Tiến sĩ Toán trường top 7 thế giới: 'Ngọn lửa Lê Bá Khánh Trình cháy trong tôi'

13 giờ trướcBài gốc

Từ Huy chương Vàng IMO đến tiến sĩ Toán trường top 10 thế giới

TS Cấn Trần Thành Trung, sinh năm 1995, là cựu học sinh Trường Phổ thông Năng khiếu - ĐH Quốc gia TPHCM, một trong những trường chuyên hàng đầu cả nước. Anh lớn lên trong một gia đình giản dị có cha là công nhân viên quốc phòng, mẹ là kỹ sư điện lạnh nhưng nghỉ hưu sớm để chăm lo cho gia đình.

Năng khiếu toán học của Trung bộc lộ từ sớm. Trước đây, chia sẻ với báo chí, bà Hà - mẹ của Trung từng kể, ngay từ khi học mẫu giáo, Trung đã làm được các phép tính nhẩm do cô giáo đưa ra. "Do gia đình không sớm nhận ra năng khiếu của con nên cháu chưa được bồi dưỡng bài bản. Lên lớp 8, Trung trượt đội tuyển học sinh giỏi của Trường THCS Nguyễn Gia Thiều (TPHCM). Con buồn lắm, về nhà năn nỉ mẹ lên xin thầy cho vào đội tuyển vì mê Toán quá", bà Hà kể.

Bước ngoặt đến khi Trung vào học Trường THPT Năng khiếu - ĐH Quốc gia TPHCM. Theo Trung, học Toán không phải là làm thật nhiều bài, mà quan trọng nhất là hiểu vì sao có cách giải như vậy. Hồi nhỏ, Trung thường dùng lại sách vở của chị gái và chính những dòng ghi chú của chị trong sách đã giúp Trung học được nhiều điều.

Cấn Trần Thành Trung, tốt nghiệp thủ khoa ngành Toán năm 2018 tại Đại học Duke (Mỹ). Ảnh: NVCC

Trong suốt những năm phổ thông, Trung liên tiếp đạt các thành tích cao như giải năng khiếu Toán lớp 5; giải học sinh giỏi thành phố lớp 9; giải Nhì quốc gia, giải Ba thành phố, Huy chương Vàng Olympic 30-4 vào năm lớp 11 và đặc cách giải Nhất Toán thành phố ở lớp 12.

Đặc biệt, năm 2013, Trung giành Huy chương Vàng Olympic Toán quốc tế tại Colombia. Sau khi tốt nghiệp THPT, anh nhận học bổng toàn phần của Đại học Duke - ngôi trường nằm trong top 10 đại học hàng đầu nước Mỹ theo bảng xếp hạng US News 2024 - và tốt nghiệp thủ khoa ngành Toán năm 2018.

Tiếp đó, anh theo học chương trình tiến sĩ Toán học và tốt nghiệp tại Viện Công nghệ California (Caltech). Theo bảng xếp hạng THE 2024, Caltech đứng thứ 7 trong số các đại học tốt nhất thế giới; còn theo QS, trường nằm trong top 10 toàn cầu.

"Ngọn lửa của thầy Lê Bá Khánh Trình cháy mãi trong tôi"

TS Trung cho biết, cách đây 16 năm, khi còn là học sinh chuyên Toán, anh may mắn học tập trong một môi trường được tạo điều kiện tối đa để theo đuổi đam mê.

Tại Trường Phổ thông Năng khiếu, anh không chỉ được học cùng những người bạn tài năng mà còn được truyền cảm hứng từ những người thầy tâm huyết, đặc biệt là TS Lê Bá Khánh Trình, người đã làm nên “câu chuyện huyền thoại” với lời giải đặc biệt tại Olympic Toán quốc tế năm 1979 ở London.

“Chính điều đó đã thôi thúc tôi nuôi dưỡng khát vọng chinh phục những đỉnh cao tương tự, để rồi có cơ hội đại diện Việt Nam dự Olympic Toán quốc tế năm 2013 và giành Huy chương Vàng”, TS Trung chia sẻ.

Anh Cấn Trần Thành Trung nhận bằng tiến sĩ Viện Công nghệ California (Caltech). Ảnh: NVCC

Gần 10 năm học tập và nghiên cứu tại Mỹ, điều khiến anh trăn trở nhất là tiềm năng của học sinh, sinh viên Việt Nam chưa được khai thác đúng mức. Theo anh, các bạn trẻ trong nước không hề thua kém về năng lực hay đam mê, nhưng lại thiếu cơ hội tiếp cận môi trường học thuật chất lượng cao từ sớm.

“Từ năm 2015, Đại học Duke đã triển khai chương trình nghiên cứu mùa hè về dữ liệu lớn dành cho sinh viên và nghiên cứu sinh, thu hút nguồn đầu tư hàng triệu USD từ doanh nghiệp và chính quyền địa phương. Những chương trình như vậy không chỉ truyền cảm hứng mà còn trang bị kỹ năng nghiên cứu, qua đó hình thành thế hệ chuyên gia mới trong lĩnh vực dữ liệu lớn”, anh nói.

