Khi tốc độ già hóa dân số tăng nhanh, thị trường chăm sóc người cao tuổi tại Việt Nam đang bắt đầu chuyển động mạnh hơn. Không chỉ dừng ở các viện dưỡng lão cao cấp, nhiều doanh nghiệp hiện nhìn thấy cơ hội lớn ở những dịch vụ gần gũi hơn như chăm sóc tại nhà, trung tâm bán trú hay các mô hình cộng đồng dành cho người lớn tuổi.
Nhu cầu chăm sóc người cao tuổi tại nhà ngày càng tăng mạnh.
Xu hướng này đang tạo ra một “mỏ vàng” mới của nền kinh tế bạc, lĩnh vực được dự báo sẽ tăng trưởng mạnh trong thập niên tới cùng sự thay đổi cấu trúc dân số.
Theo các chuyên gia, phần lớn người cao tuổi tại Việt Nam vẫn mong muốn được sống và chăm sóc ngay tại chính ngôi nhà của mình thay vì chuyển tới các cơ sở dưỡng lão.
Đây được xem là khoảng trống lớn của thị trường hiện nay. Trong khi nhu cầu ngày càng rõ nét, số lượng dịch vụ chuyên nghiệp lại chưa nhiều, đặc biệt ở các địa phương ngoài đô thị lớn.
Theo dự báo, quy mô thị trường “kinh tế bạc” tại Việt Nam có thể tăng từ 2,6 tỷ USD năm 2023 lên khoảng 4,8 tỷ USD vào năm 2034. Phần tăng trưởng lớn được cho sẽ đến từ các dịch vụ chăm sóc tại nhà, vốn phù hợp hơn với điều kiện tài chính và tâm lý của nhiều gia đình Việt.
Hiện, khoảng 70% người cao tuổi sống ở khu vực nông thôn, nơi hạ tầng chăm sóc còn hạn chế. Điều này khiến nhu cầu thuê người hỗ trợ sinh hoạt, chăm sóc sức khỏe và đồng hành tinh thần ngày càng tăng.
Tuy nhiên, phần lớn dịch vụ hiện nay vẫn mang tính tự phát. Nhiều gia đình chi từ 8 đến 12 triệu đồng mỗi tháng để thuê người chăm sóc nhưng chưa chắc người lao động được đào tạo chuyên môn về lão khoa hay hỗ trợ tâm lý người già.
Không riêng Việt Nam, nhiều quốc gia châu Á cũng đang chuyển hướng sang mô hình chăm sóc người già tại nhà.
Tại Singapore, quốc gia dự kiến bước vào giai đoạn “siêu già hóa” từ năm 2026, hơn 80% người lớn tuổi được khảo sát cho biết muốn sống tại nhà trong những năm cuối đời.
Chính phủ Singapore đã triển khai nhiều chính sách hỗ trợ như cho thuê thiết bị y tế, đào tạo nhân lực chăm sóc giảm nhẹ và mở rộng dịch vụ hỗ trợ tại cộng đồng.
Trong khi đó, Thái Lan cũng khuyến khích người cao tuổi ở lại nhà thay vì vào viện dưỡng lão do chi phí nội trú quá cao với nhiều gia đình.
Một số dịch vụ mới thậm chí xuất hiện để đáp ứng nhu cầu tinh thần của người già, như mô hình “cho thuê con cái”, nơi người cao tuổi có thể thuê người trò chuyện, ăn uống hoặc đồng hành trong sinh hoạt thường ngày.
Các chuyên gia cho rằng điều này phản ánh rõ sự thay đổi của xã hội châu Á hiện đại, khi quy mô gia đình nhỏ dần và con cái ngày càng ít thời gian chăm sóc cha mẹ.
Tại Việt Nam, khoảng trống lớn hiện không chỉ nằm ở dịch vụ chăm sóc tại nhà mà còn ở các mô hình trung gian như trung tâm bán trú hay không gian sinh hoạt cộng đồng dành cho người cao tuổi.
Theo TS.BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu, Phó giám đốc Sở Y tế TP.HCM, kết quả tầm soát gần 500.000 người trên 60 tuổi cho thấy trung bình mỗi người mắc hơn hai bệnh mạn tính và gần 10% cần hỗ trợ sinh hoạt hằng ngày.
Trong khi đó, hệ thống chăm sóc hiện vẫn khá mỏng với khoảng 15 bệnh viện có khoa lão, 17 khoa lão kết hợp và 36 cơ sở bảo trợ xã hội. Khoảng cách giữa nhu cầu và nguồn cung đang mở ra dư địa lớn cho doanh nghiệp tham gia thị trường này.
Do đó, mô hình này được đánh giá có chi phí thấp hơn nhiều so với chăm sóc nội trú dài hạn, đồng thời giúp người cao tuổi duy trì kết nối xã hội và tinh thần tích cực hơn.
Ông Matthew Powell, Giám đốc Savills Hà Nội cho rằng, sự thay đổi nhân khẩu học sẽ kéo theo nhu cầu lớn đối với các mô hình nhà ở và dịch vụ dành cho người cao tuổi.
Trong 5 đến 10 năm tới, các phân khúc như nhà ở cho người cao tuổi, khu dân cư chăm sóc sức khỏe hay mô hình sống kết hợp y tế được dự báo tăng trưởng mạnh.
Ngoài Hà Nội và TP.HCM, các thành phố ven biển như Đà Nẵng, Nha Trang hay Phú Quốc cũng được đánh giá có tiềm năng phát triển cộng đồng hưu trí và nghỉ dưỡng chăm sóc sức khỏe.
Việt Nam hiện vẫn đang ở giai đoạn đầu của kinh tế bạc. Tuy nhiên, với tốc độ già hóa nhanh và nhu cầu chăm sóc ngày càng rõ rệt, thị trường này được dự báo sẽ sớm trở thành một trong những lĩnh vực dịch vụ tăng trưởng mạnh nhất trong thập niên tới.
Tiểu An