Thị trường không thiếu người mua, chỉ thiếu nông sản đạt chuẩn

4 giờ trướcBài gốc

Ông Trần Mạnh Chiến, người sáng lập kiêm CEO của Bác Tôm, cho biết trong thực tiễn, sau khi một số dự án kết thúc, bà con nông dân-HTX thường bỏ dở vì thiếu kết nối với thị trường. Trong khi nhiều HTX, nông dân tham gia dự án từng mất rất nhiều công sức để làm ra sản phẩm, xây dựng mô hình với quy trình nhất định nhưng lại không duy trì được.

Thiếu nguồn cung chất lượng

Trong khi các cửa hàng của Bác Tôm hiện đang rất thiếu nguồn cung, nhất là những sản phẩm đảm bảo chất lượng được sản xuất nội địa.

“Thực phẩm địa phương tốt hơn hàng nhập khẩu vì quãng đường vận chuyển ngắn, giữ được tối đa vitamin và enzyme (vốn mất đi khoảng 10% mỗi ngày sau khi thu hoạch)”, ông Trần Mạnh Chiến chia sẻ.

Bà Nguyễn Thị Mỹ Ngân, Thành viên HĐQT HTX Truecoop& Giám đốc Công ty TNHH Viethaus, cho biết thị trường hiện nay cả ở trong và ngoài nước đều không thiếu người mua nhưng lại thiếu sản phẩm đáp ứng đúng yêu cầu. Vấn đề này bắt nguồn từ việc các sản phẩm được sản xuất ra hiện nay có chất lượng không ổn định, bị thiếu chứng nhận, thiếu sản lượng. Người dân nhiều khi trồng-sản xuất nhưng không hiểu rõ về thị trường nên thường khó tiêu thụ.

Trong khi thị trường hiện nay lại cần những sản phẩm đảm bảo về chất lượng, truy xuất được nguồn gốc, có chứng nhận. Và đơn vị làm ra sản phẩm phải đảm bảo được khả năng cung ứng một cách rõ ràng.

HTX Bưởi da xanh Bến Tre xuất khẩu thành công nhờ nâng tầm chất lượng, hoàn thiện chuỗi giá trị.

Ngay như thị trường châu Âu có yêu cầu cao về sản phẩm được chứng nhận organic, kiểm soát dư lượng và có khả năng truy xuất nguồn gốc. Còn tại thị trường Mỹ, người tiêu dùng nước này rất “thực dụng”. Họ quan tâm đến giá và ứng dụng - chức năng - công dụng mà sản phẩm mang lại. Đi liền với đó, người tiêu dùng Mỹ rất quan tâm đến vấn đề an toàn thực phẩm.

Có thể thấy, người mua hàng quốc tế đều yêu cầu nghiêm ngặt về các tiêu chuẩn chất lượng, truy xuất nguồn gốc, chứng nhận và năng lực cung ứng. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, những yêu cầu này không phải là những rào cản, làm khó quá trình xuất khẩu hàng hóa mà đó là sự bảo vệ người tiêu dùng, đề cao sức khỏe và hướng tới làm ăn chuyên nghiệp, minh bạch hơn.

Do đó, khi sản xuất theo tiêu chuẩn, minh bạch được quy trình và có đủ sản phẩm đạt tiêu chuẩn chất lượng thì HTX sẽ từng bước giải quyết được bài toán tiêu thụ, xuất khẩu.

Sản xuất nhỏ nhưng phải biết liên kết chuỗi

Theo thống kê, hiện nay, chỉ có khoảng 20% HTX nông nghiệp liên kết với doanh nghiệp theo chuỗi giá trị bền vững. Những HTX còn lại dừng lại ở việc tập trung vào sản xuất hàng hóa, cung ứng nông sản thô ra thị trường dẫn đến tình trạng “được mùa mất giá'” hoặc bị từ chối đơn hàng do thiếu chứng nhận.

Các chuyên gia cho rằng để rộng đầu ra về lâu dài, thì cần coi trọng cả thị trường trong nước và xuất khẩu. Trong đó, việc đào tạo nguồn nhân lực về nông nghiệp hữu cơ, chế biến và quản lý kinh doanh cần đi đôi với liên kết đa ngành, đa cơ quan tại địa phương để giải quyết các vấn đề của nông dân và nông thôn. Bởi trong thực tiễn sản xuất nông nghiệp và liên kết tìm đầu ra, người dân-HTX gặp nhiều khó khăn mà một mình họ khó có thể giải quyết được. Ngay như việc liên kết với doanh nghiệp hay các nhà trường để tiêu thụ nông sản hữu cơ, vẫn cần bàn tay của chính quyền địa phương để “bảo chứng” lâu dài.

