Đại biểu Quốc hội: Hà Nội cần một cơ chế rất đặc biệt, đặc thù

3 giờ trướcBài gốc

Đột phá trong tư duy lập pháp

Tiếp tục Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, ngày 12/4, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật Thủ đô (sửa đổi).

Đại biểu Trịnh Xuân An - đoàn Đồng Nai.

Phát biểu tại phiên họp, đại biểu Trịnh Xuân An - đoàn Đồng Nai hoàn toàn đồng tình với chủ trương phân cấp, phân quyền, trao quyền một cách triệt để cho Thủ đô Hà Nội để tiếp tục phát triển trong thời gian tới.

"Chúng tôi cho rằng, tư tưởng này sẽ là tiền đề để các địa phương sắp tới đây, nhất là các đô thị đặc biệt, các thành phố trực thuộc Trung ương sẽ tiếp tục được trao quyền, phân quyền như tinh thần của Luật Thủ đô" - đại biểu Trịnh Xuân An nói.

Qua nghiên cứu dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi), đại biểu nhận thấy có một điểm rất nổi bật và mang tính đột phá trong tư duy lập pháp lần này, đó là lần đầu tiên chúng ta trao một khối lượng thẩm quyền rất lớn cho chính quyền đô thị Thủ đô và trung tâm của sự phân quyền, trao quyền đó chính là Hội đồng nhân dân Thành phố Hà Nội.

Nếu rà soát toàn bộ dự thảo luật, có thể thấy, Hội đồng nhân dân thành phố được giao trên 130 thẩm quyền, đầu việc, nhiệm vụ trải rộng trên hầu hết các lĩnh vực, từ bộ máy công vụ, quy hoạch đô thị, đầu tư, tài chính, khoa học, công nghệ, đặc biệt là trao cho Hội đồng nhân dân được ban hành cơ chế đặc thù và thí điểm rất nhiều chính sách mới.

Có thể nói, Hội đồng nhân dân Thành phố Hà Nội trong dự thảo luật này không còn là Hội đồng nhân dân của một địa phương theo mô hình truyền thống mà đang được định vị trở thành một thiết chế hoạch định chính sách và kiến tạo thể chế ở cấp độ rất cao.

"Đây là một hướng đi rất đúng. Bởi, muốn Thủ đô thực sự phát triển nhanh, bền vững, tiên phong dẫn dắt cả nước, không thể tiếp tục quản trị chính sách bằng tư duy thông thường, bằng cơ chế phụ thuộc vào các quy định của Trung ương mà phải mạnh dạn trao quyền, trao không gian sáng tạo thể chế, trao quyền quyết lớn cho Thủ đô" - đại biểu Trịnh Xuân An bày tỏ.

Tuy nhiên, vấn đề đặt ra là khi quyền lực được trao đi rất mạnh thì thiết chế thực hiện quyền lực đó phải được nâng cấp, phải thực sự xứng đáng. Bởi nếu vẫn giữ nguyên mô hình tổ chức, nhân sự, phương thức hoạt động của Hội đồng nhân dân như một hội đồng nhân dân cấp tỉnh thông thường, trong khi lại trao cho Hội đồng nhân dân Thủ đô một khối lượng công việc như của một cơ quan lập pháp đô thị thì rất khó bảo đảm được chất lượng quyết nghị, thẩm định và giám sát, đặc biệt là việc kiểm soát quyền lực.

Theo đại biểu, nhóm thẩm quyền quan trọng nhất được giao cho Hội đồng nhân dân thành phố lần này ngoài cơ chế về tài chính, về đầu tư trên cơ sở kế thừa các quy định hiện hành cũng như Nghị quyết 258 thì hầu như được quyết định rất nhiều điều đặc biệt.

Thứ nhất, quyết định cơ chế đặc thù. Thứ hai, được ban hành nghị quyết thí điểm chính sách mới, được lựa chọn cơ chế chính sách thuận lợi hơn, có nhiều biện pháp tổ chức thi hành pháp luật phù hợp với yêu cầu phát triển của Thủ đô.

Nói cách khác, Hội đồng nhân dân thành phố đang được trao vai trò là nhà kiến tạo thể chế cho chính quyền đô thị. Đây là quyền rất lớn nhưng cũng đặt ra sức ép cho quá trình tổ chức thực hiện. Muốn thực hiện tốt được quyền lực đó, theo đại biểu cần phải đồng thời thiết kế ngay trong luật, trong các văn bản triển khai rất nhiều các nhóm nội dung.

Một là, luật cho phép Hội đồng nhân dân được nâng tỷ lệ đại biểu Quốc hội chuyên trách. Hai là, phải có những bộ máy đầy đủ. Hiện nay, Hội đồng nhân dân Thành phố Hà Nội mới có 5 ban chuyên trách nhưng cần phải linh hoạt trong việc tổ chức các ban này, thậm chí có thể cho số lượng nhiều ban hơn để đáp ứng nhu cầu nhiệm vụ.

Với cấu phần liên quan đến quốc phòng, an ninh và bảo vệ Thủ đô trong tình hình mới, Thủ đô hoàn toàn có thể có ban về quốc phòng, an ninh và đối ngoại. Hoặc có thể linh hoạt hơn trong việc thiết kế các ban chuyên trách.

