Hải quân Mỹ đang cân nhắc một bước đi đáng chú ý khi có kế hoạch sử dụng tiêm kích hạm đa nhiệm F/A-18E/F Super Hornet để thay thế các tiêm kích hạng nhẹ F-5 Tiger II hiện vẫn đang phục vụ trong vai trò “đối kháng” - tức giả lập máy bay đối phương trong huấn luyện không chiến.
Thông tin này xuất hiện trong bối cảnh các phi đội F-5 của Hải quân Mỹ đã phục vụ hàng chục năm và ngày càng bộc lộ hạn chế về hiệu năng.
F-5 Tiger II là tiêm kích hạng nhẹ 2 động cơ, tốc độ tối đa 1.700 km/h, được thiết kế từ thập niên 1960, hiện chủ yếu dùng làm máy bay đối kháng để huấn luyện phi công tiêm kích thế hệ mới.
Trong khi đó, tiêm kích hạm đa nhiệm F/A-18E/F Super Hornet được nhắm tới thay thế F-5 lại là nền tảng hiện đại hơn nhiều.
Chiến đấu cơ có chiều dài 18,3 m, sải cánh 13,6 m, tốc độ tối đa 1.915 km/h và khả năng mang theo đa dạng vũ khí không đối không, không đối đất.
Đây là dòng máy bay chủ lực trên các tàu sân bay Mỹ từ năm 1999 và vẫn đang đóng vai trò xương sống của không quân hải quân.
Theo các chuyên gia, vấn đề cốt lõi nằm ở việc các máy bay đối kháng hiện tại không còn đủ khả năng mô phỏng các đối thủ tiềm tàng như tiêm kích thế hệ 4++ hoặc thế hệ 5.
F-5 có thiết kế nhỏ gọn và chi phí vận hành thấp, nhưng không thể tái hiện đầy đủ các đặc tính như radar hiện đại, tên lửa tầm xa hay chiến thuật tác chiến mạng hóa.
Việc đưa F/A-18 Super Hornet vào vai trò đối kháng sẽ cho phép Hải quân Mỹ mô phỏng chính xác hơn các mối đe dọa hiện đại.
Máy bay này có thể mang radar mảng pha, hệ thống tác chiến điện tử tiên tiến và vũ khí huấn luyện tương đương thực chiến, giúp phi công có trải nghiệm gần với môi trường chiến đấu thực tế.
Tuy nhiên, giải pháp này cũng đặt ra bài toán chi phí. F/A-18 Super Hornet là tiêm kích đa nhiệm cỡ lớn với chi phí vận hành cao hơn đáng kể so với F-5.
Trong khi đó, nhiệm vụ đối kháng đòi hỏi số giờ bay lớn để duy trì cường độ huấn luyện, khiến chi phí khai thác có thể tăng mạnh nếu sử dụng máy bay hiện đại hơn.
Trước đây, Hải quân Mỹ từng tìm cách bổ sung các tiêm kích F-16 từ Không quân để phục vụ vai trò đối kháng, nhằm cân bằng giữa chi phí và hiệu quả huấn luyện.
Tuy nhiên, nhu cầu mô phỏng các đối thủ tiên tiến hơn đang khiến những giải pháp cũ dần trở nên không đủ đáp ứng.
Về mặt chiến lược, đề xuất sử dụng F/A-18 Super Hornet cho nhiệm vụ đối kháng cho thấy sự thay đổi trong cách tiếp cận huấn luyện không chiến.
Thay vì chỉ tập trung vào số lượng, Hải quân Mỹ đang ưu tiên chất lượng mô phỏng, đặc biệt trong bối cảnh cạnh tranh với các đối thủ sở hữu tiêm kích hiện đại và hệ thống phòng không tiên tiến.
Trong tương lai, khi các chương trình tiêm kích thế hệ mới như F/A-XX được triển khai để thay thế F/A-18 Super Hornet từ thập niên 2030, vai trò đối kháng có thể tiếp tục được nâng cấp bằng các nền tảng không người lái hoặc hệ thống mô phỏng tiên tiến.
Việc cân nhắc thay thế F-5 bằng F/A-18 không chỉ là câu chuyện kỹ thuật, mà còn phản ánh xu hướng chung của chiến tranh hiện đại - nơi chất lượng huấn luyện và khả năng mô phỏng đối thủ thực tế ngày càng trở thành yếu tố quyết định hiệu quả chiến đấu.
Việt Hùng