Tiến sĩ Nguyễn Viết Chức: 'Chỉ khi đổi mới tư duy và hành động thì hiệu quả mới thực sự rõ rệt'

4 giờ trướcBài gốc

Là người gắn bó, tâm huyết với văn hóa Thăng Long - Hà Nội, Tiến sĩ Nguyễn Viết Chức, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội (nay là Ủy ban Văn hóa, Giáo dục), nhận định đây là cơ hội để Hà Nội nâng tầm văn hóa Thủ đô trong kỷ nguyên mới.

Nghị quyết 80-NQ/TW và Nghị quyết 02-NQ/TW là động lực để văn hóa Thủ đô vươn tầm trong kỷ nguyên mới. Ảnh: Phạm Mạnh

Tư duy mới, tầm nhìn mới

- Thưa Tiến sĩ Nguyễn Viết Chức, xin ông chia sẻ về ý nghĩa của Nghị quyết số 80-NQ/TW trong giai đoạn đặc biệt hiện nay của đất nước?

Tiến sĩ Nguyễn Viết Chức.

- Đây là nghị quyết nối tiếp các nghị quyết trước đó về văn hóa, nhưng có vị trí, ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Thứ nhất, trước thềm Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV, trong bối cảnh bộn bề những công việc hệ trọng, Bộ Chính trị vẫn bàn thảo và quyết định ban hành Nghị quyết số 80-NQ/TW về văn hóa. Điều đó khẳng định vị trí đặc biệt quan trọng của văn hóa trong giai đoạn phát triển mới.

Thứ hai, Nghị quyết bắt nguồn từ chiến lược phát triển kinh tế - xã hội chung của đất nước trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Thứ ba, nội dung của Nghị quyết kế thừa đầy đủ, sâu sắc và sáng tạo tinh thần mà Đảng, Nhà nước và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đề ra: “Văn hóa soi đường cho quốc dân đi”, văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội. Văn hóa vừa là động lực, vừa là mục tiêu thúc đẩy kinh tế - xã hội phát triển. Một tinh thần văn hóa thấm sâu vào mọi lĩnh vực của đời sống xã hội.

- Đặt trong mối tương quan với các nghị quyết được ban hành thời gian qua, theo ông, Nghị quyết số 80-NQ/TW và Nghị quyết số 02-NQ/TW có ý nghĩa như thế nào đối với sự phát triển bền vững của đất nước trong thời gian tới?

- Điều khiến tôi tâm đắc ở Nghị quyết số 80-NQ/TW là tinh thần thấm sâu vào mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Càng đọc kỹ càng thấy Nghị quyết hướng tới việc nâng cao vai trò của văn hóa trong tất cả các lĩnh vực, từ chính trị, kinh tế đến giáo dục, khoa học...

Sự thấm sâu ấy còn thể hiện ở chỗ Nghị quyết số 80-NQ/TW không tồn tại đơn lẻ mà gắn kết với các nghị quyết chiến lược khác do Bộ Chính trị ban hành thời gian qua, tập trung vào những lĩnh vực then chốt như khoa học - công nghệ, đối ngoại, kinh tế tư nhân, năng lượng, giáo dục, y tế... Đây là những trụ cột đưa đất nước bước vào kỷ nguyên mới, tạo nên sự liên kết, bổ trợ mang tính biện chứng.

- Nghị quyết số 02-NQ/TW ra đời đã tiếp tục khẳng định vai trò đặc biệt của Thủ đô, định hướng xây dựng Hà Nội phát triển toàn diện, văn hiến - văn minh - hiện đại, trở thành động lực dẫn dắt cả nước trong giai đoạn mới. Ông từng nói rằng, để Nghị quyết sớm đi vào cuộc sống thì Hà Nội phải đóng vai trò tiên phong. Phải chăng vì thế, khi nhắc đến văn hóa, người ta nghĩ ngay đến vai trò của Thủ đô Hà Nội?

- Với tư cách là công dân Hà Nội, tôi rất mừng khi Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 80-NQ/TW và tiếp nối là Nghị quyết số 02-NQ/TW. Hà Nội phải tiên phong, đó là điều tất yếu. Bác Hồ từng căn dặn: “Hà Nội phải đi đầu, phải gương mẫu”.

Trên thực tế, Hà Nội hội tụ đầy đủ điều kiện để giữ vai trò tiên phong, đặc biệt trong lĩnh vực văn hóa. Không chỉ là lợi thế về quy mô hay nguồn lực, điều cốt lõi nằm ở chiều sâu lịch sử của vùng đất Thăng Long - Hà Nội ngàn năm văn hiến, nơi kết tinh các giá trị thanh lịch, văn minh đã được bồi đắp qua nhiều thế hệ.