Ngoài ra, ở vùng nông thôn có thế mạnh về sản xuất nông sản chất lượng còn vùng thành thị lại thiếu nông sản đảm bảo tiêu chuẩn. Do đó cần tăng cường sự hợp tác giữa nông thôn và thành phố lớn để cởi trói về đầu ra.

Bà Mayu Ino, người sáng lập Seed to Table Vietnam, cho biết việc xây dựng và phát triển các mô hình học tập, trải nghiệm về sản xuất-chế biến-bán hàng hiện đang thiếu. Ví dụ như quán cafe hữu cơ cộng đồng tại các trường học, mô hình trải nghiệm nông nghiệp tại ven đô…

Bên cạnh việc thay đổi tư duy thông qua trải nghiệm thực tế thì việc đảm bảo các tiêu chuẩn kỹ thuật, biết chọn đúng đối tượng sản xuất cũng là mắt xích quan trọng để rút ngắn khoảng cách từ cánh đồng đến bàn ăn.

Bà Nguyễn Thị Mỹ Ngân cho rằng nhiều HTX hiện nay đang sản xuất theo quy mô nhỏ. Điều này cần được coi là một lợi thế vì khi sản xuất trên quy mô nhỏ nhưng biết cách liên kết theo chuỗi và lựa chọn sản phẩm chiến lược thì hoàn toàn có thể thành công. Điều quan trọng là HTX cần phải có kế hoạch tìm người thu mua hàng hóa trước khi sản xuất.

Chẳng hạn như HTX True Coop chú trọng sản xuất các sản phẩm hữu cơ, organic chứng nhận quốc tế bằng việc liên kết hàng nghìn hộ dân và doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu. Lúc này bài toán hoàn thiện chất lượng đi liền với tiêu thụ được giải quyết nhờ quy trình sản xuất đồng bộ và chuẩn.

Như tại HTX rau hữu cơ Trác văn (Ninh Bình), dù quy mô sản xuất từng hộ thành viên chỉ vài sào đất nhưng nhờ liên kết sản xuất thống nhất theo một quy trình hữu cơ nghiêm ngặt dưới sự giám sát của HTX, đến nay, nông sản của thành viên đã vào được các nhà phân phối uy tín nhờ HTX đứng lên đại diện ký hợp đồng bao tiêu dài hạn.

Ông Trần Mạnh Chiến, cho biết hiện nay hệ thống cửa hàng Bác Tôm đang có nhu cầu rất lớn và sẵn sàng đồng hành, đầu tư vào các nhóm sản phẩm như sản phẩm "nội địa hóa"- nhập khẩu giống mới về trồng ở Việt Nam theo quy trình chứng nhận. Cùng với đó là mặt hàng thủy sản. Đây là dòng sản phẩm cung cấp protein thân nhiệt thấp, phù hợp với triết lý ăn uống lành mạnh của nhiều người tiêu dùng hiện nay. Ngoài ra là các sản phẩm sơ chế và chế biến để tăng tính tiện dụng cho khách hàng hiện đại.

Đơn vị này cũng khẳng định sẵn sàng thu mua các sản phẩm như gạo sinh thái của nông dân-HTX ngay cả khi chưa có chứng nhận chính thức, miễn là đảm bảo chất lượng, có giấy tờ pháp lý và xác nhận nguồn gốc từ chính quyền địa phương.

Thực tế này cho thấy, việc doanh nghiệp thu mua chấp nhận đi theo con đường "lòng tin đi trước, chứng nhận theo sau" giúp gỡ bỏ phần nào những khó khăn cho người dân-HTX về đầu ra. Điều quan trọng là nông dân, HTX cần tiếp tục nâng cao chất lượng sản phẩm và minh bạch sản xuất để có thể đến gần hơn với nhà thu mua.

Huyền Trang

Nguồn Vnbusiness : https://vnbusiness.vn/thi-truong-khong-thieu-nguoi-mua-chi-thieu-nong-san-dat-chuan.html