Tiết kiệm năng lượng: Khơi thông nguồn lực cho tương lai

2 giờ trướcBài gốc

Hưởng ứng Ngày toàn dân tiết kiệm, chống lãng phí năm 2026 - ngày 31/5/2026, cả nước đang chung tay triển khai những hành động thiết thực nhằm bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Trong bối cảnh nền kinh tế bước vào giai đoạn phát triển mới với những mục tiêu lớn, việc sử dụng điện tiết kiệm và hiệu quả không chỉ là giải pháp tình thế, mà đã trở thành một chiến lược căn cơ, bền vững, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của toàn xã hội.

Sức ép từ tăng trưởng và thách thức thiên tai

Năm 2026 mang ý nghĩa bản lề đặc biệt khi là năm đầu tiên triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, mở đầu cho Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026 - 2030. Nhằm tạo bước bứt phá mạnh mẽ, Kết luận số 18-KL/TW ngày 02/4/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, tài chính quốc gia và vay, trả nợ công, đầu tư công trung hạn 5 năm 2026 - 2030 đã đề ra định hướng phấn đấu thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức hai con số. Quy luật thực nghiệm kinh tế tại nước ta chỉ ra rằng, để bảo đảm tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm trong nước (GDP) trên 10%, nhu cầu phụ tải điện phải tăng trưởng tương ứng hoặc ở mức cao hơn. Do đó, việc bảo đảm nguồn cung ứng điện ổn định chính là bệ phóng vững chắc, quyết định sự thành bại của các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

Tuy nhiên, cùng với yêu cầu tăng trưởng cao, hệ thống điện quốc gia đang phải đối mặt với áp lực vận hành lớn do tác động của biến đổi khí hậu. Ngay từ tháng 4 và liên tiếp trong các đợt nắng nóng gay gắt từ ngày 13 đến 15/5, đặc biệt là giai đoạn từ ngày 23 đến 27/5/2026, nền nhiệt độ trên cả nước duy trì ở mức cao kỷ lục, khiến nhu cầu tiêu thụ điện toàn hệ thống tăng đột biến, liên tục thiết lập các đỉnh mới. Thách thức lớn hơn còn ở phía trước khi các mô hình dự báo khí tượng thủy văn chỉ ra có khoảng 80% khả năng hiện tượng "Siêu El Nino" sẽ chính thức thiết lập vào tháng 7/2026. Hiện tượng này sẽ gây ra hạn hán kéo dài, làm sụt giảm nghiêm trọng lưu lượng nước về các hồ thủy điện lớn, trực tiếp ảnh hưởng đến nguồn cung cấp điện năng phục vụ sản xuất và sinh hoạt.

Cùng với yêu cầu tăng trưởng cao, hệ thống điện quốc gia đang phải đối mặt với áp lực vận hành lớn do tác động của biến đổi khí hậu.

Hành động quyết liệt từ Chính phủ đến các bộ, ngành

Trước tình hình đó, công tác tiết kiệm năng lượng đã nhận được sự chỉ đạo sát sao ở cấp cao nhất. Ngày 24/5/2026, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã ký Quyết định số 924/QĐ-TTg ban hành Kế hoạch triển khai hoạt động hưởng ứng Ngày toàn dân tiết kiệm, chống lãng phí năm 2026 với chủ đề "Tiết kiệm năng lượng, thịnh vượng tương lai". Đây là thông điệp mang tính chiến lược, khẳng định việc sử dụng điện năng tiết kiệm, hiệu quả chính là cam kết vững chắc cho sự phát triển bền vững.

Để hiện thực hóa chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Công Thương đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp quản lý và kỹ thuật mạnh mẽ. Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng đã chỉ đạo Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công thực hiện Chương trình quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả trên tất cả các lĩnh vực. Điểm mới mang tính đột phá là việc khẩn trương xây dựng và hoàn thiện bộ chỉ số đánh giá hiệu quả công việc (KPI) về triển khai tiết kiệm điện, dựa trên cơ sở Chỉ thị số 10/CT-TTg về việc tăng cường thực thi tiết kiệm điện và phát triển điện mặt trời mái nhà và Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả. Việc giao chỉ tiêu KPI cụ thể tới từng cấp, từng đơn vị giúp chuyển hóa các lời kêu gọi thành những con số định lượng, có thể kiểm tra, giám sát và đánh giá một cách minh bạch, thực chất.

Trước thách thức từ hiện tượng "Siêu El Nino", việc chung tay tiết kiệm điện, giảm áp lực hệ thống là trách nhiệm thiết yếu của mỗi cá nhân và doanh nghiệp trong năm 2026.

Bên cạnh đó, giải pháp căn cơ và trực tiếp là chuyển dịch thời gian sử dụng điện ra khỏi các khung giờ cao điểm, đặc biệt là giờ cao điểm tối từ 18 giờ đến 23 giờ. Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân nhấn mạnh tinh thần tiên phong của các cơ quan nhà nước và các cơ sở sử dụng năng lượng lớn trong việc chủ động điều chỉnh phương án hoạt động phù hợp với thực tế phụ tải, phối hợp chặt chẽ với các địa phương để giảm tải áp lực cho mạng lưới quốc gia trong giai đoạn nắng nóng.

