Chia sẻ cùng VnBusiness xung quanh câu chuyện này, ông Đặng Huy Đông - Trưởng Ban vận động Thành lập Hiệp hội Chuyển đổi xanh Việt Nam, nguyên Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư, khẳng định, chuyển đổi xanh không phải là một thách thức hay rào cản, đây là một cơ hội khổng lồ cho doanh nghiệp Việt.
Ông Đặng Huy Đông - Trưởng Ban vận động Thành lập Hiệp hội Chuyển đổi xanh Việt Nam, nguyên Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư.
Ông đánh giá thế nào về vai trò của chuyển đổi xanh đối với các đơn vị sản xuất cũng như cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam trước làn sóng tái cấu trúc kinh tế toàn cầu như hiện nay?
Chuyển đổi xanh, giờ đây không còn là câu chuyện lựa chọn hay tự nguyện, mà thực sự là yêu cầu bắt buộc trong “cuộc chơi”, trong xu hướng hội nhập và phát triển kinh tế trên toàn cầu.
Nếu sản phẩm của DN không đạt điều kiện tiêu chuẩn, quy chuẩn của các thị trường mà mình muốn tham gia, thì có nghĩa sản phẩm đó hoặc sẽ không được vào hoặc sẽ bị đánh thuế môi trường rất cao. Như vậy, câu chuyện chuyển đổi xanh là một yêu cầu thực sự quan trọng.
Tuy nhiên, khái niệm chuyển đổi xanh hiện nay còn đang được các doanh nghiệp, tổ chức, địa phương nhìn nhận và hiểu không đồng nhất. Có rất nhiều doanh nghiệp đến gặp chúng tôi và nói rằng nếu không có một tổ chức định hướng, hướng dẫn thì sẽ lúng túng. Cũng có rất nhiều doanh nghiệp đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ vừa trăn trở về những yêu cầu khắt khe của chuyển đổi xanh, sẽ khiến doanh nghiệp không đủ tài chính để đảm ứng các yêu cầu.
Thậm chí, nhiều doanh nghiệp lớn cũng nói nếu chuyển đổi xanh, net zero được thực hiện một cách nghiêm túc ngay từ đầu, thì sợ rằng DN không đủ tiền, hoặc nếu làm sẽ thua lỗ.
Thậm chí, có chuyên gia đã từng báo cáo rằng, nếu tiếp tục đẩy mạnh các yêu cầu về chuyển đổi xanh như hiện nay, rất có thể nguy cơ tăng trưởng kinh tế sẽ bị giảm.
Theo ông, với các đơn vị sản xuất, lộ trình của chuyển đổi xanh cần bắt đầu từ đâu?
Rõ ràng, muốn chuyển đổi xanh thì phải bắt đầu từ đổi mới sáng tạo, từ ứng dụng khoa học công nghệ, là những ứng dụng công nghệ mới để giảm phát thải.
Chuyển đổi xanh không phải là một khái niệm chung chung, mà nó là những con số cụ thể, có nghĩa nó là định lượng chứ không phải định tính. Mọi thứ đều có thể đo đếm và cuối cùng, cụ thể đây là đo đếm mức độ phát thải.
Chúng ta cần chuyển dịch sang tư duy định lượng, mọi thứ phải hết sức cụ thể, được đo lường bằng những con số thực tế. Nếu không định lượng được kết quả, sẽ không thể chứng minh được giá trị thực của lộ trình xanh.
Nếu chuyển đổi xanh và chuyển đổi số thực chất và đồng bộ, hai yếu tố này có thể đóng góp từ 2,5% đến 3% vào tăng trưởng GDP của Việt Nam trong giai đoạn tới. Cụ thể, mỗi lĩnh vực chuyển đổi nếu làm đúng có thể đóng góp hơn 1% vào tăng trưởng chung. Chúng ta cần tránh tình trạng "đồng sàng dị mộng" mà phải thực sự nhất quán trong hành động từ cấp chính sách đến vận hành doanh nghiệp.
Chúng ta cần có các giải pháp gì để chuyển đổi xanh trở nên dễ dàng hơn với DN và đơn vị sản xuất, thưa ông?
