn tạng hiến khác liên tiếp xuất hiện trong 3 ngày và được BV Chợ Rẫy tiếp nhận, giúp cứu 12 bệnh nhân từ Nam ra Bắc. Toàn hệ thống gần như thức trắng, lấy tạng - vận chuyển - ghép - hồi sức, mọi công đoạn phải chạy liên tục, không được phép đứt gãy. Rạng sáng 8-11-2025, BS Nguyễn Thái An vừa hoàn thành ca ghép tim; chưa đầy một ngày sau, ông gác lại mệt mỏi, tiếp tục điều động nhân sự cho ca ghép tiếp theo. Bản thân ông có mặt trực tiếp tại BV Đa khoa Bà Rịa, cúi đầu nói lời tri ân với người hiến tạng trước khi vận chuyển sự sống ấy đến với sinh mệnh mới.

Vận chuyển sự sống có lẽ là một phần y nghiệp của BS Nguyễn Thái An. Năm 2018, ông là hành khách cuối cùng lên chuyến bay Hà Nội - TPHCM, mang theo một trái tim hiến tặng từ BV Trung ương Quân đội 108. Vượt hơn 1.600km, khi máy bay vừa đáp xuống sân bay Tân Sơn Nhất, xe đặc chủng của lực lượng cảnh sát giao thông đã mở đường cho xe cấp cứu lao như xé gió giữa giờ cao điểm, kịp thời đưa BS An và thùng đựng tim đến BV Chợ Rẫy. Sứ mệnh thiêng liêng ấy khiến người trưởng khoa trào dâng xúc cảm, trong khi từng phút kim đồng hồ trôi đi. Đó là hành trình chạy đua với thời gian, bởi một trái tim tách ra khỏi cơ thể chỉ có từ 4 đến 6 giờ để hồi sinh trong cơ thể mới. “Nếu để vượt quá, chúng ta không chỉ phụ tấm lòng người hiến mà còn đánh mất cơ hội cứu sống người nhận”, BS An chia sẻ.

“Đã mổ tim, phải giỏi”

Gần 30 năm tuổi nghề cũng là khoảng thời gian BS Nguyễn Thái An bền bỉ gắn bó với BV Chợ Rẫy. Từ khi là sinh viên y khoa rồi bác sĩ nội trú, ông đã theo chân những người thầy, người anh lớn vào phòng mổ. Và cũng chính ở nơi này, khi chứng kiến những người bệnh kém may mắn, ông đau đáu tự vấn: “Nếu mình không giỏi, bệnh nhân sẽ ra sao?”. Trong phẫu thuật tim, một đường kim lệch nửa milimet có thể đánh đổi một sinh mạng, có khi cả tương lai của một gia đình. Vì thế, với ông, phẫu thuật viên tim mạch chỉ có một lựa chọn: phải giỏi, giỏi để không làm tổn thương ai.

BSCK2 Nguyễn Thái An (thứ 3 từ trái sang) nói lời tri ân người chết não hiến tạng trước ca phẫu thuật

Sự xông pha không biết mỏi mệt thường trực ở BS Nguyễn Thái An từ thời trai trẻ. Hơn 20 năm trước, BS An tham gia một ca mổ đặc biệt. Bệnh nhân nhập viện với một phần lưỡi dao bị “bỏ quên” trong ngực mà không hề hay biết. Kết quả xét nghiệm máu khiến cả ê kíp giật mình: bệnh nhân có HIV. Thời điểm bấy giờ, HIV vẫn bị xem là án tử, thuốc men hạn chế và nhiều sự kỳ thị. BS An tình nguyện tham gia ê kíp mổ do PGS-BS Đỗ Kim Quế (hiện là Phó Giám đốc BV Thống Nhất) là phẫu thuật viên chính. Lưỡi dao đâm thấu trung thất, từ hố xương đòn bên trái hướng sang phải, đi sát xương ức bệnh nhân. Khi rút lưỡi dao, máu phun ra ồ ạt, BS Nguyễn Thái An vội vàng dùng ngón tay bịt vào vị trí bị thủng trong sự ngỡ ngàng của ê kíp. BS Đỗ Kim Quế tập trung cao độ, cẩn trọng khâu vết thương và cầm máu. Cho đến khi ca mổ kết thúc an toàn, BS Nguyễn Thái An mới dám thở mạnh.

Đến năm 2017, lúc này, BS An đã là Trưởng khoa Hồi sức Phẫu thuật tim, ông lại đối mặt ca bệnh là một phụ nữ 47 tuổi nhập viện trong tình trạng ho ra máu, suy kiệt, hở van tim rất nặng, buộc phải mổ để sống tiếp. Xét nghiệm máu cho kết quả dương tính với HIV khiến người bệnh và gia đình sốc nặng. Họ cần thời gian để chấp nhận trong khi các bác sĩ thì lòng như lửa đốt. Suốt 20 ngày, các bác sĩ nỗ lực kiên trì thuyết phục, trấn an, giải thích rằng HIV không phải đoạn kết; điều cấp bách chính là cứu trái tim người bệnh. Trong ê kíp phẫu thuật khi ấy, không chỉ có BS trưởng khoa - người thủ lĩnh về chuyên môn và tinh thần, mà còn có những bác sĩ rất trẻ tự nguyện tham gia.

Ở tuổi 54, BSCK2 Nguyễn Thái An vẫn đều đặn vào phòng mổ mỗi ngày, “tham chiến” không mỏi mệt trong những tình huống quan trọng, hoặc lặng lẽ đứng phía sau làm điểm tựa cho đàn em tiếp tục trọng trách cứu người. Trong ánh đèn lạnh lẽo của phòng mổ, ông vẫn luôn giữ phong thái điềm tĩnh, tập trung, chưa bao giờ nề hà. Sau sự vững chãi và trầm lặng của ông là những câu chuyện hồi sinh mà ông và đồng nghiệp đã đem lại cho người bệnh. Đó cũng là lý do giới chuyên môn vẫn quen gọi ông một cách trân trọng: “Người thủ lĩnh” của những ca ghép tim.

GIAO LINH

Nguồn SGGP : https://sggp.org.vn/thu-linh-ghep-tim-post838080.html