Sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện hệ thống pháp luật về kiến trúc
Phát biểu chỉ đạo tại cuộc họp, Thứ trưởng Nguyễn Tường Văn mong muốn các đại biểu tham dự cuộc họp đóng góp ý kiến với tinh thần khẩn trương nhất để sớm hoàn thiện dự thảo Luật, dự kiến trình Chính phủ trong tháng 6/2026, trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội trong tháng 8/2026 và trình Quốc hội xem xét, thông qua tại kỳ họp tháng 10/2026.
Thứ trưởng Bộ Nguyễn Tường Văn chủ trì cuộc họp đóng góp ý kiến đối với nội dung dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc.
Thứ trưởng nhấn mạnh các nội dung quan trọng cần thảo luận là quản lý kiến trúc và quy chế quản lý kiến trúc; thi tuyển phương án kiến trúc; định hướng phát triển kiến trúc; hành nghề kiến trúc; ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số.
Trước đó, Bộ Xây dựng đã tổ chức hai hội thảo lấy ý kiến các địa phương đối với nội dung dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc, từ đó đánh giá về hơn 5 năm triển khai Luật Kiến trúc năm 2019, các khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn, các yêu cầu trong bối cảnh mới và sự cần thiết phải sửa đổi, bổ sung Luật.
Báo cáo tóm tắt về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc, ông Vũ Anh Tú, Phó vụ trưởng Vụ Quy hoạch - Kiến trúc (Bộ Xây dựng) cho biết, Luật Kiến trúc năm 2019 và hệ thống văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành Luật đã tạo tạo hành lang pháp lý quan trọng cho công tác quản lý nhà nước về kiến trúc; hình thành các công cụ quản lý hiệu quả và góp phần làm rõ trách nhiệm của các chủ thể liên quan.
Nhiều địa phương đã ban hành quy chế quản lý kiến trúc, xây dựng danh mục công trình kiến trúc có giá trị và tổ chức thi tuyển phương án thiết kế theo quy định. Chất lượng kiến trúc và diện mạo không gian đô thị, nông thôn có chuyển biến tích cực. Hoạt động hành nghề kiến trúc từng bước đi vào nề nếp.
Nhưng bên cạnh các kết quả đạt được, vẫn còn một số tồn tại cần được nghiên cứu như một số nội dung của Luật Kiến trúc chưa thật sự thống nhất với các luật có liên quan; quy chế quản lý kiến trúc còn một số vướng mắc về phạm vi, nội dung và quy trình ban hành; quy định về thi tuyển phương án kiến trúc còn thiếu cụ thể; quy định về công trình kiến trúc có giá trị chưa rõ về tiêu chí…
Do đó, việc sửa đổi, bổ sung Luật Kiến trúc là hết sức cần thiết nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật về kiến trúc phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng, Nhà nước về đổi mới tư duy xây dựng pháp luật, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, phân quyền, phân cấp; đáp ứng các yêu cầu phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật.
Ông Vũ Anh Tú, Phó vụ trưởng Vụ Quy hoạch - Kiến trúc báo cáo tóm tắt về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc.
Nội dung sửa đổi, bổ sung các điều của Luật Kiến trúc tập trung vào các quy định: Hoàn thiện công cụ quản lý kiến trúc, đặc biệt là quy chế quản lý kiến trúc; nghiên cứu, lồng ghép thể chế hóa kiến trúc xanh, bền vững, thích ứng biến đổi khí hậu; đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý và hành nghề kiến trúc; hoàn thiện cơ chế hành nghề theo chuẩn quốc tế; rà soát thẩm quyền quản lý kiến trúc phù hợp mô hình chính quyền địa phương 2 cấp; rà soát, xử lý để tránh chồng chéo giữa các hệ thống pháp luật…
Đặc biệt, nội dung sửa đổi, bổ sung các điều của Luật Kiến trúc sẽ làm rõ, cụ thể hóa nội hàm "bản sắc văn hóa dân tộc trong kiến trúc", gắn kiến trúc với bảo tồn và phát huy giá trị di sản, văn hóa vùng miền; xây dựng cơ chế nhận diện, đánh giá và bảo vệ công trình kiến trúc có giá trị như một loại hình di sản văn hóa đặc thù.
