Thúc đẩy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo nâng cao sức cạnh tranh quốc gia

2 giờ trướcBài gốc

Đây là nội dung được chuyên gia, nhà khoa học và nhà quản lý trao đổi, "hiến kế" tại Diễn đàn “Hợp tác và Phát triển” diễn ra ngày 16-5, trong chuỗi hoạt động chào mừng Ngày Khoa học và Công nghệ Việt Nam (18-5).

Tri thức, dữ liệu, công nghệ và con người là nền tảng

Chia sẻ tại diễn đàn, Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội Nguyễn Thanh Hải cho biết, thế giới đang bước vào giai đoạn phát triển mới với những biến đổi sâu sắc, nhanh chóng và khó dự báo dưới tác động mạnh mẽ của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, công nghệ số, chuyển đổi xanh và kinh tế tri thức.

Theo bà Nguyễn Thanh Hải, trong bối cảnh đó, giáo dục đại học cùng với khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số không chỉ là động lực phát triển mà còn trở thành “hạ tầng mềm mang tính chiến lược”, quyết định năng lực cạnh tranh quốc gia, sức mạnh nội sinh và vị thế của mỗi quốc gia trong trật tự phát triển toàn cầu mới.

Các đại biểu tham quan gian trưng bày đổi mới sáng tạo trong khuôn khổ Diễn đàn “Hợp tác và Phát triển” và chuỗi hoạt động chào mừng Ngày Khoa học và Công nghệ tại Học viện Tài chính. Ảnh: Bình Minh.

Văn kiện Đại hội XIII của Đảng xác định phát triển nhanh và bền vững đất nước phải dựa chủ yếu vào khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chất lượng nguồn nhân lực.

Đặc biệt, Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị tiếp tục khẳng định khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải trở thành động lực chính của tăng trưởng; là nền tảng nâng cao năng suất lao động, hiệu lực quản trị quốc gia và năng lực cạnh tranh của đất nước trong giai đoạn phát triển mới.

Theo giới chuyên gia, đây là bước chuyển quan trọng trong tư duy phát triển, từ “ứng dụng công nghệ” sang “kiến tạo quốc gia đổi mới sáng tạo”, lấy tri thức, dữ liệu, công nghệ và con người làm nền tảng phát triển bền vững, hướng tới mục tiêu làm chủ công nghệ lõi.

Đại biểu tham dự Diễn đàn. Ảnh: Bình Minh.

Xây dựng hệ sinh thái hợp tác hiệu quả

Thứ trưởng Bộ Tài chính Cao Anh Tuấn cho rằng, trong bối cảnh kinh tế thế giới biến động nhanh và khó lường, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số sẽ là ba trụ cột quan trọng để xây dựng nền tài chính quốc gia hiện đại, minh bạch, hiệu quả và bền vững.

Theo Thứ trưởng, khoa học công nghệ là nền tảng; đổi mới sáng tạo là động lực; chuyển đổi số là phương thức phát triển mới của nền kinh tế hiện đại.

Chia sẻ nhiều giải pháp cụ thể, NGƯT, PGS.TS Nguyễn Đào Tùng, Giám đốc Học viện Tài chính, đưa ra bốn thông điệp hành động nhằm thúc đẩy phát triển khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo trong giai đoạn mới.

Theo đó, cần đặt khoa học vào trung tâm và lấy thực tiễn làm thước đo. Khoa học phải xuất phát từ thực tiễn sản xuất và quay trở lại phục vụ sản xuất, đời sống xã hội. Mỗi công trình nghiên cứu cần có địa chỉ ứng dụng cụ thể; mỗi cán bộ, giảng viên không chỉ là người dạy mà còn phải là nhà khoa học thực thụ. NGƯT, PGS.TS Nguyễn Đào Tùng cũng nhấn mạnh yêu cầu phát huy thương hiệu bằng hành động thực chất.

Một giải pháp quan trọng khác là biến các diễn đàn hợp tác thành hành động cụ thể, biến cam kết thành giá trị thực tiễn. Theo đó, các thỏa thuận hợp tác cần có lộ trình rõ ràng, có người chịu trách nhiệm và có sản phẩm đầu ra cụ thể.

Đặc biệt, NGƯT, PGS.TS Nguyễn Đào Tùng nhấn mạnh vai trò của hệ sinh thái “sáu nhà” gồm Nhà nước - Nhà trường - Nhà khoa học - Doanh nhân - Hiệp hội - Gia đình trong phát triển khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo. Hệ sinh thái này chỉ thực sự hiệu quả khi mỗi thành viên đều có đóng góp thực chất và cùng được hưởng lợi từ kết quả hợp tác.

“Trong kỷ nguyên số, cần những con người dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm; dám đặt câu hỏi khó, dám thử nghiệm mô hình mới và dám chấp nhận rủi ro trong sáng tạo”, NGƯT, PGS.TS Nguyễn Đào Tùng nhấn mạnh.

Chuyên gia, nhà khoa học chia sẻ tại về công nghệ AI. Ảnh: Bình Minh.

Phát triển nhân lực chất lượng cao

Tại diễn đàn, nhiều chuyên gia tập trung phân tích các giải pháp phát triển mô hình kinh tế mới dựa trên khoa học công nghệ và trí tuệ nhân tạo. PGS.TS Trần Kim Chung, nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương, cho rằng, Việt Nam cần tập trung xây dựng nền kinh tế số hiện đại, thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp và đẩy mạnh liên kết giữa các viện nghiên cứu, trường đại học với khu vực sản xuất, kinh doanh nhằm thương mại hóa các sản phẩm khoa học công nghệ.

Trong khi đó, TS Nguyễn Minh Phong, nguyên Phó Vụ trưởng, Phó Ban Tuyên truyền lý luận Báo Nhân Dân, nhấn mạnh yêu cầu đổi mới mạnh mẽ phương thức đào tạo trong kỷ nguyên AI; nâng cao kỹ năng số, kỹ năng công nghệ và năng lực sáng tạo cho đội ngũ lao động, đặc biệt là nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực tài chính, công nghệ và quản trị dữ liệu.

Các ý kiến tại diễn đàn cho thấy, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số không còn là xu hướng mà đã trở thành yêu cầu tất yếu đối với sự phát triển của đất nước. Để tạo đột phá trong giai đoạn mới, chúng ta cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách; phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo đồng bộ; đồng thời thúc đẩy liên kết giữa Nhà nước, nhà trường, doanh nghiệp và nhà khoa học nhằm từng bước làm chủ công nghệ, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và hiện thực hóa mục tiêu phát triển bền vững đến năm 2045.

Lê Dung

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/thuc-day-khoa-hoc-cong-nghe-doi-moi-sang-tao-nang-cao-suc-canh-tranh-quoc-gia-750347.html