Tiêu chuẩn xanh, giấy thông hành cho gạo Việt toàn cầu

41 phút trướcBài gốc

Ông Lê Thanh Tùng, Phó chủ tịch Thường trực Hiệp hội ngành Gạo Việt Nam - Ảnh: Văn Kim Khanh

Theo Thương vụ Việt Nam tại Philippines, năm 2026, nước này có kế hoạch nhập khẩu 3,6 triệu tấn gạo, trong đó 75% – 80% sẽ mua từ Việt Nam, đồng thời áp dụng các biện pháp quản lý khối lượng nhập khẩu. Xung quanh thông tin này, phóng viên Một Thế Giới đã trao đổi với ông Lê Thanh Tùng, Phó chủ tịch Thường trực Hiệp hội ngành Gạo Việt Nam.

Phóng viên: Thưa ông, việc Philippines thông báo nhập khẩu 3,6 triệu tấn gạo, trong đó phần lớn từ Việt Nam, có phải là tín hiệu tích cực cho ngành lúa gạo nước ta?

Ông Lê Thanh Tùng:
Thông tin này khẳng định Philippines vẫn là đối tác nhập khẩu gạo truyền thống của Việt Nam. Tuy nhiên, đây không hẳn là tin mừng trọn vẹn. Trước đây, mỗi năm Philippines vẫn nhập khẩu từ 2 đến 3 triệu tấn gạo Việt Nam. Năm 2025 họ tạm ngưng nhập khẩu, chúng ta đã tìm kiếm và mở rộng được một số thị trường mới. Nay họ quay lại mua gạo của ta, nếu vừa duy trì các đối tác mới, vừa tiếp tục xuất khẩu sang Philippines từ 2,5 đến 3 triệu tấn, thì dòng chảy thương mại gạo Việt Nam ở vùng Đồng bằng sông Cửu Long có thể khởi động mạnh hơn.

- Nhưng ông cho rằng đây chưa phải là tin vui hoàn toàn đối với nông dân và ngành lúa gạo Việt Nam?

Ông Lê Thanh Tùng:
Đúng vậy. Hiện nay, Philippines nhập khẩu gạo song song với việc cân đối thị trường lúa gạo trong nước của họ. Tiêu chuẩn nhập khẩu lần này cao hơn trước, đặc biệt về an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc. Tóm lại, họ đòi hỏi gạo Việt Nam theo tiêu chuẩn xanh toàn cầu. Nếu chúng ta không quan tâm đúng mức đến các yêu cầu này, gạo Việt Nam sẽ gặp khó khăn khi tiếp cận thị trường Philippines, dù sản lượng nhập khẩu có lớn.

- Philippines sẽ áp dụng những biện pháp gì trong quản lý nhập khẩu gạo thời gian tới?

Ông Lê Thanh Tùng:
Trong năm 2026, Philippines không dừng nhập khẩu gạo, nhưng họ sẽ thực hiện các biện pháp quản lý khối lượng nhập khẩu, nhất là trong thời gian vụ mùa thu hoạch của nông dân Philippines. Điều này nhằm bảo vệ sản xuất trong nước. Ngoài ra, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp Philippines cũng đã thông tin về mức thuế nhập khẩu đối với mặt hàng gạo của các nước đối tác, trong đó có Việt Nam. Đây là yếu tố mà doanh nghiệp xuất khẩu cần theo dõi sát.

- Theo nguồn tin quốc tế, Philippines đang triển khai thử nghiệm các giống lúa mới trên phạm vi toàn quốc. Điều này tác động thế nào đến xuất khẩu gạo của Việt Nam?

Ông Lê Thanh Tùng:
Theo Daily Tribune và bản tin lúa gạo mới nhất của Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA), Philippines đang thử nghiệm các giống lúa mới để nâng cao sản lượng trong vụ mùa mưa năm 2027. Chương trình do Viện Nghiên cứu Lúa gạo Philippines (PhilRice) chủ trì, phối hợp với Bộ Nông nghiệp. Mục tiêu của họ là cải thiện năng suất, khả năng chống chịu và lựa chọn giống phù hợp với từng địa phương.
Về lâu dài, nếu Philippines tự nâng cao được sản lượng, nhu cầu nhập khẩu có thể giảm. Do đó, Việt Nam không thể chỉ trông chờ vào một thị trường mà cần đa dạng hóa đối tác, đồng thời nâng cao chất lượng hạt gạo để giữ lợi thế cạnh tranh.

Bộ trưởng Nông nghiệp Philippines Francisco P. Tiu Laurel Jr. đã có buổi tiếp và làm việc với Thương vụ Việt Nam tại Philippines - Ảnh: V.K.K

- Trước bối cảnh đó, ông đánh giá đâu là vấn đề quan trọng nhất của ngành lúa gạo Việt Nam hiện nay?

Ông Lê Thanh Tùng:
Vấn đề không phải là chúng ta có thêm bao nhiêu đối tác mới hay đối tác truyền thống quay lại mua gạo, mà là chất lượng hạt gạo Việt Nam có đáp ứng được yêu cầu quốc tế hay không. Hiện nay, khách hàng ngày càng quan tâm đến truy xuất nguồn gốc, an toàn thực phẩm và tiêu chuẩn môi trường. Nếu sản phẩm của chúng ta không minh bạch về nguồn gốc, không đạt tiêu chuẩn xanh, thì rất khó duy trì thị trường lâu

Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, giảm phát thải là hướng đi rất đúng. Mục tiêu của đề án không chỉ là nâng cao năng suất mà còn cải thiện chất lượng hạt gạo, giảm tác động đến môi trường và đáp ứng yêu cầu của các thị trường khó tính. Khi sản xuất theo quy trình xanh, có kiểm soát, gạo Việt sẽ dễ dàng đạt các tiêu chuẩn quốc tế hơn.

- Truy xuất nguồn gốc có phải là “chìa khóa” để gạo Việt vươn ra toàn cầu?

Ông Lê Thanh Tùng:
Chắc chắn là như vậy. Truy xuất nguồn gốc giúp người tiêu dùng biết rõ gạo được trồng ở đâu, quy trình sản xuất ra sao, có an toàn hay không. Đây là yếu tố tạo niềm tin và nâng cao giá trị sản phẩm. Hiện nay, nhiều thị trường yêu cầu bắt buộc phải có hệ thống truy xuất nguồn gốc rõ ràng. Nếu không đáp ứng được, gạo Việt sẽ gặp bất lợi trong cạnh tranh.

Nông dân cần thay đổi tư duy sản xuất, hướng tới canh tác theo tiêu chuẩn xanh, giảm sử dụng hóa chất, bảo vệ môi trường. Doanh nghiệp phải đầu tư vào vùng nguyên liệu, công nghệ chế biến và hệ thống truy xuất nguồn gốc. Sự liên kết chặt chẽ giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp là yếu tố quyết định để nâng cao chất lượng và ổn định đầu ra.

Định hướng lâu dài là phát triển ngành lúa gạo theo hướng bền vững, chất lượng cao, thân thiện môi trường và hội nhập quốc tế. Hạt gạo Việt Nam không chỉ cạnh tranh về sản lượng mà phải cạnh tranh bằng chất lượng, thương hiệu và giá trị gia tăng. Khi đạt được các tiêu chuẩn xanh và truy xuất nguồn gốc rõ ràng, gạo Việt sẽ có chỗ đứng vững chắc trên thị trường toàn cầu.

- Xin cảm ơn ông về cuộc trao đổi!

Văn Kim Khanh

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/tieu-chuan-xanh-giay-thong-hanh-cho-gao-viet-toan-cau-244737.html