Từ chuyển đổi số đến sở hữu trí tuệ giúp HTX ở Cà Mau 'làm đâu trúng đó'

4 giờ trướcBài gốc

Thực tiễn những năm gần đây cho thấy, khoa học – công nghệ và chuyển đổi số đang trở thành lời giải quan trọng, mở ra hướng đi mới cho các HTX, đồng thời đặt ra yêu cầu cấp thiết về xây dựng và hình thành văn hóa sở hữu trí tuệ trong khu vực này.

Công nghệ đi vào đồng ruộng

Tại xã Vĩnh Mỹ, từ năm 2022, việc lắp đặt hệ thống “mạng lưới giám sát sâu rầy thông minh” tại ruộng lúa của HTX Dịch vụ nông nghiệp Thanh Sơn đã đánh dấu một bước chuyển căn bản trong cách thức quản lý dịch hại.

Những chiếc bẫy đèn hoạt động liên tục 24/24 giờ không chỉ thu hút côn trùng mà còn tự động gửi dữ liệu về điện thoại thông minh giúp các thành viên và nông dân liên kết của HTX phân tích mật độ, chủng loại và nguy cơ gây hại.

HTX ở Cà Mau đang đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất.

Theo ông Trần Văn Ngỗ, Chủ tịch HĐQT HTX, từ khi có hệ thống giám sát thông minh, thành viên HTX không còn phải “đoán già đoán non” tình hình sâu bệnh như trước.

“Khi lượng côn trùng vượt ngưỡng cảnh báo, thông tin lập tức được gửi về điện thoại, giúp nhà vườn chủ động phun thuốc đúng thời điểm, đúng liều lượng. Kết quả là số lần phun thuốc mỗi vụ giảm đáng kể, chi phí sản xuất được tiết kiệm, môi trường sinh thái được bảo vệ tốt hơn”, ông Ngỗ cho hay.

Đáng chú ý, việc HTX ứng dụng bẫy thông minh có khả năng phân biệt sinh vật gây hại và thiên địch, đồng thời ghi nhận các yếu tố thời tiết như gió, lượng mưa để dự báo nguy cơ dịch hại giúp nâng cao đáng kể hiệu quả bảo vệ cây trồng.

Sau 3 năm áp dụng công nghệ vào khâu phòng trừ dịch hại, khu vực ruộng lúa của HTX không còn ghi nhận tình trạng rầy nâu bùng phát trên diện rộng. Thậm chí, côn trùng thu giữ được còn được tận dụng làm thức ăn cho cá nuôi trong ao của các hộ thành viên, hình thành vòng tuần hoàn sinh thái ngay trong sản xuất.

Theo chuyên gia, hệ thống bẫy rầy thông minh cho phép nông dân cập nhật tình hình đồng ruộng mọi lúc, mọi nơi thông qua điện thoại, bổ trợ hiệu quả cho phương pháp thăm đồng truyền thống. Việc ra quyết định dựa trên dữ liệu cụ thể giúp hạn chế lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật, qua đó hạ giá thành và nâng cao chất lượng nông sản.

Dữ liệu thời tiết trở thành “đầu vào” sản xuất

Song song với giám sát sâu bệnh, bản tin thời tiết nông vụ đang dần trở thành công cụ quen thuộc của nhiều HTX và tổ hợp tác ở Cà Mau. Từ cuối năm 2023, bản tin được gửi định kỳ qua Zalo, cung cấp dự báo chi tiết kèm khuyến cáo canh tác theo từng giai đoạn sinh trưởng của cây trồng. Thông tin được trình bày bằng hình ảnh trực quan, dễ hiểu, dễ áp dụng.

Ông Nguyễn Văn Nghĩa, thành viên HTX Hồng Phát (xã Vĩnh Thanh), cho biết trước đây việc gieo sạ, chăm sóc lúa chủ yếu dựa vào kinh nghiệm hoặc thông tin rời rạc. Nay, với bản tin nông vụ, lịch sản xuất được bố trí chủ động hơn, tránh được rủi ro do thời tiết bất thường, từ đó nâng cao hiệu quả kinh tế trên từng công đất.

Theo kỹ sư Đỗ Ái My, thành viên tổ xây dựng bản tin của HTX, mỗi vụ áp dụng đúng khuyến cáo giúp bà con tiết kiệm từ 100.000 đến 200.000 đồng/công đất nhờ giảm vật tư và hạn chế thiệt hại do biến đổi khí hậu.

Các HTX ngày càng có ý thức cao hơn về vấn đề sở hữu trí tuệ, định vị thương hiệu trên thị trường.

Đáng chú ý, để phù hợp với điều kiện nông thôn, bản tin còn được ghi âm phát qua loa truyền thanh, bảo đảm cả những người lớn tuổi không sử dụng điện thoại thông minh cũng có thể tiếp cận thông tin.

Không dừng ở sản xuất, quá trình số hóa trong quản lý HTX ở Cà Mau đang diễn ra ngày càng rõ nét. Hiện khoảng 30% HTX sử dụng phần mềm kế toán điện tử, phần mềm quản lý thành viên hoặc quản lý sản xuất. 100% HTX trong lĩnh vực thủy sản, nông nghiệp và thương mại đã chuyển sang hóa đơn điện tử. 30% HTX sử dụng chữ ký số và lưu trữ hồ sơ số, 25% HTX thực hiện thanh toán với thành viên qua chuyển khoản ngân hàng.

