Ngày 15/5, giới phân tích quân sự quốc tế ghi nhận thông tin tiêm kích Su-35 thuộc Lực lượng Không quân Vũ trụ Nga lần đầu tiên bắn hạ một chiến đấu cơ F-16 do phương Tây chế tạo trong biên chế Không quân Ukraine. Các dữ liệu giám sát cho thấy mục tiêu bị tiêu diệt bởi một tên lửa không đối không dẫn đường bằng radar chủ động ở khoảng cách ngoài tầm nhìn.
Chiến thuật sinh tồn của phi đội F-16 Ukraine
Trước khi xảy ra vụ việc, các phi đội F-16 của Ukraine đã phải áp dụng những chiến thuật tác chiến đặc thù để duy trì khả năng sống sót trong môi trường bị áp đảo bởi các dòng tiêm kích có năng lực radar vượt trội như Su-35. Ukraine thường thực hiện các chuyến bay ở cao độ thấp nhằm tận dụng nhiễu địa vật để che mắt radar đối phương, đồng thời chỉ hoạt động lùi sâu phía sau chiến tuyến.
Sức mạnh từ tên lửa R-77M
Nguyên nhân chính khiến các biện pháp phòng vệ của Ukraine bị vô hiệu hóa được cho là do sự xuất hiện của tên lửa R-77M. Được xác nhận trang bị cho quân đội Nga từ tháng 7/2025, R-77M là dòng tên lửa đối không chủ lực thay thế cho các mẫu R-77-1 và R-27 cũ.
R-77M sở hữu tầm bắn gần gấp đôi so với phiên bản tiền nhiệm và tích hợp radar mảng pha quét điện tử chủ động (AESA) ngay trên đầu tự dẫn. Công nghệ này mang lại khả năng chống nhiễu mạnh mẽ, tầm khóa mục tiêu xa và góc quét rộng hơn. Nhờ đó, ngay cả những chiến đấu cơ có kích thước nhỏ và độ cơ động cao như F-16 cũng khó có thể né tránh khi đã bị khóa mục tiêu.
Sự hiện diện của R-77M giúp Nga thu hẹp khoảng cách về năng lực không chiến tầm xa với các dòng tiêm kích thế hệ 4-plus hàng đầu của Mỹ và Trung Quốc như F-15EX hay J-16. Dù hệ thống radar của Su-35 được đánh giá là kém tiên tiến hơn các đối thủ phương Tây mới nhất, nhưng kích thước radar lớn gấp ba lần radar của F-35 giúp nó có khả năng vận hành độc lập cao mà không cần phụ thuộc hoàn toàn vào máy bay cảnh báo sớm (AWACS).
Thực trạng phi đội F-16 của Ukraine
Vụ việc lần này đặt ra nhiều nghi vấn về hiệu quả thực tế của dòng F-16 mà Ukraine đang sở hữu. Các báo cáo từ Intelligence Online cho biết, do tình trạng thiếu hụt nhân sự, một số chiếc F-16 hiện nay do các phi công kỳ cựu từng phục vụ trong Không quân Mỹ và Không quân Hoàng gia Hà Lan trực tiếp vận hành.
Đáng lưu ý, số tiêm kích F-16 được các nước châu Âu chuyển giao cho Kiev là những máy bay cũ, chưa được nâng cấp lên các tiêu chuẩn công nghệ của thế kỷ 21. Ngay chính giới chức quân sự Ukraine cũng thừa nhận sự chênh lệch về khí tài này.
Ông Yuri Ignat, Phát ngôn viên Không quân Ukraine, từng nhận định vào ngày 3/6/2025 rằng Nga sở hữu các dòng chiến đấu cơ có tầm nhìn và tên lửa có tầm bắn xa hơn đáng kể so với F-16. Ông nhấn mạnh Ukraine cần một giải pháp tiếp cận toàn diện, bao gồm hệ thống phòng không mặt đất, tác chiến điện tử và lý tưởng nhất là máy bay cảnh báo sớm để đối phó với Su-35.
Việc Nga chứng minh được hiệu quả của R-77M trên chiến trường có thể thúc đẩy nước này mở rộng ngân sách mua sắm dòng tên lửa này cho các phi đội Su-35 và Su-57 trong tương lai gần, tạo ra áp lực lớn lên hệ thống phòng thủ của Ukraine.
Tuệ Nhân