Nghị quyết 57 của Đảng đã đi đúng hướng và đúng thời điểm. Đặc biệt, một trong những điểm mới trong dự thảo Văn kiện Đại hội XIV của Đảng lần này, có xác định chuyển đổi kép gồm chuyển đổi số và chuyển đổi xanh là 2 động lực rất cơ bản để chúng ta hiện thực hóa Nghị quyết Trung ương Đảng và phát triển kinh tế xã hội, phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
Để hưởng ứng các Nghị quyết trên, dự kiến ngày 28/01 tới đây Hiệp hội Chuyển đổi xanh Việt Nam sẽ Đại hội chính thức thành lập. Sau khi thành lập, Hiệp hội cùng với các trung tâm đổi mới sáng tạo, sẽ là nơi ươm tạo và thúc đẩy các công nghệ xanh.
Hiệp hội được thành lập, sẽ kết nối những nguồn lực, trí tuệ và kiến thức khác có trên thế giới và ở Việt Nam để đồng hành cùng doanh nghiệp và trước hết là những doanh nghiệp đầu tư sản xuất để xuất khẩu ra các thị trường nước ngoài.
Ví dụ, tại thị trường châu Âu, tất cả những đối tác kinh tế, những doanh nghiệp tham gia vào chuỗi giá trị cung ứng sản phẩm tại thị trường EU phải tuân thủ theo các chuẩn mực của họ.
Tôi cũng muốn nói thêm, mỗi một thị trường và mỗi một quốc gia, sẽ có những chuẩn mực tiêu chí về môi trường, xã hội và quản trị (ESG) cụ thể khác nhau.
Hiệp hội như một cầu nối hợp tác cùng các tổ chức quốc tế từ các thị trường đó với các đơn vị trong nước. Để hàng hóa của doanh nghiệp, các khu công nghiệp, của bà con nông dân và các HTX,... tiếp cận và xuất khẩu sang các thị trường nước ngoài thì họ phải tuân thủ quy định của thị trường họ hướng đến.
Bên cạnh đó, rất nhiều người lo ngại rằng nếu từng doanh nghiệp tự loay hoay tìm và thuê các tổ chức tư vấn để làm ESG thì chi phí sẽ rất cao. Và dường như chỉ có các chuyên gia quốc tế mới có thể đáp ứng, trong đó có những báo cáo lên tới vài trăm ngàn USD (từ vài tỷ tới cả chục tỷ đồng) thì làm sao các doanh nghiệp của chúng ta có thể đáp ứng được.
Từ đó, thông qua Hiệp hội, chúng tôi sẽ nội địa hóa các kiến thức để các DN, các tổ chức trong nước có được những chứng chỉ đạt chuẩn của quốc tế với chi phí thấp hơn, khi tham gia vào kế hoạch xuất khẩu.
Ông có lưu ý gì với các DN– HTX những đơn vị trực tiếp sản xuất đối với việc tuân thủ lộ trình chuyển đổi xanh?
Tôi muốn gửi đến cộng đồng DN – những người còn băn khoăn và e ngại về những thách thức của chuyển đổi xanh, hãy tin rằng chuyển đổi xanh mang lại lợi ích chứ không hề làm khó DN. Chuyển đổi xanh sẽ là cơ hội để các DN tăng trưởng và phát triển bền vững trong tiến trình hội nhập kinh tế thế giới.
Đặc biệt với các HTX và bà con nông dân, hơn bao giờ hết cần hiểu rằng hệ sinh thái chuyển đổi xanh là cả một chuỗi giá trị, từng thành viên ở trong đó bao gồm DN, HTX, hộ sản xuất và cả chính quyền địa phương,... giống như một mắt xích và có nhiệm vụ trực tiếp riêng.
Với bà con nông dân và các HTX sản xuất nông sản, khi tham gia hệ sinh thái chuyển đổi xanh sẽ được hỗ trợ. Bà con nông dân là người trực tiếp sản xuất, thông qua tổ chức là các HTX, chính quyền địa phương tham gia hệ sinh thái xanh, từ đó hình thành những vùng trồng với những tiêu chuẩn nhất định.
Ví dụ, tại một vùng trồng mận 500 ha của tỉnh Sơn La, khi đồng thời tham gia hệ sinh thái xanh với tiêu chuẩn chung thì cả vùng đó sẽ đủ điều kiện đáp ứng yêu cầu của chuyển đổi xanh. Điều đó có nghĩa, trên cùng một chi phí, cùng một lần khảo sát và triển khai nhưng chúng ta có được những kết quả đạt chuẩn yêu cầu từ các nhà nhập khẩu.
Như vậy, chỉ cần bà con nông dân – những người trực tiếp sản xuất hiểu, tin tưởng và đồng thuận triển khai thì giá trị nông sản của chúng ta sẽ được nâng tầm lên nhiều lần.
Xin trân trọng cảm ơn ông!
Hồng Hương thực hiện