Đồng thời, phải tăng mạnh năng lực của bộ máy tham mưu, giúp việc và phản biện chính sách cho Hội đồng nhân dân thành phố. "Một Hội đồng nhân dân được giao quyền làm chính sách mà không có đội ngũ chuyên gia, bộ máy nghiên cứu, phân tích chính sách đủ mạnh thì rất khó vận hành" - ông An cho hay.

Cần một cơ chế rất đặc biệt

Đại biểu Quốc hội Trần Hoàng Ngân - đoàn TP. Hồ Chí Minh đánh giá, dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) đã thể chế hóa Nghị quyết 02 của Bộ Chính trị về xây dựng, phát triển Thủ đô trong kỷ nguyên mới; việc phân cấp, phân quyền một cách triệt để, trọn gói trong hầu hết các lĩnh vực ngoại trừ an ninh, quốc phòng, công tác đối ngoại và tôn giáo.

Đại biểu Trần Hoàng Ngân - đoàn TP. Hồ Chí Minh.

Trên thế giới, phần lớn các quốc gia chỉ có một thủ đô nên thể chế cũng rất đặc biệt, đặc thù và vượt trội. Thủ đô là trung tâm đầu não chính trị, hành chính của quốc gia, nơi đặt trụ sở của các cơ quan Trung ương, của Đảng, Nhà nước, Quốc hội, bộ, ngành, các tổ chức chính trị xã hội, đặc biệt cũng có các cơ quan đại diện ngoại giao, tổ chức quốc tế.

Đây cũng là cửa ngõ giao lưu hội nhập quốc tế, là bộ mặt quốc gia, là nơi thường xuyên đón tiếp các đoàn ngoại giao, các nguyên thủ quốc gia. Vì vậy, Hà Nội cần một cơ chế rất đặc biệt, đặc thù để Thủ đô - "trái tim" của nước ta, thành phố vì hòa bình, an toàn nhất, an ninh nhất, xanh, sạch, đẹp, thông minh, hiện đại, hạ tầng giao thông thuận lợi, nhiều cây xanh và thông thoáng.

Theo đại biểu, trong Chương II về tổ chức chính quyền, chế độ công vụ và ban hành văn bản quy phạm pháp luật, luật tăng rất nhiều thẩm quyền cho cấp chính quyền Thủ đô để mở rộng quyền tự chủ, tự quyết, tự chịu trách nhiệm trong tổ chức bộ máy. Nội dung này, đề nghị cần sớm tổng kết để nhân rộng cho một số địa phương khác.

Riêng điểm b khoản 2 Điều 8, xây dựng ban hành văn bản quy phạm pháp luật là nội dung đại biểu còn trăn trở. Hà Nội được quy định biện pháp đặc thù để tổ chức hướng dẫn thi hành luật, nghị quyết Quốc hội khác hoặc chưa có quy định của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các bộ, cơ quan ngang bộ. "Tôi đề nghị chúng ta xem xét, giới hạn một số lĩnh vực như tổ chức bộ máy, văn hóa, y tế, giáo dục, khoa học - công nghệ để đảm bảo kiểm soát an toàn" - ông Ngân nêu.

Đại biểu Trần Hoàng Ngân cho rằng, trên thế giới, Thủ đô không đơn thuần là trung tâm chính trị, hành chính mà còn có các Thủ đô là trung tâm văn hóa, y tế, giáo dục, nghệ thuật, điện ảnh, ẩm thực...

Vì vậy, thể chế cần tạo điều kiện tối đa để Thủ đô của chúng ta bảo tồn, phát huy giá trị 1.000 năm văn hiến, nhân văn và giàu ký ức, cơ chế chuyển hóa di sản thành tài sản sống, bảo tồn, tôn tạo, phục dựng và mở rộng không gian di tích lịch sử, văn hóa...

Đại biểu cũng đề nghị Ban soạn thảo quan tâm thêm mục tiêu Nghị quyết 71 của Bộ Chính trị về giáo dục, đào tạo, làm thế nào để Hà Nội có ít nhất 1 cơ sở vào top 100 thế giới và nhiều cơ sở vào top 200 đại học trên thế giới.

"Để thực hiện thành công, Hà Nội cần phải chuẩn bị nhiều hồ sơ, nhân lực để đảm bảo Hội đồng nhân dân ban hành các nghị quyết. Tôi mong rằng, Hà Nội mến yêu của ta, Thủ đô mến yêu của ta sẽ là ngôi sao mai rạng rỡ trong một thời gian sớm nhất" - đại biểu Trần Hoàng Ngân bày tỏ.

Góp ý về Luật Thủ đô (sửa đổi), đại biểu Quốc hội thể hiện sự thống nhất nhiều nội dung trong báo cáo thẩm tra của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp. Đồng thời, đánh giá cao Ban soạn thảo đã chuẩn bị hồ sơ dự án công phu, đồ sộ, chi tiết và nhiều nội dung thể chế rất đột phá, phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng.

Quỳnh Nga

Nguồn Công Thương : https://congthuong.vn/dai-bieu-quoc-hoi-ha-noi-can-mot-co-che-rat-dac-biet-dac-thu-451664.html