Chiến thuật thay đổi
Những thay đổi về chiến thuật và công nghệ tại Ukraine cho thấy nhịp độ giao tranh không còn phụ thuộc vào việc liệu xe tăng có thể di chuyển trên những cánh đồng đóng băng hay không.
Ở giai đoạn đầu của cuộc xung đột, bắt đầu từ tháng 2/2022, xe tăng và các phương tiện bọc thép hạng nặng chiếm ưu thế trên chiến trường. Khi mặt đất đóng băng sâu, những cỗ máy khổng lồ này vẫn có thể di chuyển nhưng nhìn chung giao tranh chậm lại vào mùa đông do tuyết và bùn lầy.
Giờ đây, khi UAV hiện diện khắp nơi để giảm sát và tấn công từ trên không, các phương tiện bọc thép hạng nặng gặp khó khăn trong việc di chuyển dù là bất kỳ mùa nào. Các chiến thuật đã thay đổi: Nga điều các nhóm nhỏ binh lính đi xe máy hoặc đi bộ để thâm nhập vào phòng tuyến Ukraine với hy vọng ít bị UAV chú ý.
Binh lính Nga được huấn luyện quân sự ở Rostov. Ảnh: Reuters
Với các nhóm nhỏ này, nhiệm vụ hầu như không thay đổi dù là thời điểm nào trong năm. Vì vậy, nhịp độ giao tranh vẫn giữ nguyên, chậm chạp, từ mùa này sang mùa khác.
"Không có gì thực sự thay đổi, dù là mùa đông hay mùa hè. Khác biệt duy nhất là cái lạnh", chỉ huy một trung đội bộ binh của Ukraine có biệt danh là Salo cho hay.
Khi giao tranh hiện nay bị chi phối bởi UAV, những biến động thời tiết trong mùa đông "có tác động lớn hơn theo cấp số nhân so với các năm trước", Franz-Stefan Gady - một nhà phân tích quân sự tại Vienna nhận định.
Một số yếu tố của thời tiết mùa đông có thể giúp binh lính tiến quân dễ dàng hơn trong kỷ nguyên UAV nhưng cũng có những yếu tố khiến điều đó trở nên khó khăn hơn. Cây cối trơ trụi, không còn lá để ngụy trang, khiến binh lính dễ bị UAV phát hiện và mọi sự di chuyển đều trở nên nguy hiểm. Dấu chân in trên tuyết rất dễ bị nhìn thấy từ trên cao. Nhiệt độ thấp cũng khiến camera ảnh nhiệt trên UAV trở nên hiệu quả hơn.
“Chúng tôi có thể nhìn rất rõ các dấu vết trên tuyết, biết chúng dẫn đi đâu và xác định được những vị trí mà đối phương đang ẩn náu", sĩ quan Ukraine với mật danh Shirley, cho biết.
Tuy nhiên, anh cũng cảnh báo việc thời tiết ngày càng xấu đi có thể trở thành vấn đề.
“Khi tuyết rơi dày hơn, chúng tôi mất tầm nhìn. Với chúng tôi, đó là thời điểm nguy hiểm nhất", Shirley tiết lộ.
Theo các nhà phân tích và binh lính Ukraine, lực lượng Nga thường tận dụng thời tiết nhiều mây, sương mù và tuyết rơi dày để xâm nhập.
“Khi thời tiết xấu, khả năng vượt qua được tuyến đầu sẽ cao hơn”, Rob Lee, chuyên gia quân sự tại Viện Nghiên cứu Chính sách Đối ngoại có trụ sở ở Philadelphia, nhận định.
Cái lạnh khắc nghiệt mà Ukraine đang trải qua trong những tuần gần đây cũng mang tính hai mặt. Nhiệt độ đóng băng gây ra khó khăn cho binh lính ở tiền tuyến, làm suy giảm khả năng cơ động và chiến đấu.
Bất lợi trong tác chiến UAV vào mùa đông
Bên cạnh đó, cái lạnh cũng gây bất lợi cho UAV. Nhiệt độ thấp làm giảm tuổi thọ pin. Khi có tuyết rơi, một số loại UAV không thể hoạt động, tạo nguy cơ cho các đợt tiến công của đối phương.