Nghị quyết số 80-NQ/TW đã cụ thể hóa yêu cầu phát triển văn hóa bằng những nhiệm vụ rõ ràng như số hóa di sản, phát triển công nghiệp văn hóa, gắn văn hóa với kinh tế. Với lợi thế là trung tâm hội tụ đội ngũ trí thức, nhà khoa học, cùng hệ thống cơ sở nghiên cứu, đào tạo hàng đầu cả nước, Hà Nội có đủ năng lực để hiện thực hóa các mục tiêu này. Thực tiễn cũng cho thấy, nhiều mô hình khai thác giá trị di sản theo hướng sáng tạo đã và đang phát huy hiệu quả, như tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Hoàng thành Thăng Long, Nhà tù Hỏa Lò hay các làng nghề, lễ hội truyền thống, qua đó không chỉ bảo tồn giá trị văn hóa mà còn đóng góp thiết thực cho tăng trưởng kinh tế.

Đây là cơ hội để Hà Nội bứt phá ngay từ đầu, vừa là áp lực, vừa là động lực để văn hóa Thủ đô vươn tầm trong kỷ nguyên mới.

Hà Nội quyết tâm thì chắc chắn làm được

- Trong chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW, Hà Nội đặt mục tiêu đến năm 2030 công nghiệp văn hóa đóng góp 9% GRDP, năm 2035 đạt 10% và đến năm 2045 đạt 12%. Theo ông, dựa trên những gì đã, đang có và sẽ thực hiện, Hà Nội liệu có thực hiện được những con số này?

- Tôi tin rằng, nếu quyết tâm, Hà Nội chắc chắn sẽ làm được. Thực tiễn đã cho thấy, nhiều việc tưởng chừng khó nhưng khi bắt tay làm, với cách làm đúng, đều có thể mang lại kết quả vượt kỳ vọng.

Cách đây gần 30 năm, khi triển khai dự án khôi phục Văn Miếu - Quốc Tử Giám, ít ai hình dung di tích này có thể phát huy giá trị mạnh mẽ như hiện nay. Hay khi đề xuất thành lập Ban quản lý di tích Nhà tù Hỏa Lò, mục tiêu ban đầu chỉ là giúp di tích có thể tự chủ một phần kinh phí, nhưng kết quả đạt được đã vượt xa kỳ vọng.

Đến nay, những địa điểm như Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Hoàng thành Thăng Long hay Nhà tù Hỏa Lò không chỉ là không gian văn hóa tiêu biểu mà còn trở thành điểm đến hấp dẫn, đóng góp tích cực vào nguồn thu của thành phố.

Những dẫn chứng đó cho thấy niềm tin là có cơ sở. Với cách làm sáng tạo, cùng sự tham gia của các làng nghề, lễ hội và đội ngũ làm văn hóa, Hà Nội hoàn toàn có khả năng tạo nên những bước đột phá trong phát triển công nghiệp văn hóa.

- Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định con người vừa là trung tâm, vừa là động lực phát triển, trong đó nhấn mạnh xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh, có tri thức, kỹ năng và trách nhiệm công dân trong kỷ nguyên mới. Theo ông, người Hà Nội cần thay đổi như thế nào để bắt nhịp và thực hiện hiệu quả các mục tiêu, nhiệm vụ mà các nghị quyết đề ra?

- Nghị quyết không chỉ là những câu chữ mà quan trọng hơn là tạo ra cách nghĩ mới, cách làm mới. Chỉ khi đổi mới tư duy và hành động thì hiệu quả mới thực sự rõ rệt.

Tuy nhiên, với tinh thần tổng thể đó, khối lượng công việc sẽ tăng lên rất nhiều, không thể làm theo kiểu tuần tự vì như vậy hiệu quả sẽ thấp.

Đội ngũ cán bộ hôm nay chắc chắn sẽ vất vả hơn trước, không thể làm việc theo cách đủng đỉnh, cầm chừng. Điều đặt ra là phải nâng cao văn hóa cán bộ, biết biến áp lực thành động lực, thành cảm hứng để hành động; đồng thời có tầm nhìn, có trách nhiệm, biết dựa vào sức dân và tạo dựng niềm tin trong xã hội.

Mỗi người làm văn hóa Thủ đô cũng cần không ngừng tu dưỡng, nuôi dưỡng tinh thần chia sẻ, trách nhiệm vì mục tiêu chung. Và như cha ông ta đã đúc kết: “Đồng lòng còn hơn ra sức”, việc phát triển văn hóa không thể giao riêng cho một ngành hay một lực lượng nào, mà đòi hỏi sự chung sức, đồng lòng của toàn xã hội.

- Trân trọng cảm ơn ông về cuộc trò chuyện!

Phạm Giang thực hiện

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/tien-si-nguyen-viet-chuc-chi-khi-doi-moi-tu-duy-va-hanh-dong-thi-hieu-qua-moi-thuc-su-ro-ret-744540.html