Hàn Quốc hiện duy trì một trong những mức thuế thừa kế cao nhất thế giới. Ảnh: Korea JoongAng Daily
Mức thuế thừa kế “khủng”
Không nhiều quốc gia trên thế giới có thể tạo ra những “đế chế gia đình” (chaebol) quyền lực như Hàn Quốc. Từ Samsung, Hyundai tới LG, các “chaebol” không chỉ làm nên kỳ tích kinh tế Hàn Quốc mà còn trở thành biểu tượng sức mạnh công nghệ và công nghiệp châu Á.
Phía sau thành công ấy, Hàn Quốc nhiều năm qua duy trì một trong những hệ thống thuế thừa kế cao nhất thế giới nhằm tránh tình trạng tài sản và quyền lực kinh tế tập trung quá lớn vào một số gia tộc. Tuy nhiên, nước này đang đối mặt làn sóng triệu phú rời đi ngày càng tăng.
Theo báo cáo của Henley & Partner, khoảng 2.400 triệu phú rời Hàn Quốc trong năm 2025, tăng gấp đôi so với năm trước và đứng thứ 4 thế giới về mức độ “chảy máu triệu phú”, sau Vương quốc Anh, Trung Quốc và Ấn Độ. Điều khiến giới kinh tế đặc biệt chú ý là nguyên nhân được nhắc đến nhiều nhất: mức thuế thừa kế.
Theo dữ liệu của KED Global, mức thuế thừa kế cao nhất tại Hàn Quốc là 50%, đứng thứ hai trong khối OECD sau Nhật Bản với 55%. Với các cổ đông nắm quyền kiểm soát doanh nghiệp, Hàn Quốc áp thêm phụ phí, khiến mức thuế thực tế có thể lên tới 60%, cao hơn gấp đôi mức trung bình 27,1% của OECD.
Câu chuyện được nhắc tới nhiều nhất là gia đình cố Chủ tịch Lee Kun-hee của Samsung. Khi qua đời vào năm 2020, ông để lại khối tài sản khoảng 26.000 tỷ won, bao gồm cổ phiếu, bất động sản và các bộ sưu tập nghệ thuật giá trị lớn. Gia đình họ Lee phải thanh toán khoản thuế thừa kế khoảng 12.000 tỷ won, mức lớn nhất trong lịch sử Hàn Quốc và thuộc hàng lớn nhất thế giới.
Để hoàn thành nghĩa vụ thuế, gia đình họ Lee phải chia khoản thanh toán thành nhiều đợt kéo dài suốt 5 năm và lớn tới mức tương đương khoảng 1,5 lần tổng nguồn thu thuế thừa kế của Hàn Quốc năm 2024. Một phần tài sản nghệ thuật quý giá của ông Lee Kun-hee cũng được hiến tặng cho các bảo tàng quốc gia.
Gia đình họ Lee không phải trường hợp cá biệt. Với sự tăng trưởng nhanh của thị trường chứng khoán và bất động sản trong nhiều năm, ngày càng nhiều gia đình trung lưu giàu có tại Hàn Quốc bắt đầu bước vào nhóm chịu thuế thừa kế. Theo dự báo, nguồn thu từ thuế thừa kế của nước này có thể tăng từ 9.600 tỷ won năm 2024 lên tới 35.800 tỷ won năm 2072 nếu hệ thống hiện tại không thay đổi.
Chủ tịch Samsung Electronics Lee Jae-yong (bên trái) và Giám đốc danh dự của Bảo tàng Nghệ thuật Leeum (Hàn Quốc) Hong Ra-hee. Ảnh: Yonhap
Áp lực chuyển giao tài sản qua nhiều thế hệ
Đối với nhiều doanh nghiệp gia đình, đây không chỉ là vấn đề tài sản cá nhân. Khi người thừa kế phải chuẩn bị lượng tiền mặt khổng lồ để đóng thuế, họ có thể buộc bán cổ phần, giảm đầu tư hoặc tái cấu trúc doanh nghiệp. Một số chuyên gia lo ngại điều này có thể ảnh hưởng tới khả năng duy trì quyền kiểm soát và tính ổn định của các tập đoàn lớn.
Theo The Korea Times, Hàn Quốc hiện chỉ cho phép doanh nghiệp nhỏ và vừa được hưởng cơ chế nộp thuế thừa kế trả góp trong 20 năm. Chính sách ưu đãi này áp dụng với các công ty có tổng tài sản dưới 500 tỷ won. Trong khi đó, những người thừa kế tài sản từ các cá nhân giàu có hoặc các tập đoàn lớn phải hoàn tất việc nộp thuế trong vòng 10 năm.
Chính vì vậy, Phòng Thương mại và Công nghiệp Hàn Quốc đã đề xuất mở rộng cơ chế trả góp 20 năm cho các tập đoàn lớn và cho phép sử dụng cổ phiếu niêm yết để thanh toán thuế thay vì chỉ dùng tiền mặt, nhằm giúp doanh nghiệp giảm áp lực tài chính mà vẫn bảo đảm nguồn thu cho nhà nước.
Dẫu vậy, đây vẫn là chủ đề tranh luận tại Hàn Quốc. Một bên cho rằng mức thuế cao phản ánh tinh thần công bằng xã hội và giúp hạn chế sự tập trung tài sản quá lớn. Bên còn lại lo ngại áp lực thuế quá cao có thể làm suy giảm đầu tư dài hạn hoặc khiến dòng vốn dịch chuyển sang những thị trường hấp dẫn hơn.
Khi kinh tế toàn cầu ngày càng mở và dòng vốn có thể dịch chuyển rất nhanh, giới doanh nghiệp bắt đầu nhìn thuế thừa kế như bài toán cạnh tranh quốc gia.
THƯ LÊ