Thông điệp năm nay không chỉ dừng ở cảnh báo tác hại, mà còn nhấn mạnh việc bóc tách các chiến lược tiếp thị tinh vi của ngành công nghiệp thuốc lá, đặc biệt nhằm vào giới trẻ.
Bác sĩ Bệnh viện Ung bướu Bắc Ninh tư vấn sức khỏe cho bệnh nhân ung thư phổi có tiền sử hút thuốc lá nhiều năm.
Những con số toàn cầu cho thấy mức độ nghiêm trọng của vấn đề. Mỗi năm, thuốc lá gây ra hơn 8 triệu ca tử vong, trong đó có khoảng 1,6 triệu ca do hút thuốc thụ động.
Không chỉ là gánh nặng y tế, thuốc lá còn kéo theo tổn thất kinh tế khổng lồ, ước tính lên tới 1,4 nghìn tỷ đô la Mỹ mỗi năm, tương đương 1,8% GDP toàn cầu. Đây là cái giá quá lớn cho một hành vi có thể phòng tránh.
Tại khu vực Đông Nam Á, những nỗ lực kiểm soát thuốc lá đã mang lại tín hiệu tích cực khi tỷ lệ hút thuốc giảm 40% so với năm 2010. Ở Việt Nam, xu hướng này cũng được ghi nhận rõ rệt: Tỷ lệ nam giới trưởng thành hút thuốc giảm từ 47,4% năm 2010 xuống còn 38,9% năm 2023.
Đáng chú ý, tỷ lệ sử dụng thuốc lá trong thanh thiếu niên từ 13 đến 15 tuổi giảm từ 2,5% (2014) xuống 1,9% (2022) cho thấy hiệu quả bước đầu của các biện pháp can thiệp.
Tuy nhiên, thách thức mới đang nổi lên khi các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới như thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng gia tăng nhanh chóng, đe dọa làm suy giảm những thành quả đã đạt được.
Với hình thức bắt mắt, hương vị đa dạng và chiến lược quảng bá tinh vi, các sản phẩm này đang tạo ra “lớp vỏ hấp dẫn giả tạo”, khiến nhiều người, đặc biệt là thanh thiếu niên, đánh giá thấp nguy cơ nghiện nicotine.
Chính vì vậy, chủ đề năm 2026 mang tính cảnh tỉnh mạnh mẽ: Không chỉ chống lại thuốc lá truyền thống, mà còn cần phải nhận diện và ngăn chặn các chiêu thức đánh lừa nhận thức người dùng.
Bảo vệ thế hệ trẻ khỏi bẫy nghiện nicotine không chỉ là trách nhiệm của ngành y tế, mà cần sự vào cuộc đồng bộ của chính quyền, gia đình và toàn xã hội, hướng tới một tương lai không khói thuốc.
Huệ Nguyễn (tổng hợp)