Doanh nghiệp thu mua ngay trên đồng sau khi thu hoạch.
Giảm chi phí đầu vào
Vụ đông xuân năm nay, diện tích liên kết tại xã Phú Thuận đạt năng suất bình quân 8,4 tấn/ha, một số khu vực đạt tới 9 tấn/ha, tăng khoảng 10% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, giá lúa tại thời điểm thu hoạch chỉ dao động ở mức 6.500 đồng/kg, giảm 1.300 đồng/kg so với năm ngoái. Trong bối cảnh chi phí vật tư nông nghiệp, phân bón và nhiên liệu đều tăng cao, hiệu quả sản xuất chịu nhiều áp lực công nghệ sau thu hoạch.
Ông Hoàng Trung Hùng, Giám đốc Hợp tác xã (HTX) Nông nghiệp Đại Thắng (xã Phú Thuận) cho biết, thời gian qua, mỗi năm đơn vị duy trì ổn định mô hình liên kết sản xuất lúa giống với doanh nghiệp và nông dân trên diện tích từ 165-170ha. Toàn bộ quy trình từ làm đất, gieo sạ đến thu hoạch đều được HTX tổ chức, điều hành tập trung. Căn cứ điều kiện thổ nhưỡng từng vùng, HTX bố trí máy móc làm đất phù hợp, bảo đảm đúng khung lịch thời vụ. Đồng thời hệ thống máy gặt đập liên hợp được đưa vào phục vụ thu hoạch.
Vì thế, theo ông Hùng, dù giá lúa trên thị trường có giảm thì nhờ tổ chức sản xuất theo chuỗi liên kết chặt chẽ, từ cung ứng giống, vật tư đến bao tiêu sản phẩm, người nông dân vẫn đảm bảo có lãi. Mô hình này không chỉ giúp giảm chi phí đầu vào, ổn định đầu ra mà còn nâng cao giá trị sản xuất lúa giống, góp phần phát triển nông nghiệp theo hướng bền vững.
Ông Võ Văn Chín, Giám đốc HTX Nông nghiệp Quế Phú cho rằng, việc ứng dụng cơ giới hóa và công nghệ đã giúp giảm mạnh nhu cầu lao động, khi mỗi người có thể quản lý từ vài héc ta đất sản xuất trở lên. Hiệu quả kinh tế đạt mức lợi nhuận từ 1.500 - 2.000 đồng/kg lúa, mang lại thu nhập khá ổn định. “Nông dân trồng lúa hiện nay nhàn hơn trước rất nhiều. Quan trọng hơn, đầu ra được bao tiêu là yếu tố then chốt để phát triển nông nghiệp bền vững”, ông Chín nói.
Trong vụ đông xuân năm nay, HTX Nông nghiệp Quế Phú triển khai liên kết trên diện tích 80ha, năng suất tăng 20-25% so với trước, sản lượng thu mua đạt khoảng 200 tấn, với năng suất lúa tươi bình quân 550-600kg/sào. Thời gian tới, HTX dự kiến thuê lại diện tích đất bỏ hoang để phát triển canh tác lúa hữu cơ, đồng thời mở rộng mô hình cánh đồng mẫu lớn, hướng đến sản xuất lúa hàng hóa quy mô tập trung.
Mô hình liên kết chuỗi sản xuất giúp nông dân ổn định đầu ra.
Đảm bảo lợi nhuận sản xuất
Ông Phạm Công Tuân, Giám đốc HTX Nông nghiệp Hòa Tiến 2 (xã Hòa Tiến) cho biết, hiện đơn vị tổ chức liên kết sản xuất trên diện tích gần 90ha, ký kết hợp đồng với doanh nghiệp để đảm bảo đầu ra ổn định cho nông dân. Trên cơ sở quy hoạch sản xuất, HTX phân bổ diện tích cụ thể cho từng thôn, bình quân đạt khoảng 5 tạ lúa khô/sào. Dù giá lúa có thời điểm giảm thấp, người nông dân tham gia liên kết vẫn không bị thua lỗ nhờ cơ chế bao tiêu và giá thu mua ổn định.
HTX tập trung sản xuất lúa giống, đồng thời tổ chức thu mua lúa tươi ngay tại ruộng, giúp giảm chi phí vận chuyển và công lao động. Đơn vị cũng thành lập đội chuyên trách phun thuốc bảo vệ thực vật, hỗ trợ kỹ thuật và lựa chọn giống phù hợp, tối ưu hiệu quả sản xuất. Trong vụ đông xuân, chỉ trong vòng 7-12 ngày, toàn bộ diện tích liên kết được thu hoạch và thu mua dứt điểm, với năng suất bình quân đạt khoảng 4,8 tạ lúa tươi/sào, tương đương 4,4 tạ lúa khô/sào.
Theo ông Tuân, nhờ liên kết chặt chẽ với doanh nghiệp, giá thu mua lúa của HTX luôn cao hơn thị trường khoảng 20%, đảm bảo lợi nhuận và công sức cho người sản xuất. Đáng chú ý, mô hình này đã góp phần giải quyết hiệu quả diện tích đất bỏ hoang, nhiều hộ có thể canh tác 2-3ha, thậm chí có trường hợp lớn tuổi vẫn quản lý sản xuất trên diện tích tới 7ha nhờ áp dụng cơ giới hóa.
Trong định hướng phát triển, HTX Nông nghiệp Hòa Tiến 2 tiếp tục đẩy mạnh tích tụ ruộng đất, quy hoạch vùng sản xuất theo từng loại giống, nâng cao chất lượng và giá trị sản phẩm. Tuy nhiên, theo ông Tuân, yếu tố then chốt để duy trì và mở rộng mô hình vẫn là đảm bảo đầu ra ổn định cho nông sản.
Hiện tại, mô hình liên kết sản xuất theo chuỗi giữa nông dân - hợp tác xã - doanh nghiệp đang trở thành xu hướng chủ đạo. Các vùng sản xuất được quy hoạch theo hướng liền vùng, liền thửa, thay thế cách làm manh mún trước đây, tạo điều kiện thuận lợi cho cơ giới hóa và quản lý đồng bộ. Người nông dân trong mô hình được cung ứng giống, vật tư đầu vào, hỗ trợ kỹ thuật và bao tiêu sản phẩm, qua đó giảm đáng kể rủi ro và chi phí sản xuất.
Thực tế cho thấy, việc tham gia liên kết giúp giảm 30-50% sức lao động nhờ cơ giới hóa đồng bộ các khâu sản xuất; lượng giống gieo sạ cũng giảm 30-40% nhưng năng suất vẫn tăng từ 10-15%. Chi phí đầu tư ban đầu giảm khoảng 15-25%, trong khi giá thu mua thường cao hơn thị trường từ 500-1.000 đồng/kg. Nhờ đó, lợi nhuận bình quân tăng từ 25-30%/ha/vụ so với sản xuất truyền thống.
Như vậy, yếu tố then chốt của mô hình liên kết chuỗi là doanh nghiệp ký kết hợp đồng ngay từ đầu vụ, cam kết thu mua toàn bộ sản phẩm đạt tiêu chuẩn với giá cao hơn thị trường 25-30%, góp phần ổn định đầu ra, hạn chế tình trạng “được mùa rớt giá” và thúc đẩy phát triển nông nghiệp theo hướng kinh tế nông nghiệp bền vững.
CHÂU TẤN