Theo TS Trung, trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo bùng nổ, kéo theo làn sóng đầu tư hàng trăm tỷ USD vào các trung tâm dữ liệu lớn trên toàn cầu, nhu cầu về nguồn nhân lực chất lượng cao càng cấp thiết. Tuy nhiên, điều cốt lõi không chỉ nằm ở công nghệ hay vốn đầu tư, mà là việc chuẩn bị con người từ sớm.

“Ươm mầm tài năng giống như gieo một hạt giống. Nếu có môi trường phù hợp, sự dẫn dắt đúng hướng và đủ thời gian nuôi dưỡng, hạt giống sẽ phát triển rất mạnh. Những mô hình như tại Đại học Duke cho thấy đầu tư cho con người sớm và bài bản mang lại giá trị bền vững hơn bất kỳ khoản đầu tư ngắn hạn nào”, anh nhận định.

Xuất phát từ suy nghĩ đó, với mong muốn góp phần hình thành một hệ sinh thái học thuật tương tự tại Việt Nam, năm 2016, TS Trung đã sử dụng học bổng cá nhân cùng sự hỗ trợ của các sinh viên, nghiên cứu sinh và Trường ĐH Khoa học Tự nhiên để tổ chức trại hè nghiên cứu Toán học và ứng dụng PiMA.

Suốt 8 năm qua, trại hè PiMA đã đưa nội dung tiên tiến về học máy, khoa học dữ liệu, tin sinh học đến với hàng trăm học sinh trên cả nước. Không ít học viên từ chương trình này đã tiếp tục theo đuổi con đường nghiên cứu tại các đại học hàng đầu thế giới hoặc làm việc tại những tập đoàn công nghệ lớn.

“Nhìn thấy các em trưởng thành, tìm được hướng đi phù hợp và tiếp tục theo đuổi con đường khoa học, tôi trăn trở nhiều hơn về trách nhiệm của mình. Những kết quả ban đầu ấy cũng là lý do để tôi suy nghĩ nghiêm túc về việc trở về lâu dài, đóng góp nhiều hơn cho quê hương”, TS Trung chia sẻ.

Năm 2025, khi đứng trước lựa chọn tiếp tục sự nghiệp tại Mỹ hay trở về Việt Nam, TS Trung biết đến Chương trình VNU350 của ĐH Quốc gia TPHCM, một sáng kiến thu hút và phát triển các nhà khoa học trẻ xuất sắc. “Đây chính là động lực bắt đầu và cũng là hoài bão tôi muốn thực hiện”, anh nói. Anh quyết định nộp đơn và được tuyển chọn làm giảng viên Khoa Công nghệ thông tin, Trường ĐH Khoa học Tự nhiên.

“Trở về nước, mỗi ngày với tôi đều có ý nghĩa. Ngoài công việc mới đầy thách thức, tôi còn có cơ hội hiểu thêm về quê hương mình. Sau một năm đứng lớp, tôi thấy bản thân tự tin và linh hoạt hơn nhiều. Điều khiến tôi vui và tự hào nhất là được trực tiếp giảng dạy, hướng dẫn sinh viên - những bạn trẻ đầy nhiệt huyết, ham học hỏi và sẵn sàng nỗ lực cho đam mê”, anh chia sẻ.

Bên cạnh đó, TS Trung còn tham gia tuyển chọn, bồi dưỡng học sinh năng khiếu Toán bậc THPT, truyền cảm hứng tới các em ở nhiều địa phương còn hạn chế điều kiện tiếp cận chuyên gia và có cơ hội làm việc cùng những người thầy mà anh luôn ngưỡng mộ như TS Lê Bá Khánh Trình, TS Trần Nam Dũng.

“Tôi không dám khẳng định rằng ngay từ lớp 10 mình đã có suy nghĩ ‘đi xa để trở về’. Nhưng chắc chắn, chính thầy Lê Bá Khánh Trình là người đã truyền cho tôi ngọn lửa đam mê hình học và tinh thần tận tụy với con đường khoa học mà thầy lựa chọn”, TS Trung nói.

Anh tin rằng trong mỗi con người đều có một khát khao rất tự nhiên, được quay về với cội nguồn, được chứng kiến quê hương mình phát triển. “Tôi đặc biệt ngưỡng mộ thế hệ đi trước, những người đã lặng lẽ đặt viên gạch nền móng đầu tiên cho khoa học nước nhà như TS Lê Bá Khánh Trình, GS Đặng Đình Áng, GS Võ Văn Tới hay TS Nguyễn Thanh Mỹ. Chính họ cho tôi thấy một hình mẫu rất đẹp về trách nhiệm và sự bền bỉ của người làm khoa học”, anh chia sẻ.

Bài tiếp: Tiến sĩ trường top 7 thế giới về nước, chọn làm việc ở nơi cần mình để 'vui lâu'

Lê Huyền

Nguồn VietnamNet : https://vietnamnet.vn/tien-si-toan-truong-top-7-the-gioi-ngon-lua-le-ba-khanh-trinh-chay-trong-toi-2487229.html