“Thời tiết và công nghệ không phải là bạn của nhau”, một trung sĩ UAV của Ukraine với mật danh Sol thừa nhận, đồng thời cho biết tuyết đang ảnh hưởng “rất nhiều” tới các tổ đội của anh. Sol giải thích rằng cánh quạt của một số UAV rất dễ bị đóng băng.
Ukraine tập trận quân sự ở Zaporizhzhia. Ảnh: Reuters
Để khắc phục, một số tổ đội cố gắng hơ ấm UAV gần bếp gas. Những đội khác thử dùng các loại dung dịch chống đóng băng đắt tiền. Nhưng bất ngờ thay, theo anh, việc chà mỡ động vật lên cánh quạt tưởng đơn giản nhưng lại tỏ ra hiệu quả nhất nhằm tạo ra một lớp bảo vệ.
Các tổ đội của Sol vận hành máy bay không người góc nhìn thứ nhất (FPV), được điều khiển thông qua hình ảnh video trực tiếp. Những UAV này, cùng với các mẫu UAV dân dụng cỡ nhỏ được cải tiến cho chiến trường, là những loại bị thời tiết tác động mạnh nhất.
Khi chúng không thể cất cánh, quân đội Ukraine thường chuyển sang sử dụng các UAV ném bom cỡ lớn, được gọi là Vampire. Theo một trung sĩ Ukraine với mật danh Black, các đội vận hành loại UAV này có ít việc hơn vào mùa hè, nhưng “bây giờ chúng tôi bay suốt ngày đêm".
Cách đó khoảng 24km về phía tiền tuyến, Daryna, một nữ quân y, ngồi bên trong bệnh viện dã chiến nhỏ. Trên các giường, chăn sưởi điện đã được bật sẵn và hai cáng cứu thương được chuẩn bị với những tấm chăn giữ nhiệt màu bạc. Nhưng ngày hôm đó không có bệnh nhân nào. Theo cô, thời tiết là một phần nguyên nhân. Tuyết rơi khiến việc đưa thương binh rời khỏi tiền tuyến mà không bị UAV tấn công trở nên khó khăn. Khi việc chăm sóc y tế bị chậm trễ, số ca tử vong sẽ tăng lên.
“Một năm trước, chúng tôi tiếp nhận những người bị thương chỉ hai, ba giờ trước đó. Bây giờ, chúng tôi tiếp nhận những người bị thương từ cả tuần trước", Daryna cho biết.
Các boong-ke cũng đã thay đổi. Chúng phải được đào sâu hơn do mối đe dọa từ UAV. Điều này trở nên khó khăn hơn nhiều khi mặt đất bị đóng băng.
Binh lính buộc phải ở yên trong boong-ke và hạn chế di chuyển để tăng khả năng sống sót, Salo - chỉ huy một trung đội bộ binh cho hay. Ông thừa nhận UAV đang làm “một khối lượng công việc khổng lồ”. Nhưng ông nhấn mạnh rằng bộ binh vẫn giữ vai trò then chốt, không chỉ vì thời tiết xấu có thể khiến UAV không thể cất cánh hoặc làm giảm tầm quan sát.
“Chúng tôi vẫn cần nhân lực vì bộ binh là lực lượng giữ vững tiền tuyến", ông Salo nó.
Các nhà phân tích cho rằng hiện vẫn chưa rõ mùa đông sẽ mang lại lợi thế nhiều hơn cho Nga hay Ukraine. Điều đó phụ thuộc lớn vào mức độ khắc nghiệt của cái lạnh và tuyết rơi.
“Chiến tranh bằng UAV phụ thuộc vào thời tiết đã tạo ra một nghịch lý: cả hai bên đều dựa vào các hệ thống không người lái để nắm tình hình và tiến hành các đòn tấn công chính xác, nhưng đồng thời bị giới hạn về thời gian và điều kiện tác chiến”, nhà phân tích quân sự Gady nhận định.
Dù vậy, ông lưu ý rằng mùa đông thường có lợi cho bên phòng thủ. Quan điểm này cũng được nhiều binh lính Ukraine tại khu vực Dnipro đồng tình. Theo họ, quân Nga tìm cách tiến lên, trong khi lực lượng của Kiev chỉ cần đứng yên và giữ vững tiền tuyến, qua đó hạn chế mức độ nguy hiểm.
“Vào mùa đông, chúng ta chỉ có thể chịu đựng và chờ cho nó qua đi", trung sĩ Black nói.
Kiều Anh/VOV.VN Tổng hợp