Cần làm nổi bật vai trò của Luật Kiến trúc trong đời sống
Đóng góp ý kiến cho dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc, đại diện Sở Quy hoạch - Kiến trúc thành phố Hà Nội kiến nghị, Luật cần có quy định chi tiết về cơ chế đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp cho chủ sở hữu công trình kiến trúc có giá trị; bổ sung cơ chế cho phép cơ quan tổ chức lập danh mục công trình kiến trúc có giá trị được thuê đơn vị tư vấn…
Đại diện Sở Xây dựng thành phố Hải Phòng kiến nghị làm rõ, công trình đã thi tuyển phương án kiến trúc có phải thông qua Hội đồng tư vấn kiến trúc nữa không? Làm rõ phương án xử lý khi thi tuyển phương án kiến trúc không có giải Nhất, chỉ có đồng giải Nhì.
Đại diện Sở Xây dựng thành phố Đà Nẵng kiến nghị xem xét bổ sung quy định quyền, nghĩa vụ và cơ chế hỗ trợ tài chính cho chủ sở hữu các công trình kiến trúc có giá trị; đồng thời xây dựng cơ chế, chính sách để sử dụng ngân sách địa phương vào mục đích tu bổ công trình kiến trúc có giá trị…
Đại diện Hội quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam kiến nghị bổ sung quy định nhận diện các yếu tố kiến trúc cảnh quan đô thị. Đại diện Hiệp hội các đô thị Việt Nam cho rằng, không nên quy định "cứng" về việc xác định công trình phải thi tuyển phương án kiến trúc; linh hoạt trong việc thành lập Hội đồng tư vấn kiến trúc cho các địa phương.
Bà Trần Thu Hằng, Vụ trưởng Vụ Quy hoạch - Kiến trúc nhấn mạnh việc tăng cường tính chủ động của các địa phương trong lập quy chế quản lý kiến trúc.
Đại diện Hiệp hội Tư vấn xây dựng Việt Nam kiến nghị không nên quy định "cứng" về Hội đồng thi tuyển phương án kiến trúc; hoàn thiện quy định về phân hạng chứng chỉ hành nghề kiến trúc. Đại diện Tổng hội Xây dựng Việt Nam cho rằng cần nghiên cứu bổ sung quy định về nghiên cứu kiến trúc; làm rõ quy định thi tuyển phương án kiến trúc bằng vốn ngoài ngân sách…
Thừa ủy quyền Thứ trưởng Nguyễn Tường Văn, bà Trần Thu Hằng, Vụ trưởng Vụ Quy hoạch - Kiến trúc đã tổng hợp các ý kiến tại cuộc họp, trong đó nhấn mạnh sự cần thiết phải sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc.
Các đại biểu thống nhất về phạm vi điều chỉnh, sửa đổi của dự án Luật lần này, bổ sung các yếu tố mới, nhưng vẫn phải có sự kế thừa nội dung của Luật Kiến trúc năm 2019. Tiếp thu các ý kiến tại cuộc họp, Tổ soạn thảo dự án Luật sẽ triển khai rà soát, làm rõ các thuật ngữ, tạo ra "hơi thở mới" để làm nổi bật vai trò của Luật Kiến trúc trong đời sống.
Đối với nội dung quản lý kiến trúc, bà Trần Thu Hằng nói rõ quy chế quản lý quy chế kiến trúc phải gắn với cảnh quan thiên nhiên, đặc biệt là gắn bó chặt chẽ với quy hoạch đô thị và nông thôn. Bên cạnh đó, Luật phải có quy định nhằm tăng cường tính chủ động của các địa phương trong lập quy chế quản lý kiến trúc.
Đối với nội dung thi tuyển phương án kiến trúc, bà Trần Thu Hằng hoàn toàn đồng tính với ý kiến khuyến khích thi tuyển bằng nguồn vốn ngoài ngân sách.
Đối với nội dung hành nghề kiến trúc, Tổ soạn thảo sẽ trao đổi thêm với Hội Kiến trúc sư và Hiệp hội Tư vấn xây dựng Việt Nam để phân hạng chứng chỉ hành nghề phù hợp với thông lệ quốc tế và quy định pháp luật của Việt Nam.
Ngoài ra, Tổ soạn thảo cũng đã tiếp thu các ý kiến góp ý về quản lý công trình kiến trúc có giá trị; quy trình thi tuyển và hội đồng thi tuyển phương án kiến trúc; kiến trúc xanh, kiến trúc tiết kiệm năng lượng, ứng phó với biến đổi khí hậu; ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số trong lĩnh vực kiến trúc.
Dịch Phong