Năm 1995, tại SEA Games 18 ở Chiang Mai (Thái Lan), Trần Minh Chiến bước vào giải đấu với tư cách một trong những niềm hy vọng lớn nhất của bóng đá Việt Nam. Nhưng ngay từ vòng bảng, những pha vào bóng quyết liệt của đối phương đã khiến anh chấn thương dây chằng đầu gối.
Sau giải đấu, Trần Minh Chiến được đưa sang Đức chữa trị. Bốn lần phẫu thuật gối nối tiếp nhau, sau một quãng trở lại ngắn ngủi trong màu áo CLB Công an TP.HCM năm 1996, anh khép lại sự nghiệp sân cỏ ở tuổi 22.
“Thực tế, đã có không ít cầu thủ thậm chí sớm khép lại sự nghiệp, nhiều người chơi thể thao thông thường cũng phải sống chung với di chứng vì những chấn thương mà ở thời điểm hiện tại, y học thể thao có thể xử lý tương đối dễ dàng và an toàn”, bác sĩ chuyên khoa II Trần Anh Vũ, Trưởng khoa Y học Thể thao và Nội soi, Trung tâm Chấn thương Chỉnh hình, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM nói với Tri Thức - Znews.
Không cần ra nước ngoài để điều trị chấn thương
Phát biểu tại Hội thảo Khoa học Quốc gia: “Khoa học thể thao - Công nghệ phát triển mới” diễn ra tại trường Đại học Thể dục Thể thao TP.HCM, bác sĩ Trần Anh Vũ cho rằng chấn thương là một phần khó tránh trong hoạt động thể thao.
Khi cơ thể phải vận động lặp đi lặp lại, chịu tải lớn hoặc kéo dài vượt quá khả năng thích nghi, các tổn thương về cơ, gân, khớp hoàn toàn có thể xảy ra, kể cả với những người tập luyện thường xuyên. Theo ông, trên thực tế có khoảng 28-32% chấn thương thể thao cần can thiệp phẫu thuật.
Trong bối cảnh đó, vị chuyên gia cho biết hệ thống thiết bị điều trị và chẩn đoán chấn thương thể thao tại Việt Nam đang có bước phát triển rõ rệt. Nhiều công nghệ hiện đại hiện không còn dừng ở mức thử nghiệm, mà đã được triển khai thực tế và sử dụng thường quy trong điều trị. Đây đều là những kỹ thuật đã được ứng dụng phổ biến tại các nước phổ biến như Mỹ, Brazil… nay đã được đưa vào Việt Nam một cách đồng bộ.
Việc xử trí chấn thương trong nước giúp người bệnh tiết kiệm chi phí. Ảnh: Freepik.
Chẳng hạn, viêm cân gan chân, chấn thương thường gặp ở người chạy bộ và vận động nhiều, trước đây chủ yếu được xử trí bằng nghỉ ngơi, xoa bóp và thuốc giảm đau nên thời gian hồi phục kéo dài. Hiện nay, nhờ các liệu pháp công nghệ cao như sóng xung kích, vùng tổn thương được tác động trực tiếp, giúp giảm viêm, giảm đau và rút ngắn đáng kể thời gian hồi phục.
Ở những chấn thương phức tạp như đứt dây chằng, trước đây, việc phục hồi sau mổ dây chằng gặp nhiều hạn chế do đau, sợ chịu lực và thiếu công cụ đánh giá chính xác. Hiện nay, nhờ các vật liệu dây chằng nhân tạo kết hợp với máy tập không trọng lực, người bệnh có thể tập đi, tập chạy sớm trong trạng thái giảm tải, ít đau, đồng thời bác sĩ có thể quan sát xuyên suốt quá trình.
Việc tiếp cận và làm chủ các công nghệ này mang lại lợi ích rõ rệt cho người gặp chấn thương. Trước hết là giảm đáng kể thời gian và chi phí điều trị. Người bệnh không cần phải sang Thái Lan hay Singapore để điều trị mà có thể thực hiện ngay trong nước.
Quan trọng hơn, quá trình phục hồi diễn ra trong môi trường quen thuộc, cho phép các chuyên gia theo dõi sát sao, điều chỉnh kịp thời và nâng cao hiệu quả điều trị. “Có thể nói công nghệ Việt Nam đã tiệm cận nhiều quốc gia lớn trên thế giới”, ông nói.
Ứng dụng nhiều công nghệ hiện đại
Ngày 31/5/2019, trong một trận đấu V.League gặp HAGL, trung vệ được mệnh danh là “lá chắn thép” của hàng thủ Việt Nam, dính chấn thương nặng đầu gối trái, đứt dây chằng chéo trước kèm tổn thương sụn chêm.
Ca phẫu thuật khẩn cấp tại Singapore giúp Trần Đình Trọng trở lại sân cỏ, nhưng việc thiếu các công cụ đánh giá thể trạng và kiểm soát phục hồi khiến đầu gối không đạt trạng thái ổn định, dẫn đến những lần tái phát dai dẳng. Từ SEA Games, AFF Cup đến Asian Cup và vòng loại World Cup, Đình Trọng lần lượt vắng mặt ở những cột mốc quan trọng.
Thế nhưng, hiện nay, mọi chuyện đã khác. Việc ứng dụng công nghệ trong điều trị, phục hồi chấn thương cũng như giám sát người bệnh sau chấn thương tại Việt Nam hiện đã đi vào chiều sâu, với nhiều kỹ thuật được triển khai đồng bộ trong thực hành lâm sàng.
Ứng dụng sóng xung kích trong điều trị chấn thương thể thao. Ảnh: Shutterstock.
Trong số đó, sóng xung kích là một trong những phương pháp được sử dụng rộng rãi. Liệu pháp này dùng sóng cơ học năng lượng cao tác động trực tiếp vào gân, cơ và các điểm bám gân, giúp giảm đau, giãn cơ và kích thích khả năng tự hồi phục của mô, đặc biệt hiệu quả với các tổn thương gân mạn tính.
Song song với đó, laser công suất cao được xem là bước tiến đáng kể khi có thể tác động sâu vào các nhóm cơ và khớp nằm sâu trong cơ thể, hỗ trợ giảm viêm, giảm đau nhanh và thúc đẩy quá trình tái tạo mô, nhất là trong các tình trạng đau cấp hoặc cần phục hồi sớm.
Ở giai đoạn phục hồi chức năng nâng cao, máy tập không trọng lực đóng vai trò quan trọng khi cho phép người tập đi hoặc chạy trong trạng thái giảm tải, giúp vận động sớm mà không tạo áp lực lớn lên khớp, dây chằng, đồng thời hỗ trợ điều chỉnh dáng chạy và kiểm soát tầm vận động một cách an toàn.
Không chỉ dừng lại ở điều trị chấn thương, bác sĩ Trần Anh Vũ nhấn mạnh vai trò của các hệ thống đánh giá tim mạch - hô hấp khi gắng sức. Những công cụ này giúp kiểm tra khả năng chịu đựng của cơ thể trong vận động, tầm soát nguy cơ đột quỵ và xây dựng lộ trình tập luyện phù hợp cho người chơi thể thao ở nhiều mức độ khác nhau.
Kỳ Duyên