Nhiều HTX chủ động đăng ký mã QR cho sản phẩm, tận dụng mạng xã hội để quảng bá, tìm kiếm đối tác. Các sản phẩm chủ lực, đặc biệt là sản phẩm OCOP, được giới thiệu và bán rộng rãi trên các sàn thương mại điện tử như Postmart.vn, Voso.vn, Shopee, Lazada, bên cạnh website và fanpage riêng.

Trong sản xuất nông nghiệp, Cà Mau đang từng bước xây dựng mô hình HTX “chuyển đổi số điểm” gắn với nông nghiệp xanh. Tiêu biểu là HTX Nông nghiệp tổng hợp Ba Đình (xã Vĩnh Lộc), HTX Nông nghiệp Vĩnh Cường (xã Vĩnh Mỹ), HTX Trúc Thương (xã Đầm Dơi) với việc áp dụng nhật ký điện tử, hệ thống truy xuất nguồn gốc và ký hợp đồng tiêu thụ trực tuyến.

Trong số các mô hình tiêu biểu, HTX Nông nghiệp tổng hợp Ba Đình nổi lên như một điển hình cho sự kết hợp hài hòa giữa khoa học công nghệ, chuyển đổi số và xây dựng thương hiệu. Với 284 thành viên, canh tác trên 724,6 ha theo mô hình lúa – tôm, HTX không ngừng đổi mới để giảm chi phí, ổn định sản xuất và nâng cao đời sống thành viên.

Theo ông Nông Văn Thạch, Chủ tịch HĐQT kiêm Giám đốc HTX Ba Đình, trong xu thế số, HTX chú trọng hoàn thiện chất lượng, bao bì, đăng ký các chứng nhận uy tín. Sản phẩm gạo lúa – tôm Ba Đình đạt chuẩn OCOP và Giải thưởng Mai An Tiêm năm 2024; vùng nuôi tôm sú sạch 400 ha đạt tiêu chuẩn ASC để xuất khẩu, đồng thời phối hợp với cơ quan chức năng thử nghiệm mô hình lúa – tôm hữu cơ.

Hình thành tư duy mới về sở hữu trí tuệ

Cùng với ứng dụng công nghệ, Cà Mau đang đẩy mạnh quản lý nguồn gốc sản phẩm, chỉ dẫn địa lý và bảo hộ thương hiệu. Quyết định số 55/2024/QĐ-UBND về quản lý truy xuất nguồn gốc, chỉ dẫn địa lý, nhãn hiệu tập thể, nhãn hiệu chứng nhận cho sản phẩm OCOP đã tạo hành lang pháp lý quan trọng để bảo vệ các thương hiệu như “Tôm Cà Mau”, “Cua Cà Mau”.

Trong các HTX, sở hữu trí tuệ đang dần được nhìn nhận như một khoản đầu tư chiến lược. Các hình thức sở hữu trí tuệ được áp dụng ngày càng đa dạng, như đăng ký nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý cho đặc sản; cấp mã số vùng trồng, mã QR để truy xuất nguồn gốc; bảo mật quy trình sản xuất; thiết kế bao bì, mẫu mã độc đáo; ứng dụng công nghệ mới trong quản lý và truyền thông…

Vai trò của sở hữu trí tuệ thể hiện rõ trong việc nâng cao giá trị sản phẩm, tăng khả năng cạnh tranh, mở rộng thị trường và tạo điều kiện tiếp cận các chương trình hỗ trợ. Tuy nhiên, thực tế cũng cho thấy những thách thức không nhỏ như nhận thức về sở hữu trí tuệ còn hạn chế, chi phí đăng ký và bảo hộ còn cao, đội ngũ am hiểu chuyên sâu chưa nhiều...

Từ thực tiễn ở Cà Mau, có thể khẳng định khoa học công nghệ và chuyển đổi số chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi gắn với tư duy bảo vệ và khai thác tài sản trí tuệ. Việc xây dựng văn hóa sở hữu trí tuệ trong HTX không chỉ dừng ở đăng ký nhãn hiệu hay mã QR, mà còn là quá trình nâng cao nhận thức, coi tri thức, dữ liệu, quy trình và thương hiệu là tài sản chung cần được gìn giữ và phát triển.

Đẩy mạnh đào tạo, tập huấn về sở hữu trí tuệ cho cán bộ HTX, hỗ trợ kỹ thuật xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc; tăng cường liên kết giữa HTX, viện nghiên cứu và cơ quan quản lý… là những giải pháp then chốt để sở hữu trí tuệ trở thành nền tảng cho đổi mới sáng tạo.

Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng và biến đổi khí hậu ngày càng gay gắt, con đường phát triển bền vững của HTX Cà Mau không thể tách rời khoa học công nghệ và sở hữu trí tuệ.

An Chi

Nguồn Vnbusiness : https://vnbusiness.vn/tu-chuyen-doi-so-den-so-huu-tri-tue-giup-htx-o-ca-mau-lam-dau-trung-do.html