Văn hóa tiết kiệm là nền tảng cho sự phát triển bền vững

Sự vào cuộc quyết liệt của các cơ quan quản lý đã nhận được sự hưởng ứng mạnh mẽ từ cộng đồng doanh nghiệp trên cả nước. Thực hiện Chỉ thị số 10/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc tăng cường thực thi tiết kiệm điện và phát triển điện mặt trời mái nhà, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) cùng các đơn vị thành viên đã chủ động triển khai chương trình điều chỉnh phụ tải điện (DR) tự nguyện phi thương mại.

Tính đến tháng 5/2026, số liệu thống kê ghi nhận những kết quả tích cực. Tại 18 tỉnh, thành phố phía Bắc (bao gồm Hà Nội), có hơn 5.900 khách hàng tham gia chương trình DR với tiềm năng điều chỉnh đạt trên 1.450 MW. Tại 7 tỉnh, thành phố khu vực miền Trung, 1.925 khách hàng ký thỏa thuận tham gia, đóng góp tiềm năng điều chỉnh khoảng 255,62 MW. Tại 9 tỉnh, thành phố phía Nam (bao gồm Thành phố Hồ Chí Minh), hơn 9.000 doanh nghiệp đồng hành với tiềm năng dịch chuyển phụ tải tối đa khoảng 765 MW.

Bên cạnh việc điều chỉnh phụ tải (DR), giải pháp phát triển điện mặt trời mái nhà đang được xem là hướng đi đột phá. Tuy nhiên, để nguồn lực này thực sự phát huy hiệu quả, cần những tháo gỡ về chính sách.

Đánh giá về vấn đề này, ông Hà Đăng Sơn, Chủ tịch Trung tâm Nghiên cứu Năng lượng và Tăng trưởng xanh nhận định: "Việc khơi thông nguồn lực cho điện mặt trời mái nhà không chỉ nằm ở cơ chế khuyến khích, mà quan trọng hơn là phải giải quyết được bài toán về tiêu chuẩn kỹ thuật an toàn và quy trình đấu nối minh bạch. Khi các rào cản về pháp lý được gỡ bỏ, điện mặt trời mái nhà sẽ trở thành nguồn cấp tại chỗ quan trọng, giúp giảm tải tức thì cho lưới điện quốc gia trong những giờ cao điểm nắng nóng".

Việc tham gia điều chỉnh phụ tải không chỉ bảo đảm an toàn hệ thống mà còn mang lại lợi ích thiết thực cho doanh nghiệp thông qua việc tối ưu hóa chi phí vận hành, ưu tiên bảo đảm chất lượng điện áp và nhận tư vấn miễn phí về kiểm toán năng lượng. Song song đó, việc phát triển điện mặt trời mái nhà cũng được đẩy mạnh như một giải pháp gia tăng nguồn cấp tại chỗ hiệu quả.

Mỗi kilowatt giờ điện được tiết kiệm từ việc tắt bớt một thiết bị điện không cần thiết của mỗi hộ gia đình sẽ tạo nên một nguồn lực vô cùng to lớn.

Nhìn từ góc độ dài hạn, thông điệp "Tiết kiệm năng lượng, thịnh vượng tương lai" không dừng lại ở những giải pháp kỹ thuật hay phong tào ngắn hạn, mà hướng tới việc xây dựng một nét văn hóa ứng xử văn minh với tài nguyên quốc gia.

Mỗi kilowatt giờ điện được tiết kiệm từ việc tắt bớt một thiết bị điện không cần thiết của mỗi hộ gia đình trong khung giờ từ 18 giờ đến 23 giờ, mỗi hành động chủ động dịch chuyển ca sản xuất tránh giờ cao điểm của các nhà máy, xí nghiệp... khi được cộng hưởng lại sẽ tạo nên một nguồn lực vô cùng to lớn. Nguồn lực đó giúp giảm bớt áp lực vận hành cho hệ thống điện quốc gia, bảo đảm nguồn năng lượng bền vững phục vụ sản xuất, thúc đẩy phát triển kinh tế. Tiết kiệm năng lượng chính là biểu hiện rõ ràng nhất của trách nhiệm công dân và trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp, là chìa khóa mở ra cánh cửa thịnh vượng vững chắc cho tương lai đất nước.

Năm 2026, cả nước nỗ lực dịch chuyển phụ tải điện ra khỏi khung giờ 18h - 23h. Tính đến tháng 5, hơn 16.000 doanh nghiệp trên cả nước đã cam kết điều chỉnh phụ tải với tiềm năng giảm áp lực cho hệ thống quốc gia đạt gần 2.500 MW. Mỗi kilowatt giờ tiết kiệm không chỉ giúp hạ nhiệt hệ thống điện trước thách thức "Siêu El Nino" mà còn góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số.

Minh Thùy

Nguồn Công Thương : https://congthuong.vn/tiet-kiem-nang-luong-khoi-thong-nguon-luc-cho-tuong-lai-459207.html