Ông Hồ Đức Vai (SN 1940, ở thôn 4, xã A Lưới 2, TP Huế), là chú ruột của 2 người cháu Anh hùng LLVTND gồm Hồ A Nun (qua đời ngày 13/9/2023) - người từng gùi hơn 179 tấn vũ khí trên tuyến đường Trường Sơn và Hồ Kan Lịch - nữ chiến sĩ Pa Kô từng dùng súng trường bắn rơi máy bay Mỹ.
Anh hùng Hồ Đức Vai (người thứ 4 từ trái sang phải) chụp ảnh lưu niệm cùng Bác Hồ.
Ông Hồ Đức Vai là người dân tộc thiểu số đầu tiên ở miền Nam được phong Anh hùng LLVTND vào năm 1965 và vinh dự có 5 lần được gặp Bác Hồ. Đặc biệt, anh hùng Hồ Đức Vai là người đầu tiên của đồng bào Pa Cô tự nguyện mang họ Hồ và được Bác Hồ đặt tên là Hồ Đức Vai, sau đó đồng bào các dân tộc thiểu số ở tỉnh Thừa Thiên Huế (nay là TP Huế) đã theo ông mang họ Hồ. Chính ông là người đã truyền nhiệt huyết, ý chí cách mạng, tinh thần đánh giặc ngoan cường cho 2 người cháu ruột của mình cùng đồng bào Pa Cô ở dãy Trường Sơn trong những năm tháng kháng chiến.
Anh hùng LLVTND Hồ Đức Vai, người tiếp lửa truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ.
Vào những năm đầu 1960, Mỹ đổ quân về đóng tại đồn A So, xã Đông Sơn, tổ chức các cuộc càn quét và cho máy bay gầm rú, thả từng đợt bom liên hồi nhằm mục đích tiêu diệt du kích, làm nhụt chí chiến đấu của quân ta. Lúc này, ông Vai được cấp trên tín nhiệm bầu giữ làm Xã đội trưởng xã Thượng Ninh. Chỉ tính riêng năm 1961, ông cùng đồng đội đánh 20 trận lớn nhỏ, tiêu diệt và làm bị thương nhiều tên địch. Có lần ông cùng đồng đội phối hợp với bà con các dân tộc bao vây đồn A So bắt sống 23 tên địch bao gồm cả chỉ huy. Năm 1965, ông Vai chỉ huy bộ đội địa phương đánh địch tại đồn A Lưới và năm 1966 đánh đồn A So thu thắng lợi lớn.
Ông Vai là 1 trong 2 du kích người dân tộc thiểu số được mời dự Đại hội anh hùng, chiến sĩ thi đua toàn miền Nam và được phong tặng Anh hùng LLVTND. Sau ngày đất nước thống nhất, ông Vai trở về quê hương và đảm nhiệm nhiều chức vụ quan trọng tại địa phương như Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy Quân sự huyện A Lưới; Trưởng Ban Dân vận Huyện ủy; Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam huyện A Lưới.
Do tuổi cao, ông đã từ trần vào ngày 14/2/2026, hưởng thượng thọ 86 tuổi.
Anh Khoa